Việt Nam kiến tạo cầu nối giữa châu Á và thế giới trong kỷ nguyên lượng tử

Sáng 14/8, tại Hà Nội, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), Bộ Tài chính tổ chức lễ phát động Hội nghị Thượng đỉnh lượng tử Việt Nam-Châu Á 2026 (Viet Nam-Asia Quantum Summit 2026), mở đầu cho chương trình chính thức dự tính diễn ra vào tháng 11/2026.

Lễ phát động quy tụ đại diện các cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế, trường đại học, viện nghiên cứu, tập đoàn công nghệ, startup và quỹ đầu tư trong và ngoài nước. Sự tham gia đa dạng của các chủ thể cho thấy tiềm năng hình thành một hệ sinh thái lượng tử có tính liên kết cao, trong đó tri thức, nhân lực, công nghệ, vốn và thị trường được kết nối để cùng tạo ra giá trị.

Lễ phát động diễn ra trong bối cảnh công nghệ lượng tử đang chuyển mạnh từ nghiên cứu sang ứng dụng, trở thành một trong những lĩnh vực công nghệ chiến lược có khả năng tạo ra những thay đổi sâu rộng trong trí tuệ nhân tạo, an ninh mạng, tài chính, năng lượng, y tế và nhiều ngành kinh tế khác.

Đại diện NIC thông tin về chương trình. (Ảnh: HNV)

Tại Việt Nam, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng cho phát triển nhanh và bền vững. Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg ngày 30/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ đưa công nghệ lượng tử vào nhóm công nghệ chiến lược quốc gia. Đây là cơ sở quan trọng để Việt Nam từng bước xây dựng năng lực nghiên cứu, phát triển nguồn nhân lực, hình thành doanh nghiệp và thúc đẩy thị trường công nghệ lượng tử.

Thông tin tại lễ phát động, đại diện Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) cho biết, chương trình được triển khai với mục tiêu đưa định hướng phát triển công nghệ lượng tử trở thành các chương trình hợp tác và kết quả cụ thể đồng thời tạo một nền tảng kết nối lâu dài giữa Việt Nam với các quốc gia, tổ chức và doanh nghiệp đang dẫn dắt lĩnh vực lượng tử.

Điểm khác biệt của chương trình không chỉ nằm ở việc quy tụ các chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp, mà ở khả năng kết nối các nguồn lực để hình thành dự án, thúc đẩy hợp tác nghiên cứu-đào tạo, chuyển giao công nghệ, đầu tư và thử nghiệm các ứng dụng lượng tử tại Việt Nam.

Ông Võ Xuân Hoài, Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia. (Ảnh: HNV)

Phát biểu tại lễ phát động, ông Võ Xuân Hoài, Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia, nhấn mạnh, Việt Nam cần chủ động tham gia lĩnh vực lượng tử ngay từ giai đoạn hệ sinh thái toàn cầu đang được định hình.

Theo đó, năng lực lượng tử quốc gia cần được phát triển đồng bộ từ nghiên cứu, nhân lực chất lượng cao đến doanh nghiệp, sản phẩm và thị trường, từng bước tạo năng lực làm chủ và tạo giá trị từ công nghệ lượng tử.

Từ góc nhìn hợp tác quốc tế, ông Denis Avetisyan, Cố vấn cấp cao JV Quantum thuộc Tập đoàn Năng lượng Nguyên tử Quốc gia Nga (Rosatom), đánh giá cao tiềm năng của Việt Nam trong kết nối nguồn lực quốc tế về nghiên cứu, nhân lực và doanh nghiệp. Thông qua NIC, Rosatom đang thúc đẩy các hướng hợp tác với Việt Nam, từ đào tạo nhân tài, tiếp cận hạ tầng lượng tử, nghiên cứu chung đến trình diễn công nghệ và triển khai các ứng dụng thí điểm.

Giáo sư Lại Ngọc Điệp, Đại học Paris-Saclay, Pháp. (Ảnh: HNV)

Ở góc độ phát triển nhân tài, Giáo sư Lại Ngọc Điệp, Đại học Paris-Saclay (Pháp) nhấn mạnh yêu cầu kết nối lực lượng lao động trẻ của Việt Nam với các trường đại học, trung tâm nghiên cứu và doanh nghiệp quốc tế. Đây là nền tảng để nâng cao chất lượng nhân lực, mở rộng cơ hội nghiên cứu và từng bước tăng cường sự hiện diện của Việt Nam trong cộng đồng khoa học lượng tử quốc tế.

Trong khi đó, ông Ge Gui Guo, chuyên gia cao cấp CAS Cold Atom, Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của châu Á trong hệ sinh thái lượng tử toàn cầu và cho rằng tăng cường hợp tác khu vực về nghiên cứu, phát triển nhân lực và ứng dụng công nghệ sẽ mở ra những cơ hội mới cho các quốc gia trong khu vực.

Từ những kết nối đó, chương trình hướng tới xây dựng Việt Nam trở thành một điểm kết nối thực chất giữa châu Á và thế giới: đưa nguồn lực, công nghệ và tri thức quốc tế đến Việt Nam, đồng thời đưa nhân lực, nghiên cứu, doanh nghiệp và các bài toán ứng dụng của Việt Nam tham gia sâu hơn vào mạng lưới lượng tử toàn cầu.

Với vai trò là đầu mối quốc gia về đổi mới sáng tạo, NIC đang tập trung kết nối các nguồn lực trong nước và quốc tế, thúc đẩy hình thành hệ sinh thái công nghệ lượng tử tại Việt Nam. Từ việc bảo trợ thành lập Mạng lưới đổi mới sáng tạo và chuyên gia công nghệ lượng tử Việt Nam (VNQuantum), triển khai Vietnam Quantum Roadshow 2026 và Hackathon quốc tế về tính toán lượng tử vì mục tiêu phát triển xã hội (QC4SG 2026), NIC từng bước hình thành mạng lưới kết nối giữa nhà khoa học, trường đại học, doanh nghiệp, startup, nhà đầu tư và các đối tác quốc tế.

Các đại biểu tại lễ phát động. (Ảnh: HNV)

Chương trình là bước phát triển tiếp theo của quá trình này, chuyển từ kết nối cộng đồng sang thúc đẩy hợp tác, từ hình thành mạng lưới sang kiến tạo các dự án và cơ hội đầu tư, qua đó góp phần xây dựng năng lực lượng tử quốc gia và mở rộng sự tham gia của Việt Nam vào hệ sinh thái công nghệ toàn cầu.

Chương trình chính thức vào tháng 11/2026 sẽ tập trung vào các nội dung có tính hành động cao, gồm đối thoại chính sách, nghiên cứu và ứng dụng, phát triển nhân tài, hợp tác quốc tế, kết nối doanh nghiệp-đầu tư và trình diễn công nghệ. Thông qua đó, chương trình kỳ vọng tạo ra các kết quả hợp tác cụ thể trong nghiên cứu, đào tạo, chuyển giao công nghệ, phát triển doanh nghiệp, thu hút đầu tư và thử nghiệm các ứng dụng lượng tử trong những lĩnh vực Việt Nam có nhu cầu và tiềm năng.

Không chỉ là một sự kiện công nghệ, chương trình được định hướng trở thành một nền tảng hợp tác dài hạn, góp phần kết nối Việt Nam với các trung tâm lượng tử lớn, thúc đẩy hình thành hệ sinh thái trong nước và tạo điều kiện để các nguồn lực quốc tế cùng tham gia giải quyết những bài toán phát triển của Việt Nam.

Qua đó, Việt Nam từng bước khẳng định vai trò là cầu nối giữa châu Á và thế giới trong lĩnh vực lượng tử, chủ động tham gia vào chuỗi giá trị và mạng lưới đổi mới sáng tạo toàn cầu đồng thời hiện thực hóa các định hướng của Đảng và Chính phủ về phát triển công nghệ chiến lược, nâng cao năng lực tự chủ và tạo động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế.