Việt Nam-Nhật Bản triển khai 5 nhiệm vụ hợp tác nghiên cứu lĩnh vực bán dẫn

Ngày 22/7, tại Hà Nội, Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia - NAFOSTED (Bộ Khoa học và Công nghệ ) tổ chức Lễ công bố kết quả tuyển chọn và ký kết hợp đồng tài trợ 5 nhiệm vụ hợp tác nghiên cứu Việt Nam-Nhật Bản trong lĩnh vực bán dẫn năm 2026.

Đây là dấu mốc quan trọng, đánh dấu bước chuyển từ kết nối hợp tác song phương sang triển khai cụ thể các dự án nghiên cứu chung; đồng thời khẳng định quyết tâm của Việt Nam trong việc thúc đẩy công nghệ chiến lược, trong đó vi mạch bán dẫn được xác định là một trong những lĩnh vực ưu tiên hàng đầu của quốc gia.

Hiện thực hóa chủ trương phát triển công nghệ chiến lược

Chương trình hợp tác nghiên cứu Việt Nam-Nhật Bản trong lĩnh vực bán dẫn năm 2026 tập trung vào các hướng nghiên cứu lõi của ngành công nghiệp vi mạch hiện đại, từ thiết kế, chế tạo vi mạch thế hệ mới đến phát triển vật liệu bán dẫn tiên tiến và ứng dụng vào các sản phẩm chip chiến lược, bao gồm: thiết kế, mô phỏng và chế tạo vi mạch thế hệ mới tích hợp 3 chiều CFET dùng transistor màng mỏng Si; phát triển vật liệu bán dẫn tiên tiến cho transistor có độ linh động điện tử cao thông qua kết hợp mô phỏng lý thuyết và thực nghiệm; nghiên cứu phát triển vật liệu bán dẫn tiên tiến ứng dụng trong cảm biến tích hợp và thiết bị năng lượng tái tạo; thiết kế chip AI SoC bảo mật dựa trên CPU RISC-V đa lõi và bộ tăng tốc AI cho thiết bị AI-IoT; nghiên cứu chế tạo vật liệu và linh kiện điện tử công suất dựa trên chất bán dẫn vùng cấm rộng, ứng dụng cho chip quản lý năng lượng sử dụng trong thiết bị nguồn hiệu năng cao.

Các nhiệm vụ bao phủ toàn bộ chuỗi giá trị của công nghệ bán dẫn, từ vật liệu, thiết kế vi mạch đến sản phẩm chip ứng dụng cho AI, IoT và quản lý năng lượng phù hợp với định hướng làm chủ công nghệ lõi, công nghệ chiến lược mà Việt Nam đang tập trung nguồn lực phát triển trong giai đoạn tới.

Việc ký kết và triển khai 5 nhiệm vụ hợp tác nghiên cứu với Nhật Bản trong lĩnh vực bán dẫn là hoạt động cụ thể nhằm hiện thực hóa các chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; trong đó công nghiệp bán dẫn được xác định là một trong những công nghệ chiến lược có ý nghĩa nền tảng đối với năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của quốc gia.

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gay gắt và chuỗi cung ứng bán dẫn đang được tái cấu trúc, việc đầu tư sớm cho nghiên cứu, phát triển công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao là điều kiện quan trọng để Việt Nam từng bước tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái và chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.

Ký kết hợp đồng tài trợ nhiệm vụ hợp tác nghiên cứu lĩnh vực bán dẫn. (Ảnh: BÍCH LIÊN)

Thông qua cơ chế hợp tác nghiên cứu với các đối tác quốc tế có trình độ khoa học và công nghệ tiên tiến như Nhật Bản, các nhóm nghiên cứu Việt Nam không chỉ có cơ hội tiếp cận các hướng nghiên cứu mới, phương pháp nghiên cứu hiện đại và hệ thống thiết bị tiên tiến, mà còn tăng cường kết nối với mạng lưới các nhà khoa học quốc tế, thúc đẩy công bố khoa học chất lượng cao, đào tạo đội ngũ nghiên cứu trẻ và hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh trong lĩnh vực bán dẫn.

Đây cũng là nền tảng để nâng cao năng lực nghiên cứu, từng bước làm chủ các công nghệ lõi, tạo tiền đề cho việc phát triển các công nghệ, sản phẩm và giải pháp phục vụ nhu cầu phát triển kinh tế-xã hội; đồng thời đáp ứng định hướng xây dựng năng lực tự chủ về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Việt Nam.

Nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị bán dẫn

Phát biểu tại buổi lễ, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đào Ngọc Chiến, Giám đốc Quỹ NAFOSTED cho rằng, trong bức tranh công nghệ toàn cầu, công nghiệp bán dẫn đang giữ vai trò nền tảng, là động lực của chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và hàng loạt ngành công nghệ cao. Vì vậy, để từng bước nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị bán dẫn, Việt Nam không chỉ cần thu hút đầu tư và phát triển năng lực sản xuất, mà quan trọng hơn là xây dựng nền tảng nghiên cứu vững mạnh, đào tạo đội ngũ chuyên gia trình độ cao, hình thành các nhóm nghiên cứu xuất sắc và mở rộng hợp tác quốc tế một cách thực chất, bền vững.

Theo ông, trong chiến lược đó, hợp tác với Nhật Bản có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Với nền khoa học và công nghệ tiên tiến cùng nhiều thập kỷ kinh nghiệm trong nghiên cứu vật liệu, thiết bị, thiết kế vi mạch và các công nghệ hỗ trợ bán dẫn, Nhật Bản là đối tác chiến lược để Việt Nam cùng phát triển năng lực nghiên cứu. Sự kết nối giữa các nhà khoa học, phòng thí nghiệm và cơ sở nghiên cứu của hai nước sẽ tạo điều kiện chia sẻ tri thức, tiếp cận các phương pháp nghiên cứu tiên tiến, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và từng bước giải quyết những bài toán công nghệ có ý nghĩa thực tiễn.

Đối với 5 nhiệm vụ nghiên cứu chung được ký kết, Giám đốc Quỹ NAFOSTED đề nghị các nhóm nghiên cứu tập trung triển khai đúng mục tiêu, tiến độ và các cam kết đã thống nhất; duy trì cơ chế phối hợp thường xuyên, hiệu quả với các đối tác Nhật Bản; bảo đảm chất lượng khoa học, tuân thủ nghiêm các nguyên tắc liêm chính nghiên cứu, sử dụng hiệu quả nguồn kinh phí và chịu trách nhiệm đối với các sản phẩm đã đăng ký.

Lễ công bố kết quả tuyển chọn và ký kết hợp đồng tài trợ 5 nhiệm vụ hợp tác nghiên cứu Việt Nam-Nhật Bản. (Ảnh: BÍCH LIÊN)

Bên cạnh các kết quả nghiên cứu và công bố quốc tế, Quỹ NAFOSTED cũng kỳ vọng các nhiệm vụ sẽ góp phần đào tạo thế hệ nhà khoa học kế cận, bồi dưỡng nghiên cứu sinh, kỹ sư và các tài năng trẻ trong lĩnh vực bán dẫn. Đây cũng sẽ là nền tảng để hình thành các mối liên kết lâu dài giữa các trường đại học, viện nghiên cứu của Việt Nam và Nhật Bản, tạo tiền đề cho những chương trình hợp tác quy mô lớn hơn trong tương lai.

Ông Đào Ngọc Chiến khẳng định, Quỹ NAFOSTED sẽ đồng hành cùng các tổ chức chủ trì và nhóm nghiên cứu trong suốt quá trình triển khai dự án; kịp thời hướng dẫn, hỗ trợ tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc thuộc thẩm quyền. Đồng thời, quỹ sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Cơ quan Khoa học và Công nghệ Nhật Bản (JST) để hoàn thiện cơ chế hợp tác và mở rộng chương trình trong những năm tới.

Theo ông Ishikawa Isamu, Phó Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam, phát triển hệ sinh thái và chuỗi giá trị ngành công nghiệp bán dẫn là một trong những trụ cột trong chiến lược phát triển kinh tế của Việt Nam, hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045.

Ông Ishikawa Isamu bày tỏ vui mừng khi Nhật Bản có cơ hội đồng hành cùng Việt Nam - một đối tác đặc biệt quan trọng trong phát triển các công nghệ chiến lược.

Phó Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam kỳ vọng các trường đại học và viện nghiên cứu của Việt Nam tham gia chương trình sẽ đạt được nhiều kết quả nghiên cứu thiết thực, đồng thời tăng cường kết nối, hợp tác với các nhà khoa học Nhật Bản.

Đại diện phía Nhật Bản khẳng định sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ các nhóm nghiên cứu Việt Nam trong quá trình triển khai nhiệm vụ, hướng tới mở rộng hợp tác nghiên cứu song phương trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược khác.

Ngay sau lễ ký kết, các tổ chức chủ trì và nhóm nghiên cứu sẽ chính thức bắt tay vào triển khai nhiệm vụ theo nội dung, tiến độ đã được phê duyệt, dưới sự theo dõi, hỗ trợ của Quỹ NAFOSTED và các cơ quan quản lý liên quan.