Việt Nam nắm bắt cơ hội mở rộng ứng dụng UAV, làm chủ công nghệ và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị

Diễn đàn hướng tới trở thành không gian kết nối các cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp công nghệ, nhà đầu tư, viện trường và các tổ chức trong nước, quốc tế nhằm trao đổi về xu hướng phát triển kinh tế tầm thấp, công nghiệp UAV và những cơ hội mới đang hình thành từ sự giao thoa giữa hàng không, công nghệ số và kinh tế đổi mới sáng tạo.

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Danh mục công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược, trong đó có lĩnh vực UAV. Đây là cơ sở quan trọng để thúc đẩy nghiên cứu, phát triển, làm chủ công nghệ, hình thành chuỗi cung ứng và mở rộng các ứng dụng UAV trong nhiều lĩnh vực kinh tế-xã hội.

Kinh tế tầm thấp – không gian kinh tế mới đang hình thành

Gần đây, sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo, robot, cảm biến, vật liệu mới, công nghệ định vị, viễn thông và điện toán đang tạo nền tảng cho những bước tiến mạnh mẽ của phương tiện bay không người lái (UAV). Từ chỗ chủ yếu phục vụ các nhiệm vụ chuyên biệt, UAV ngày càng được tích hợp vào nhiều hoạt động sản xuất và dịch vụ, với cấu trúc công nghệ bao gồm phần cứng, phần mềm điều khiển, chip bán dẫn, cảm biến, kết nối dữ liệu và các nền tảng quản lý vận hành. Quá trình này mở rộng dư địa cho doanh nghiệp tham gia vào nhiều khâu của chuỗi giá trị, từ nghiên cứu, thiết kế, sản xuất linh kiện đến phát triển giải pháp và dịch vụ chuyên ngành.

Cùng với sự phát triển của UAV, kinh tế tầm thấp đang được định hình như một không gian kinh tế mới, bao quát hệ sinh thái công nghệ, hạ tầng, dữ liệu và dịch vụ hoạt động trong không gian tầm thấp. Phạm vi ứng dụng trải rộng từ logistics, nông nghiệp chính xác, khảo sát-lập bản đồ, kiểm tra hạ tầng, giám sát môi trường, cứu hộ-cứu nạn đến các dịch vụ đô thị thông minh. Sự hình thành của lĩnh vực này không chỉ tạo thêm thị trường cho UAV mà còn thúc đẩy liên kết giữa nhiều ngành công nghệ, qua đó mở ra các mô hình kinh doanh mới và đóng góp vào phát triển kinh tế số, công nghiệp công nghệ cao.

Đối với Việt Nam, kinh tế tầm thấp và công nghiệp UAV có nhiều dư địa phát triển, gắn với nhu cầu ngày càng lớn trong các lĩnh vực như sản xuất, nông nghiệp, logistics, xây dựng, quản lý hạ tầng và đô thị. Bên cạnh thị trường ứng dụng tiềm năng, Việt Nam còn có lợi thế về nguồn nhân lực kỹ thuật, cộng đồng doanh nghiệp công nghệ và startup năng động, cùng khả năng tiếp cận nhanh các công nghệ mới.

Trên cơ sở xây dựng được môi trường thử nghiệm, khung quản lý, hạ tầng và chuỗi cung ứng phù hợp, Việt Nam có cơ hội từng bước phát triển năng lực nghiên cứu, thiết kế, sản xuất và cung cấp các giải pháp UAV, qua đó nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị khu vực và quốc tế.

Thúc đẩy kết nối chính sách, công nghệ và thị trường

Diễn đàn Kinh tế tầm thấp và Công nghiệp UAV Việt Nam 2026 được tổ chức nhằm tạo không gian đối thoại và kết nối giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, chuyên gia, viện nghiên cứu, trường đại học, nhà đầu tư và các đối tác trong nước, quốc tế.

Giới thiệu công nghệ UAV trong khuôn khổ diễn đàn. (ẢNH: HÙNG ANH)

Diễn đàn hướng tới không chỉ cập nhật xu hướng công nghệ và mô hình phát triển mới, mà còn nhận diện những điều kiện cần thiết để Việt Nam từng bước hình thành hệ sinh thái, nâng cao năng lực công nghệ và sức cạnh tranh trong lĩnh vực UAV và kinh tế tầm thấp.

Tại diễn đàn, các diễn giả đã tập trung thảo luận và chia sẻ về xu hướng phát triển kinh tế tầm thấp; chính sách và hạ tầng thử nghiệm; năng lực công nghiệp và chuỗi cung ứng UAV; yêu cầu làm chủ công nghệ; nền tảng quản lý, kết nối dữ liệu không gian-mặt đất; cùng các mô hình ứng dụng trong logistics, nông nghiệp, y tế, xây dựng, quản lý hạ tầng, tài nguyên và đô thị. Bên cạnh đó, cùng nhau trao đổi về khả năng phát triển thị trường, mở rộng hợp tác nghiên cứu-phát triển, thử nghiệm, sản xuất và thương mại hóa các giải pháp UAV tại Việt Nam.

Phó Giám đốc NIC Võ Xuân Hoài. (Ảnh: HÙNG ANH)

Theo ông Võ Xuân Hoài, Phó Giám đốc NIC, đối với Việt Nam, cơ hội không chỉ nằm ở việc mở rộng ứng dụng UAV mà quan trọng hơn là từng bước xây dựng năng lực công nghiệp, làm chủ công nghệ và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. UAV cũng là lĩnh vực có sự giao thoa mạnh với nhiều công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, cảm biến, dữ liệu và tự động hóa.

Cũng tại diễn đàn, bà Huỳnh Thị Hồng Nhung, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Tây Ninh đã chia sẻ về định hướng phát triển kinh tế tầm thấp tại địa phương, từ xây dựng chính sách, hạ tầng thử nghiệm đến từng bước hình thành hệ sinh thái ứng dụng. Nội dung đặt ra vai trò của địa phương như một không gian thử nghiệm thực tế để các công nghệ mới được kiểm chứng trước khi mở rộng quy mô.

Bà Huỳnh Thị Hồng Nhung, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Tây Ninh. (Ảnh: HÙNG ANH)

Trong khi đó, khi trình bày về năng lực nội địa, chuỗi cung ứng và thị trường ứng dụng của công nghiệp UAV Việt Nam, ông Vũ Anh Tú, Trưởng ban Xúc tiến thương mại, Liên minh Kinh tế tầm thấp Việt Nam lại tập trung vào bài toán phát triển doanh nghiệp trong nước, từng bước nâng cao tỷ lệ giá trị gia tăng nội địa và mở rộng không gian ứng dụng cho sản phẩm UAV Việt Nam.

Ở góc độ công nghệ và an ninh, Đại tá Lê Hải Triều, Viện trưởng Viện Kỹ thuật điện tử nghiệp vụ, Cục Công nghiệp An ninh, Bộ Công an, chia sẻ về UAV và trí tuệ nhân tạo (AI) trong chiến tranh hiện đại, từ những bài học thực tiễn trên thế giới đến yêu cầu tăng cường khả năng tự chủ công nghệ của Việt Nam. Theo đó, UAV ngày càng gắn chặt với AI, cảm biến, dữ liệu, truyền thông và các hệ thống điều khiển thông minh, qua đó đặt ra yêu cầu phát triển năng lực công nghệ trong nước song hành với bảo đảm an ninh, an toàn.

Một vấn đề quan trọng khác của kinh tế tầm thấp là quản lý dữ liệu và hoạt động bay. Về khía cạnh này, ông Luo Hao, Tổng Giám đốc Chi nhánh Việt Nam, Công ty trách nhiệm hữu hạn công nghệ thông tin Shanon Vân Nam, Trung Quốc đã giới thiệu định hướng xây dựng nền tảng quản lý dữ liệu kinh tế tầm thấp tích hợp không gian-mặt đất, hướng tới một mạng lưới bay thống nhất. Nội dung nhấn mạnh vai trò của dữ liệu và hạ tầng quản lý số khi số lượng phương tiện và dịch vụ hoạt động trong không gian tầm thấp gia tăng.

Cung cấp một góc nhìn ứng dụng, Tiến sĩ Trần Thiên Phương, Phó Chủ tịch Mạng lưới hàng không vũ trụ và thiết bị bay không người lái Việt Nam, chia sẻ về lộ trình từ vận chuyển y tế bằng UAV đến phát triển mạng lưới giao thông hàng không tiên tiến (Advanced Air Mobility – AAM) tại Hà Nội. Qua đó, UAV được đặt trong một bức tranh rộng hơn về phương thức vận tải mới và khả năng tích hợp vào hạ tầng đô thị trong tương lai.

Chia sẻ với góc độ phát triển công nghiệp trong nước, ông Tạ Ngọc Thanh, đại diện Mạng lưới hàng không vũ trụ và thiết bị bay không người lái Việt Nam đề cập tới mô hình “liên kết để làm chủ”, nhấn mạnh cách tiếp cận đồng phát triển và xây dựng chuỗi cung ứng cho các hệ thống thiết bị không người lái Việt Nam. Thay vì một doanh nghiệp tự phát triển toàn bộ sản phẩm, mô hình hướng tới liên kết năng lực giữa doanh nghiệp, viện trường và các đối tác công nghệ để từng bước làm chủ các cấu phần quan trọng trong chuỗi giá trị.

Cũng tại diễn đàn, ba nhóm vấn đề lớn: chính sách, hạ tầng thử nghiệm và cơ chế hợp tác phát triển kinh tế tầm thấp tại Việt Nam đã được Ban tổ chức, các diễn giả, chuyên gia và doanh nghiệp thảo luận tích cực.

Các trao đổi cho thấy để hình thành một thị trường UAV phát triển bền vững, Việt Nam cần tạo được môi trường để công nghệ có thể đi xuyên suốt từ nghiên cứu-thử nghiệm-hoàn thiện sản phẩm-sản xuất-thương mại hóa-mở rộng ứng dụng. Trong đó, hạ tầng thử nghiệm và cơ chế quản lý phù hợp là điều kiện quan trọng, đặc biệt với doanh nghiệp công nghệ và startup chưa đủ nguồn lực để tự đầu tư đầy đủ cơ sở thử nghiệm.

Đồng thời, việc phát triển công nghiệp UAV không chỉ đặt ở khâu sản xuất thiết bị bay hoàn chỉnh mà cần nhìn trên toàn chuỗi giá trị, bao gồm cơ khí chính xác, vật liệu, động cơ, pin, bán dẫn, cảm biến, hệ thống truyền thông, AI, phần mềm, dữ liệu và các nền tảng quản lý bay. Đây chính là dư địa để nhiều doanh nghiệp Việt Nam cùng tham gia, chuyên môn hóa và từng bước làm chủ các mắt xích có giá trị cao.

Qua các phiên trao đổi, diễn đàn hướng tới tạo sự liên kết chặt chẽ hơn giữa Nhà nước-doanh nghiệp-viện, trường-chuyên gia-nhà đầu tư, từ đó xác định các điểm nghẽn cần tháo gỡ và hình thành những mô hình hợp tác có khả năng triển khai trên thực tế.