Thúc đẩy liên kết sản xuất ở Hùng An

Những năm gần đây, nhiều diện tích cam trên địa bàn xã Hùng An bị già cỗi, thoái hóa, sâu bệnh, hiệu quả kinh tế giảm; một số diện tích chè cũng cho thu nhập thấp. Trước thực tế đó, xã vận động người dân chuyển đổi những diện tích canh tác kém hiệu quả sang trồng chuối, gắn với liên kết cung ứng giống, thu mua và chế biến sản phẩm.

Theo Trưởng phòng Kinh tế xã Hùng An Lý Văn Tòng, toàn xã hiện có gần 28 ha chuối, trong đó 6,5 ha tham gia hợp tác xã, trên 21 ha do người dân đăng ký mở rộng. Các diện tích đều được ký kết hợp đồng liên kết; hợp tác xã cung ứng giống, phân bón và cam kết thu mua cả quả chuối lẫn thân cây sau thu hoạch.

Lãnh đạo xã Hùng An kiểm tra mô hình trồng cây mắc ca của gia đình ông Dương Văn Máy (trái).

Gia đình anh Tằng Đông Hưng, thôn Việt An, là một trong những hộ tham gia mô hình. Trên khoảng 0,5 ha đất đồi và đất trồng cam, chè kém hiệu quả trước đây, gia đình anh trồng hơn 1.000 cây chuối. Anh Hưng cho biết, cây chuối sinh trưởng tốt, phát triển nhiều nhánh, buồng lớn. Theo cam kết, chuối xanh được thu mua với giá tối thiểu 5.000 đồng/kg, thân chuối phục vụ kéo sợi có giá 500 đồng/kg. Nếu sản xuất thuận lợi, gia đình có thể thu từ 20 - 30 triệu đồng mỗi năm.

“Trồng chuối có đầu ra theo hợp đồng nên gia đình yên tâm hơn so với cây cam, cây chè trước đây thường xuyên bị sâu bệnh, giá cả bấp bênh”, anh Hưng chia sẻ.

Triển khai từ năm 2025 với giống chuối Tiêu già Nam Mỹ, mô hình bước đầu cho thấy cây trồng phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng địa phương. Một số diện tích đã cho thu hoạch, sản lượng thu mua đạt khoảng 100 tấn. Xưởng chế biến sợi từ thân cây chuối cũng đang được xây dựng trên địa bàn, mở ra hướng tận dụng phụ phẩm, gia tăng giá trị sản phẩm và hạn chế lãng phí sau thu hoạch.

Từ kết quả bước đầu, xã Hùng An đang tiếp tục tuyên truyền, định hướng người dân chuyển đổi những diện tích cam già cỗi, sâu bệnh, năng suất thấp sang trồng chuối ở những nơi phù hợp. Việc mở rộng diện tích được xác định gắn với năng lực thu mua, chế biến và nhu cầu thị trường, bảo đảm liên kết thực chất, tránh tình trạng phát triển sản xuất tự phát.

Bên cạnh mô hình trồng chuối, Hùng An khuyến khích người dân thử nghiệm những cây trồng, vật nuôi có giá trị kinh tế, phù hợp điều kiện địa phương. Thực tế cho thấy, khi mạnh dạn tìm hướng đi mới và chủ động liên kết tiêu thụ, người dân có thêm cơ hội nâng cao thu nhập trên chính diện tích đất và nguồn lực của gia đình.

Năm 2021, được cấp ủy, chính quyền và Đoàn Thanh niên xã vận động, anh Đặng Thế Hùng, thôn Giàn Thượng, mạnh dạn vay vốn mua 45 đôi dúi mốc giống từ một trại giống ở xã Tân Trịnh để phát triển chăn nuôi. Từ quy mô ban đầu, đến nay đàn dúi của gia đình đã phát triển lên hơn 400 con với khoảng 250 chuồng nuôi.

Theo anh Hùng, dúi tương đối dễ chăm sóc, chi phí đầu tư không quá lớn, mỗi năm bình quân sinh sản hai lứa, mỗi lứa từ 2 - 4 con. Sau khoảng 10 tháng nuôi, dúi có thể đạt trọng lượng khoảng 1 kg, đủ tiêu chuẩn xuất bán. Từ năm 2023 đến nay, khi đàn dúi phát triển ổn định, mỗi năm anh bán khoảng 1 tạ dúi thịt và 20 - 30 đôi dúi giống, thu nhập khoảng 120 triệu đồng. Sản phẩm dúi thương phẩm có đơn vị cam kết thu mua.

Một hướng đi khác đang được kỳ vọng là trồng cây mắc ca của gia đình ông Dương Văn Máy ở thôn Giàn Hạ. Năm 2021, ông đầu tư hơn 300 triệu đồng trồng khoảng 1.400 cây trên diện tích 3 ha. Đến nay, tỷ lệ cây sống đạt khoảng 80%; năm 2025, vườn mắc ca bắt đầu ra hoa, bói quả.

Ông Máy cho biết, gia đình đã ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm với một công ty chế biến mắc ca tại Lào Cai. Giá mắc ca tại vườn hiện được ông ghi nhận ở mức 70.000 - 110.000 đồng/kg. Đây là cơ sở để gia đình tiếp tục chăm sóc, theo dõi khả năng sinh trưởng và hiệu quả kinh tế của loại cây trồng mới.

Tuy nhiên, mắc ca là cây trồng cần thời gian kiến thiết cơ bản, vốn đầu tư ban đầu tương đối lớn; hiệu quả lâu dài còn phụ thuộc năng suất, chất lượng quả và thị trường tiêu thụ. Vì vậy, mô hình đang được đánh giá trước khi xem xét nhân rộng, tránh tâm lý chạy theo giá bán nhất thời.

Từ trồng chuối theo chuỗi liên kết đến nuôi dúi, trồng mắc ca, các mô hình ở Hùng An đang mở thêm lựa chọn trong phát triển kinh tế nông nghiệp. Khi sản xuất gắn với nhu cầu thị trường, liên kết được duy trì ổn định và người dân chủ động nâng cao chất lượng sản phẩm, những mô hình mới sẽ có thêm điều kiện phát triển bền vững, góp phần nâng cao thu nhập và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở địa phương.

Bài, ảnh: Lương Hà