Việt Nam-Nga thúc đẩy hợp tác công nghệ chiến lược đi vào chiều sâu

Hợp tác khoa học và công nghệ Việt Nam-Liên bang Nga đang đứng trước yêu cầu phát triển ở quy mô và chiều sâu mới. Tại Diễn đàn Khoa học và Công nghệ Việt Nam-Liên bang Nga, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đề xuất tập trung kết nối các công nghệ chiến lược, cùng làm chủ công nghệ lõi, hình thành các mô hình nghiên cứu và phát triển có chiều sâu, gắn với đào tạo nhân lực, doanh nghiệp và thị trường.

Hàng chục nghìn cán bộ, nhà khoa học và chuyên gia Việt Nam đã được đào tạo tại Nga, trở thành nguồn nhân lực tham gia vào quá trình xây dựng và phát triển đất nước.

Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, trong giai đoạn mới, hợp tác khoa học và công nghệ giữa hai nước cần được triển khai ở quy mô và chiều sâu phù hợp với yêu cầu phát triển của mỗi bên. Việt Nam đang có nhu cầu tiếp thu, làm chủ và phát triển các công nghệ lõi, công nghệ chiến lược; trong khi Nga có thế mạnh về khoa học cơ bản, công nghệ hạt nhân, công nghệ lượng tử, vật liệu mới và an toàn thông tin.

Việc kết nối năng lực nghiên cứu của Nga với nhu cầu phát triển và lực lượng khoa học và công nghệ của Việt Nam là cơ sở để hai bên mở rộng các chương trình hợp tác nghiên cứu và phát triển.

Mở rộng hợp tác sang các công nghệ chiến lược

Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Bộ Khoa học và Giáo dục Đại học Liên bang Nga đã trao đổi về một số định hướng hợp tác trong thời gian tới.

Hai bên tiếp tục mở rộng chương trình tài trợ nghiên cứu chung sang các lĩnh vực công nghệ chiến lược. Trong năm 2026, có 4 đề tài được lựa chọn tài trợ trong tổng số 34 hồ sơ đề xuất, tăng 3 lần so với năm trước.

Phiên họp Ủy ban hỗn hợp về khoa học và công nghệ dự kiến được tổ chức vào cuối tháng 11/2026, tập trung trao đổi về công nghệ chiến lược, công nghệ lượng tử và Trung tâm nghiên cứu công nghệ chiến lược.

Một hướng hợp tác khác là tăng cường kết nối giữa các nhà khoa học trẻ. Việt Nam dự kiến đưa từ 30-50 nhà khoa học trẻ tham dự Hội nghị các nhà khoa học trẻ vào đầu tháng 12/2026 với tư cách khách mời đặc biệt. Đây là một trong những hoạt động nhằm tăng cường kết nối thế hệ nghiên cứu trẻ và mở rộng hợp tác giữa các nhóm nghiên cứu hai nước.

Hai bên cũng tăng cường hỗ trợ học bổng đào tạo tiến sĩ trong các ngành công nghệ chiến lược, qua đó bổ sung nguồn nhân lực cho các lĩnh vực nghiên cứu ưu tiên.

Thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử

Bên cạnh hợp tác nghiên cứu chung, Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam đang phối hợp với các đối tác Nga trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, Bộ Khoa học và Công nghệ đã có ba lần làm việc với Tập đoàn Rosatom để trao đổi, tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến dự án Trung tâm Nghiên cứu khoa học và công nghệ hạt nhân.

Thời gian qua, Việt Nam đã hoàn thành khóa đào tạo cho 10 chuyên gia về thẩm định địa điểm nhà máy điện hạt nhân giữa Rosatom và Cục An toàn bức xạ và hạt nhân.

Hai bên cũng đạt thỏa thuận để Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam tham gia liên doanh Trung tâm Nghiên cứu quốc tế RCMB của Rosatom.

Theo Bộ trưởng, các hoạt động này tạo thêm cơ sở để Việt Nam và Nga mở rộng hợp tác về nghiên cứu, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực công nghệ hạt nhân.

Gắn nghiên cứu với đào tạo nhân lực, doanh nghiệp và thị trường

Từ những định hướng hợp tác trên, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đề nghị các đại biểu tại Diễn đàn tập trung trao đổi vào ba vấn đề.

Một là, lựa chọn một số công nghệ chiến lược mà hai nước có thế mạnh và khả năng bổ trợ cho nhau.

Hai là, hình thành các mô hình hợp tác nghiên cứu và phát triển có chiều sâu, hướng tới tạo ra kết quả nghiên cứu và công nghệ cụ thể.

Ba là, gắn kết hợp tác khoa học và công nghệ với đào tạo nhân lực, doanh nghiệp và thị trường.

Theo Bộ trưởng, việc xác định rõ các lĩnh vực ưu tiên và mô hình hợp tác sẽ giúp kết nối các chương trình nghiên cứu, cơ sở khoa học, nguồn nhân lực và doanh nghiệp của hai nước, từng bước đưa các thỏa thuận hợp tác vào hoạt động cụ thể.

Trong phiên toàn thể của Diễn đàn, các đại biểu cũng chứng kiến lễ công bố sáng kiến xây dựng Mạng lưới tri thức Việt Nam-Nga và lễ ký kết một số văn kiện hợp tác.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân kỳ vọng các phiên chuyên đề và phiên kết nối đối tác công nghệ sẽ góp phần cụ thể hóa các cam kết hợp tác, đưa khoa học và công nghệ trở thành một lĩnh vực hợp tác có chiều sâu trong quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Nga.