Tổng thống Paraguay bị phế truất trước cáo buộc liên quan ngân hàng sụp đổ

Người dân Paraguay ăn mừng trước việc Tổng thống Santiago Peña bị phế truất. Ảnh: Reuters

Toàn bộ 44 thượng nghị sĩ có mặt đã bỏ phiếu phế truất ông Peña vì những sai phạm trong quá trình điều hành đất nước. Đây là tổng thống thứ hai của Paraguay bị luận tội và phế truất kể từ khi chế độ độc tài của Tướng Alfredo Stroessner chấm dứt năm 1989.

Các công tố viên yêu cầu ông Peña ở lại nhà riêng tại thủ đô Asunción và trình diện vào sáng 7-11 (giờ địa phương). Những cáo buộc đang được xem xét gồm vi phạm lòng tin, lợi dụng ảnh hưởng để trục lợi và sử dụng chức vụ công vì lợi ích cá nhân. Ông Peña đã phủ nhận mọi cáo buộc.

Cựu tổng thống đề nghị từ chức hôm 5-11, nhưng Thượng viện quyết định hoàn tất thủ tục luận tội. Việc phế truất khiến ông mất quyền miễn trừ có thể được hưởng nếu rời nhiệm sở theo nguyện vọng cá nhân.

Phó Tổng thống Pedro Alliana đã tuyên thệ nhậm chức và tiếp quản phần còn lại của nhiệm kỳ, dự kiến kết thúc vào tháng 8-2028. Tuy nhiên, tân tổng thống cũng đang bị điều tra liên quan đến Ueno.

Khủng hoảng bắt đầu khi Ngân hàng Trung ương Paraguay tiếp quản Ueno hôm 3-11. Thành lập năm 2021, ngân hàng số này phát triển nhanh chóng, thu hút hơn hai phần ba số người trưởng thành tại Paraguay. Hơn 1 triệu người đã mở tài khoản ngân hàng lần đầu tại đây.

Sau khi Ueno ngừng hoạt động, khách hàng không thể rút tiền, sử dụng thẻ thanh toán hoặc tiếp cận khoản tiết kiệm. Gần một nửa trong tổng số 6 triệu dân Paraguay bị ảnh hưởng, trong đó có nhiều người nghỉ hưu nhận trợ cấp nhà nước qua ngân hàng.

Hệ lụy lan sang nhiều lĩnh vực của nền kinh tế. Một ứng dụng gọi xe phải đóng cửa, khiến khoảng 3.000 tài xế mất việc. Công ty điện lực nhà nước cho biết 21 triệu USD vốn vay dành cho các công trình công cộng cũng bị mắc kẹt tại Ueno.

Các nghị sĩ cáo buộc ông Peña từng nắm cổ phần tại công ty mẹ của ngân hàng, đồng thời bổ nhiệm Carlos Carvallo, cựu lãnh đạo Ueno, làm Thống đốc Ngân hàng Trung ương năm 2023.

Ông Peña còn bị nghi sử dụng ảnh hưởng để đưa hàng trăm triệu USD tiền công vào ngân hàng, trong đó có 355 triệu USD từ quỹ hưu trí nhà nước, vượt giới hạn pháp luật.

Ông Carvallo đã từ chức và bị công tố viên phát lệnh bắt giữ. Tám cựu lãnh đạo Ueno bị tạm giữ; trong một vụ án riêng, 27 người bị truy tố với các cáo buộc liên quan đến hoạt động của ngân hàng.

Người dân tập trung tại thủ đô Asunción, yêu cầu làm rõ trách nhiệm và hoàn trả tiền tiết kiệm. Một số khách hàng bắt đầu nhận lại tiền từ ngày 5-11, trước mắt là những tài khoản có số dư không quá 10 triệu guaraníes, tương đương khoảng 1.500 USD.

Ngân hàng Trung ương cho biết tiền gửi được bảo hiểm đến khoảng 35.000 USD, áp dụng với 97% khách hàng Ueno, đồng thời khẳng định sự cố không đe dọa toàn bộ hệ thống tài chính. Brazil, đối tác kinh tế lớn nhất của Paraguay, cũng theo dõi sát diễn biến.