Tỉ phú Elon Musk trước nguy cơ bị điều tra sau bầu cử

Một trong những nội dung được các nghị sĩ Dân chủ quan tâm là vai trò của Musk tại Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE). Trong khoảng bốn tháng đứng đầu cơ quan này, ông có ảnh hưởng trực tiếp đến các quyết định cắt giảm nhân sự, ngân sách và hoạt động của nhiều cơ quan liên bang. Hạ nghị sĩ James Walkinshaw cho biết Musk cần trả lời dưới lời tuyên thệ về các quyết định sa thải, cắt giảm chi tiêu và khoản tiết kiệm mà DOGE tuyên bố đạt được.

Theo tổ chức Democracy Defenders Fund, trong thời gian Musk tham gia DOGE, các doanh nghiệp của ông nhận ít nhất 6,3 tỷ USD hợp đồng chính phủ. Sau khi ông rời cơ quan, giá trị hợp đồng tiếp tục tăng thêm khoảng 10 tỷ USD. Các nghị sĩ Dân chủ muốn làm rõ liệu Musk có sử dụng ảnh hưởng trong chính quyền để tạo lợi thế cho doanh nghiệp riêng hay không.

Cử tri Mỹ đi bầu cử tại bang Texas. Ảnh: Reuters

Richard Painter, cựu luật sư phụ trách đạo đức tại Nhà Trắng dưới thời Tổng thống George W. Bush, cho rằng Musk phải tuân thủ luật liên bang về xung đột lợi ích khi làm việc với tư cách nhân sự đặc biệt của chính phủ. Theo ông Painter, nếu biết một quyết định công vụ ảnh hưởng đến SpaceX nhưng vẫn can thiệp, Musk có thể phải chịu trách nhiệm hình sự.

Các nghị sĩ cũng muốn xem xét những vấn đề liên quan đến Ukraine. Thượng nghị sĩ Chris Coons muốn chất vấn Musk về mối liên hệ với Tổng thống Nga Vladimir Putin, trong khi Hạ nghị sĩ Mike Levin đề cập việc ông hạn chế quyền truy cập Starlink của Ukraine. Mạng vệ tinh này có vai trò quan trọng đối với thông tin liên lạc ở tiền tuyến, hoạt động của thiết bị bay không người lái và một phần hạ tầng dân sự, nên các quyết định liên quan có thể trở thành nội dung chất vấn về an ninh quốc gia.

Ông Robert Garcia, người dự kiến giữ chức Chủ tịch Ủy ban Giám sát Hạ viện, đã cảnh báo các nghị sĩ Cộng hòa và những người có liên quan nên chuẩn bị đội ngũ luật sư. Musk chưa phản hồi yêu cầu bình luận của truyền thông Mỹ về khả năng bị chất vấn.

Tại Texas, ứng viên Dân chủ Gina Hinojosa đánh bại Thống đốc Greg Abbott, chấm dứt hơn 30 năm đảng Cộng hòa nắm giữ vị trí đứng đầu chính quyền bang. James Talarico cũng vượt qua ứng viên Cộng hòa Ken Paxton trong cuộc đua vào Thượng viện, bất chấp những khoản tài trợ lớn Musk dành cho phe Cộng hòa.

Theo dữ liệu của Ủy ban Bầu cử Liên bang Mỹ tính đến ngày 29-10, Musk đã đóng góp ít nhất 445,77 triệu USD cho các ủy ban hành động chính trị (PAC) và tổ chức ủng hộ đảng Cộng hòa trong chu kỳ bầu cử năm nay. Riêng tại Texas, ông dành ít nhất 225 triệu USD cho các hoạt động vận động tranh cử, trong đó có chiến dịch của Abbott và Paxton.

Ngoài tài trợ, Musk còn trực tiếp công kích Talarico trên mạng xã hội X, trong đó có bài đăng cáo buộc ứng viên Dân chủ muốn thúc đẩy chính sách chuyển đổi giới tính ở trẻ em. America PAC đã chi khoảng 28 triệu USD cho các nội dung quảng cáo nhằm vào Talarico.

Sau bầu cử, Musk viết trên X rằng những nỗ lực can thiệp bầu cử bằng “tia laser không gian” của ông dường như đã không hiệu quả. Trước đó, ông từng tuyên bố sẽ hạn chế đóng góp chính trị sau khi chi gần 300 triệu USD hỗ trợ chiến dịch tranh cử tổng thống năm 2024 của ông Trump.

Texas là nơi đặt trụ sở của Tesla, SpaceX, X, Neuralink và The Boring Company. Những thay đổi chính sách tại bang này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến các dự án của Musk, nhất là trong lĩnh vực trung tâm dữ liệu và trí tuệ nhân tạo.

SpaceX đang mở rộng các trung tâm dữ liệu Colossus và Colossus II gần Memphis, bang Tennessee, đồng thời tìm kiếm địa điểm xây dựng thêm tại Texas. Tesla cũng vận hành một trung tâm dữ liệu tại Austin. Hồi tháng 8, Musk công bố dự án nhà máy sản xuất chất bán dẫn SpaceXAI trị giá 16,8 tỷ USD.

Việc các trung tâm dữ liệu tiêu thụ lượng điện lớn khiến nhiều cộng đồng dân cư lo ngại giá điện tăng và hạ tầng năng lượng chịu thêm áp lực. Bà Hinojosa từng đề xuất tạm dừng các dự án mới cho đến khi chính quyền bang tăng cường bảo vệ quyền lợi địa phương và xem xét lại ưu đãi thuế. Bà cũng phản đối khả năng chuyển nhượng một phần công viên ven biển cho SpaceX.

Giới phân tích dự báo chính quyền Dân chủ tại Texas và Quốc hội có thể tăng cường giám sát doanh nghiệp công nghệ, từ cấp phép trung tâm dữ liệu đến hợp đồng và ưu đãi dành cho doanh nghiệp.