Tìm đồng đội giữa đại ngàn Hoàng Lì Pả

6 giờ 15 phút sáng, khi màn sương vẫn còn bao phủ các sườn núi ở thôn Hoàng Lì Pả, xã Minh Tân, 15 cán bộ, chiến sĩ Phân đội 3, Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh đã khoác ba lô, mang theo cuốc, xẻng, lương thực, bắt đầu hành trình lên các điểm cao 1.030, 1.250, 966, 839... Những địa danh bình lặng hôm nay từng là chiến trường ác liệt trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc.

Thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, Phân đội 3 được giao nhiệm vụ tìm kiếm trên địa bàn các xã biên giới Minh Tân, Tùng Vài và Nghĩa Thuận. Riêng khu vực thôn Hoàng Lì Pả, đơn vị đảm nhiệm khảo sát trên diện tích hơn 1.130 ha. Theo hồ sơ lưu trữ và các nguồn tin đã được xác minh, địa bàn này hiện còn 32 nguồn tin về mộ và hài cốt liệt sĩ, liên quan đến hơn 50 liệt sĩ chưa được tìm thấy.

Trung tá Hoàng Vũ Dũng, Đội phó Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ cùng cán bộ đối chiếu bản đồ, xác định vị trí trước khi tổ chức khảo sát thực địa.

Để từng bước làm sáng tỏ những thông tin ấy, trước mỗi đợt khảo sát thực địa, cán bộ, chiến sĩ dành nhiều thời gian nghiên cứu hồ sơ lưu trữ, đối chiếu bản đồ tác chiến, đồng thời kiên trì tìm gặp cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử và người dân địa phương. Mỗi lời kể, mỗi ký ức, dù chỉ là một chi tiết nhỏ đều được ghi chép cẩn thận, kiểm chứng với tài liệu liên quan nhằm xác định chính xác nhất những khu vực nghi có hài cốt liệt sĩ.

Trong quá trình xác minh, người dân thôn Hoàng Lì Pả đã cung cấp nhiều thông tin có giá trị. Theo lời kể của các bậc cao niên, trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc, nơi đây từng là khu vực bộ đội đóng quân và chôn cất các liệt sĩ. Tuy nhiên, sau gần nửa thế kỷ, địa hình thay đổi, cây rừng phủ kín, dấu tích chiến trường hầu như không còn, khiến việc xác định vị trí chôn cất gặp rất nhiều khó khăn.

Từ những nguồn tin thu thập được, đơn vị tổ chức khảo sát thực địa, đối chiếu với tài liệu về các trận đánh. Sau gần một tuần kiên trì đào tìm giữa địa hình núi đá xen núi đất, cán bộ, chiến sĩ đã phát hiện hài cốt một liệt sĩ cùng nhiều di vật còn sót lại. Kết quả ấy không chỉ góp phần làm sáng tỏ thêm thông tin về chiến trường xưa mà còn tiếp thêm niềm tin, động lực để những người lính hôm nay tiếp tục hành trình tìm đồng đội.

Hiện nay, đơn vị cũng đang xác minh nguồn tin do một cựu chiến binh ở tỉnh Bắc Ninh cung cấp về một trung đội từng chiến đấu tại điểm cao 1.030 và hy sinh nhưng chưa được quy tập. Với lực lượng làm nhiệm vụ, mỗi nguồn tin mới đều mang theo hy vọng sẽ có thêm một liệt sĩ được trở về với đồng đội, quê hương và gia đình.

Hoàng Lì Pả là vùng núi đá xen núi đất, địa hình chia cắt mạnh. Đường lên các điểm tìm kiếm chỉ là những lối mòn nhỏ men theo sườn núi, sau những trận mưa, đất nhão quánh bám chặt vào giày, đá phủ rêu trở nên trơn trượt, khiến mỗi bước chân đều phải hết sức cẩn trọng.

Cán bộ, chiến sĩ Phân đội 3 thực hiện nhiệm vụ tại thôn Hoàng Lì Pả.

Để xác minh một vị trí nghi có hài cốt liệt sĩ, lực lượng tìm kiếm phải đào hoàn toàn thủ công, cẩn trọng bóc tách từng lớp đất, từng tảng đá. Trên các sườn đồi, những tuyến hào sâu từ 1,5 đến 1,8 m được mở song song, cách nhau khoảng 1 m để mở rộng phạm vi khảo sát. Có vị trí phải đào đến tuyến hào thứ sáu, bóc tách gần 200 m2 đất đá mới phát hiện hài cốt liệt sĩ. Tính đến nay, đơn vị đã đào hơn 10.578 m3 đất đá với 5.852 ngày công, góp phần từng bước làm sáng tỏ những địa điểm còn nghi có hài cốt liệt sĩ.

Thiếu tá Lê Văn Quyết, cán bộ Phân đội 3 chia sẻ: Có những hôm mưa cả ngày, quần áo ướt sũng, đường trơn đến mức phải bò qua từng đoạn dốc. Nhưng nghĩ đến các liệt sĩ đã chiến đấu, hy sinh trong điều kiện còn gian khổ hơn rất nhiều, chúng tôi không cho phép mình nản lòng. Những lời tâm sự giản dị ấy cũng là suy nghĩ chung của những người lính đang ngày đêm lặng lẽ thực hiện nhiệm vụ giữa đại ngàn.

Theo Trung tá Hoàng Vũ Dũng, Đội phó Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, phụ trách Phân đội 3: Để có kết quả, điều quan trọng nhất là sự kiên trì và trách nhiệm. Mỗi nguồn tin đều được kiểm chứng nhiều lần, mỗi vị trí đều được khảo sát kỹ lưỡng trước khi tổ chức đào tìm. Bởi đây không chỉ là nhiệm vụ mà còn là trách nhiệm, là sự tri ân đối với những người đã hiến dâng tuổi xuân và cuộc sống cho Tổ quốc.

Chiều muộn, khi nắng cuối ngày khuất dần sau những dãy núi, đoàn công tác mới trở về nơi đóng quân. Quần áo lấm bùn đất, đôi giày nặng trĩu vì đất đỏ, nhưng công việc vẫn chưa kết thúc. Sau bữa cơm vội, các anh tiếp tục rà soát bản đồ, đối chiếu thông tin, chuẩn bị cho hành trình ngày hôm sau.

Phóng sự: Thanh Thủy