UNHCR cảnh báo 8,3 triệu người có nguy cơ mất hỗ trợ vì khủng hoảng tài chính

Theo UNHCR, đợt cắt giảm viện trợ trên diện rộng, ảnh hưởng đến nhiều hoạt động hỗ trợ và bảo vệ người tị nạn ở nhiều quốc gia. Ảnh: Reuters

Trong cảnh báo đưa ra ngày 29-9, UNHCR cho biết cơ quan này đang đối mặt với một trong những cuộc khủng hoảng tài chính nghiêm trọng nhất từ trước đến nay, khi Mỹ và một số quốc gia khác cắt giảm viện trợ.

Theo báo cáo mới của UNHCR, nguồn tài trợ dành cho cơ quan này đã giảm 24% trong giai đoạn 2024-2025, khiến UNHCR hiện thiếu khoảng 5,78 tỷ USD so với nhu cầu tài chính.

Tính đến tháng 7-2026, UNHCR mới nhận được 32% trong tổng số 8,50 tỷ USD cần thiết cho các hoạt động trong năm nay. Trong khi nguồn lực suy giảm, số người bị buộc phải di dời và người không quốc tịch trên toàn cầu vẫn ở mức gần kỷ lục.

UNHCR dự báo dân số thuộc phạm vi hoạt động của cơ quan này sẽ đạt 131,2 triệu người vào cuối năm 2026, tăng từ 129,4 triệu người vào cuối năm ngoái.

Tác động của tình trạng thiếu kinh phí đang ngày càng rõ tại những quốc gia tiếp nhận số lượng lớn người tị nạn và người phải di dời. Tại Chad, nơi hàng trăm nghìn người chạy trốn cuộc xung đột ở nước láng giềng Sudan, khoảng 319.000 người vẫn chưa được hoàn tất thủ tục đăng ký tư cách người tị nạn. Trong khi đó, khoảng 200.000 phụ nữ và trẻ em gái có nguy cơ mất quyền tiếp cận các không gian an toàn và chương trình phòng ngừa bạo lực.

Tại Sudan, quốc gia được Liên hợp quốc đánh giá là đang đối mặt với cuộc khủng hoảng di dời nghiêm trọng nhất thế giới, khoảng 140.000 người tị nạn và người xin tị nạn vẫn chưa được đăng ký tính đến giữa năm nay. Hoạt động đăng ký tại nước này đã bị đình chỉ trong 5 tháng đầu năm 2026, trong bối cảnh cuộc nội chiến bước sang năm thứ tư.

Tình trạng thiếu hụt nguồn lực cũng ảnh hưởng trực tiếp đến những người hồi hương tại Afghanistan. Khoản hỗ trợ của UNHCR dành cho mỗi người hồi hương đã giảm từ 375 USD xuống còn 170 USD. Chỉ riêng trong năm nay, Afghanistan đã tiếp nhận hơn 1 triệu người trở về từ các nước láng giềng, trong đó có Iran và Pakistan, do bị buộc phải hồi hương hoặc tự nguyện trở về.

Phát biểu trong cuộc họp báo tại Geneva, Thụy Sĩ, bà Dominique Hyde, Giám đốc quan hệ đối ngoại của UNHCR, nhấn mạnh, tình trạng hiện nay không chỉ là việc cắt giảm chi tiêu tại một số chương trình mà là những đợt cắt giảm mạnh trên diện rộng, ảnh hưởng đến nhiều hoạt động hỗ trợ và bảo vệ người tị nạn.

UNHCR cho biết đã thực hiện nhiều biện pháp tiết kiệm chi phí để ứng phó với tình trạng thiếu hụt ngân sách. Năm 2025, cơ quan này cắt giảm 33% lực lượng lao động, đóng cửa văn phòng tại 140 địa điểm và ngừng hoạt động tại 15 quốc gia so với năm 2024. Tuy nhiên, UNHCR cảnh báo các biện pháp tiết kiệm tiếp theo khó có thể bù đắp khoản thiếu hụt hiện nay.

Cơ cấu nguồn tài trợ cũng đang làm hạn chế khả năng điều chuyển nguồn lực của cơ quan này. Theo UNHCR, tỷ lệ nguồn tài trợ được các nhà hảo tâm phân bổ chặt chẽ cho những mục đích cụ thể đã tăng từ 19% cách đây 5 năm lên 51% trong năm 2026. Điều này khiến UNHCR khó chuyển nguồn lực tới những khu vực và chương trình phát sinh nhu cầu cấp thiết nhất.

UNHCR nêu rõ việc cắt giảm ngân sách đang từng bước làm suy yếu hệ thống bảo vệ người tị nạn, làm gia tăng nguy cơ người tị nạn không có giấy tờ hợp lệ và các nạn nhân của bạo lực trên cơ sở giới không được tiếp cận những hỗ trợ cần thiết.

Tổng hợp