Tuổi trẻ quân đội sáng tạo, làm chủ công nghệ mới

Các công trình tham gia giải thưởng mang lại hiệu quả thiết thực về quốc phòng-an ninh, kinh tế-xã hội; đề xuất giải pháp hữu hiệu về giáo dục lý tưởng cách mạng, rèn luyện bản lĩnh, đạo đức, lối sống, ý thức tổ chức kỷ luật cho thanh niên.

Lợi dụng tính ưu việt của công nghệ, nhất là trí tuệ nhân tạo (AI) và Deepfake, tội phạm công nghệ cao ngày càng có những cách thức, thủ đoạn tinh vi để giả mạo danh tính, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, xâm phạm danh dự, uy tín của cá nhân, tổ chức.

Theo Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, AI và Deepfake ước tính gây thiệt hại hơn 6.000 tỷ đồng tại Việt Nam vào năm 2025. Trước thực trạng đó, một nhóm cán bộ trẻ thuộc Trung tâm Dịch vụ dữ liệu và trí tuệ nhân tạo Viettel (Tập đoàn Công nghiệp-Viễn thông quân đội) đã khởi động công trình “Mô hình AI đa phương thức phát hiện giả mạo khuôn mặt”.

Theo Đại úy quân nhân chuyên nghiệp Vũ Thị Hạnh, trưởng nhóm, bài toán khó đầu tiên là việc công nghệ giả mạo ngày càng tinh vi. Từ ảnh in, ảnh chụp điện thoại, mặt nạ 3D silicon cho tới công nghệ AI tạo sinh khiến mắt thường không thể phân biệt. Bên cạnh đó, do một số đặc trưng nên với mỗi loại tấn công mạng, nhóm phải phát triển một mô hình chặn lọc riêng gây độ trễ, cồng kềnh và khiến tỷ lệ sai sót còn cao.

“Việc đi theo lối mòn khiến nhóm không ít lần thất bại. Qua nhiều đêm thức trắng suy nghĩ, những cuộc tranh luận kéo dài, chúng tôi hiểu rằng: Sẽ không thành công nếu cứ mất thời gian đuổi theo từng loại hình giả mạo. Vì thế, nhóm quyết tâm thiết kế một mô hình hợp nhất, tập trung giải quyết vấn đề từ gốc thay vì đi vá từng lỗ hổng”, Đại úy Vũ Thị Hạnh chia sẻ.

Nhóm nhanh chóng xây dựng một mô hình AI đa phương thức thế hệ mới với tên gọi BiMoTranS. Điểm khác biệt nổi bật là thay vì tích hợp nhiều giải pháp “con” đối phó với từng phương thức giả mạo, mô hình có khả năng nhận diện đồng thời nhiều dạng tấn công, không phụ thuộc vào các AI tiền huấn luyện của nước ngoài. Sau khi đăng ký bảo hộ sáng chế tại Việt Nam và Hoa Kỳ, mô hình lập tức được ứng dụng vào thực tiễn, phát hiện giả mạo trong xác thực giao dịch ngân hàng, ví điện tử và xác thực dịch vụ công.

Được biết, BiMoTranS hiện đang được triển khai cho hơn 20 tổ chức, doanh nghiệp, đã bảo vệ an toàn định danh cho hơn 30 triệu người dùng cuối. Tính từ tháng 6/2024, mô hình đã góp phần phát hiện, ngăn chặn thành công hơn 5,2 triệu lượt giả mạo xâm nhập hệ thống; đạt chứng chỉ quốc tế ISO30107 cấp độ 2 về chống giả mạo sinh trắc học với tỷ lệ phát hiện gian lận đạt 100%, vượt qua tất cả các loại hình giả mạo trong bài kiểm định quốc tế.

BiMoTranS là một trong những công trình đã xuất sắc giành giải Nhất tại Giải thưởng “Tuổi trẻ sáng tạo trong quân đội” lần thứ 26. Theo Thượng tá Nguyễn Hữu Thọ, Phó trưởng Ban Thanh niên Quân đội, năm nay, có 896 công trình của 1.998 tác giả thuộc 42 đơn vị trực thuộc Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng tham gia giải thưởng (tăng 76 công trình so với lần thứ 25). Các công trình thuộc 12 chuyên ngành, trải rộng từ công nghệ thông tin, khoa học xã hội và nhân văn quân sự, huấn luyện-giáo dục và đào tạo, vũ khí đạn, điện tử-viễn thông-tự động hóa, cơ khí-động lực, hậu cần, y dược quân sự đến nghệ thuật quân sự và các lĩnh vực khoa học, công nghệ chuyên sâu.

Hội đồng giải thưởng đã xét chọn 473 công trình đoạt giải (chiếm 52,79% số công trình tham gia, tăng 2,31% so với giải thưởng lần thứ 25); trong đó, có 12 giải Nhất, 88 giải Nhì, 176 giải Ba và 197 giải Khuyến khích. Trong số các công trình đoạt giải Nhất, nhiều sản phẩm được đánh giá cao vì khả năng ứng dụng nhanh chóng, hiệu quả vào thực tiễn như radar cơ động bờ biển tầm trung, máy trả lời không lưu trên tiêm kích Su-30MK2 hay mô hình AI đa phương thức phát hiện giả mạo khuôn mặt BiMoTrans kể trên.

Giải thưởng “Tuổi trẻ sáng tạo trong quân đội” là một trong những hoạt động tiêu biểu, có quy mô, uy tín và sức lan tỏa sâu rộng của tuổi trẻ quân đội nhằm góp phần phát hiện, bồi dưỡng, tôn vinh tài năng trẻ và thúc đẩy phong trào nghiên cứu khoa học, sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, đưa kết quả sáng tạo vào thực tiễn xây dựng quân đội, củng cố quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc. Bước sang lần thứ 26 tổ chức, qua đánh giá của Hội đồng giải thưởng, các công trình tham gia giải thưởng hầu hết được nghiên cứu công phu, nghiêm túc, có chất lượng tốt, giá trị khoa học cao; trong đó, nhiều công trình đề xuất giải pháp kỹ thuật mới trên cơ sở ứng dụng công nghệ tiên tiến như: công nghệ số hóa, sinh học, chuyển đổi số, nghiên cứu cơ bản, làm chủ công nghệ lõi, trí tuệ nhân tạo.