Tự chủ năng lượng, bứt phá kinh tế

Sở hữu tiềm năng thủy điện tự nhiên vô cùng phong phú, tỉnh đã và đang tập trung hiện thực hóa lợi thế địa hình, sông hồ thành công suất nguồn hiện hữu.

Tại Nhà máy Thủy điện Sông Lô 2 (công suất lắp máy 28 MW với 2 tổ máy, sản lượng hằng năm trên 117 triệu kWh), công tác vận hành luôn được duy trì ở mức an toàn, tối đa hóa sản lượng. Ông Nguyễn Tiến Thành, Phó Tổng giám đốc Công ty TNHH Thủy điện Sông Lô 2 cho biết: Công ty đã chủ động ứng dụng công nghệ chuyển đổi số trong quản lý, giám sát vận hành để tối ưu hóa hiệu suất phát điện của các tổ máy. Việc duy trì dòng điện an toàn, liên tục không chỉ hoàn thành chỉ tiêu kinh doanh của doanh nghiệp mà còn là trách nhiệm chung tay cùng tỉnh nhà bảo đảm nguồn năng lượng ổn định cho phát triển kinh tế.

Dù mới đi vào vận hành từ tháng 3, song Nhà máy Thủy điện Sông Lô 5 (công suất 29,7 MW) đã chính thức phát điện thương mại và ghi nhận những chỉ số rất khả quan. Ông Nguyễn Quang Học - Giám đốc Công ty Thủy điện Sông Lô 5 phấn khởi chia sẻ: Ngay khi đi vào hoạt động, nhà máy đã tối ưu hóa công suất để phát điện thương phẩm ở mức cao nhất.

Điện sản xuất từ nhà máy thủy điện sông Lô 4 hòa vào điện lưới quốc gia.

Đặc biệt, với công suất 342 MW, Nhà máy Thủy điện Tuyên Quang tiếp tục giữ vai trò hạt nhân trong điều tiết phụ tải. Sản lượng trung bình hơn 1,6 tỷ kWh/năm từ nhà máy không chỉ bảo đảm an toàn hệ thống điện nội tỉnh mà còn đóng góp trực tiếp vào công tác cân bằng công suất cho lưới điện miền Bắc trong các thời điểm cao điểm.

Theo báo cáo của Sở Công thương, toàn tỉnh có 55 nhà máy điện đang vận hành ổn định với tổng công suất đạt 1.359,7 MW. Tổng sản lượng điện cung ứng cho lưới quốc gia đạt hơn 5 tỷ kWh/năm đã đưa Tuyên Quang từ một địa phương phụ thuộc hạ tầng trở thành trung tâm phát điện quan trọng của khu vực Trung du và Miền núi phía Bắc.

Ngoài những nhà máy điện đi vào hoạt động, còn 29 dự án sản xuất điện đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, đang triển khai thi công (tổng công suất khoảng 360 MW) và 9 dự án khác trong quy hoạch đang hoàn thiện thủ tục (tổng công suất hơn 256 MW).

Trước nhu cầu tiêu thụ điện năng tăng trưởng mạnh mẽ từ 9 - 10%/năm cho gần 500.000 khách hàng, tỉnh không chỉ giải bài toán bảo đảm cung ứng điện liên tục cho sản xuất và dân sinh, mà còn đứng trước yêu cầu chuyển dịch chiến lược. Để thực hiện cam kết Net Zero vào năm 2050 và bám sát định hướng Quy hoạch điện VIII, tỉnh đang chủ động tái cấu trúc ngành năng lượng: Giảm dần phụ thuộc vào nguồn điện hóa thạch, gia tăng tỷ trọng năng lượng sạch và phát triển hạ tầng truyền tải thông minh.

Lợi thế sinh thái cùng quy mô nông - lâm nghiệp lớn chính là nền tảng lý tưởng để Tuyên Quang phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn trong ngành năng lượng. Bên cạnh 47,5 MW điện sinh khối hiện có phục vụ nội bộ, tỉnh đang tập trung đẩy mạnh thu hút các dự án quy mô lớn. Dự án Nhà máy Điện sinh khối Tuyên Quang do Công ty EREX làm chủ đầu tư đã được xây dựng tại Cụm công nghiệp Xuân Vân. Dự án có tổng vốn đầu tư gần 3.000 tỷ đồng, quy mô 16,1 ha với công suất thiết kế 50 MW và trạm biến áp 11/110 kV (63 MVA).

Các kỹ sư Nhà máy điện sông Lô 2 vận hành, theo dõi quá trình sản xuất điện bằng công nghệ hiện đại.

Khởi công từ cuối năm 2025, nhà máy sử dụng công nghệ nhiệt điện ngưng hơi truyền thống với lò hơi dạng ghi, tận dụng hoàn toàn phế phụ phẩm nông - lâm nghiệp tại địa phương làm nhiên liệu vận hành. Khi đi vào vận hành thương mại dự kiến trong quý I-2028, dự án sẽ cung cấp khoảng 296,4 GWh/năm cho lưới điện quốc gia. Theo quy hoạch giai đoạn 2025 - 2035, tỉnh dự kiến phát triển thêm 150 MW điện sinh khối.

Song song với điện sinh khối, nguồn điện mặt trời hiện đạt 6.848 kWp từ 221 hệ thống mái nhà cũng dự kiến được bổ sung trên 650 MW trong giai đoạn 2025 - 2035. Sự kết hợp giữa điện sinh khối và điện mặt trời mái nhà tạo nên hệ thống nguồn điện phân tán hiệu quả, giúp các khu, cụm công nghiệp tự cân bằng năng lượng tại chỗ, giảm tải cho hệ thống truyền tải diện rộng và đáp ứng các tiêu chuẩn xanh trong giai đoạn mới.

Phó Giám đốc Sở Công thương Hoàng Đức Tiến cho rằng: Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh nhiệm kỳ 2025 - 2030 đặt ra các chỉ tiêu phát triển kinh tế đột phá với tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân đạt 10,5%/năm. Chỉ tiêu kinh tế này đều đòi hỏi hạ tầng năng lượng phải đi trước một bước không chỉ bảo đảm về số lượng sản lượng điện cung ứng, mà còn phải nâng cao độ tin cậy cung cấp điện

An ninh năng lượng giờ đây không dừng lại ở bài toán đủ điện cho sinh hoạt và sản xuất, mà đang vươn mình thành một hệ sinh thái năng lượng xanh, đa dạng và bền vững. Việc tích hợp hiệu quả thủy điện, điện sinh khối và điện mặt trời theo định hướng Quy hoạch điện VIII điều chỉnh chính là chìa khóa để Tuyên Quang hiện thực hóa các mục tiêu tăng trưởng, hiện đại hóa nền kinh tế địa phương trong giai đoạn 2025 - 2030 và tầm nhìn đến năm 2050.

Bài, ảnh: Đoàn Thư