Thông điệp khẩn từ thiên nhiên

Các nước châu Âu liên tiếp ghi nhận mức nhiệt độ cao kỷ lục-một lời cảnh báo từ thiên nhiên về mối đe dọa thường trực với hành tinh xanh, nếu nhân loại không có những hành động với tốc độ và quy mô tương xứng.

Các đợt nắng nóng cực đoan, khắc nghiệt hay thảm họa lũ lụt, hạn hán đang xuất hiện với tần suất dày đặc.

Viện Khí tượng Đan Mạch thông báo đã ghi nhận nhiệt độ cao nhất từ trước đến nay ở quốc gia châu Âu này là mức 36,6 độ C. Ba Lan cũng ban hành cảnh báo nắng nóng cấp độ 3, mức cao nhất, từ ngày 27 đến 29/6.

Các nhà khí tượng học cho biết, đợt nắng nóng hiện nay khác hẳn bất cứ những gì Ba Lan từng trải qua trong hơn 100 năm qua, với việc phá vỡ kỷ lục nhiệt độ mọi thời đại ở một số vùng.

Theo thống kê, hiện có hơn 1 tỷ trẻ em trên toàn cầu phải đối mặt cùng lúc với tác động của ít nhất ba hình thái khí hậu cực đoan. Hàng loạt kỷ lục về nhiệt độ liên tiếp bị xô đổ.

Tổng Thư ký điều hành Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC) Simon Stiell nêu rõ, đợt nắng nóng gay gắt đang thiêu đốt châu Âu hiện nay chính là lời cảnh báo về tình trạng biến đổi khí hậu.

Đây cũng là cái giá của tình trạng ô nhiễm do hoạt động đốt nhiên liệu hóa thạch gây ra.

Những gì đang xảy ra ở châu Âu chỉ là một phần của bức tranh chung toàn cầu với hàng loạt hiện tượng thời tiết khắc nghiệt. Thế giới không thiếu những lời cảnh báo về sự trầm trọng của biến đổi khí hậu.

Rất nhiều cuộc họp, rất nhiều cam kết đã được đưa ra. Nhưng điều đáng nói là khoảng cách giữa lời nói và thực tế hành động vẫn chưa được lấp đầy, một phần do sự mâu thuẫn lợi ích khó có thể hóa giải giữa các nước.

Hội nghị lần thứ 30 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP30) tại Brazil vào năm ngoái đã phơi bày thực tế này. Sau rất nhiều tranh cãi, thỏa thuận cuối cùng tại COP30 không thể đưa ra một kế hoạch rõ ràng về loại bỏ nhiên liệu hóa thạch.

Điều này khiến nhiều quốc gia bày tỏ thất vọng. Nguyên nhân là sự xung đột gay gắt giữa hai nhóm lợi ích: Một bên là các nước có lợi ích lớn từ nhiên liệu hóa thạch, muốn bảo đảm các lợi ích cốt lõi về năng lượng; còn một bên là các nước bị ảnh hưởng nặng nề bởi biến đổi khí hậu và yêu cầu quyết liệt loại bỏ nhiên liệu hóa thạch.

Ông Simon Stiell mới đây cảnh báo, nếu thế giới không ngừng đốt một lượng lớn than đá, dầu mỏ và khí đốt, tình trạng nắng nóng cực đoan còn tiếp tục trở nên tồi tệ hơn.

Hội nghị COP31 diễn ra tại Thổ Nhĩ Kỳ trong năm nay được cho là sẽ quay lại trao đổi sâu về vấn đề nhiên liệu hóa thạch - một trong những nguyên nhân chính gây phát thải khí nhà kính.

Tài chính khí hậu cũng là vấn đề gai góc khác. Theo Báo cáo về Khoảng cách thích ứng khí hậu 2025 của Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP), từ nay đến năm 2035, các nước đang phát triển cần từ 310 đến 365 tỷ USD/năm để thích ứng biến đổi khí hậu.

Tuy vậy, mức chi thực tế hiện nay chỉ như “muối bỏ bể”, chỉ bằng khoảng 1/12 mức được yêu cầu. Bối cảnh kinh tế toàn cầu bấp bênh với những ảnh hưởng từ cuộc xung đột ở Trung Đông, nguồn ngân sách còn phải ưu tiên cho các mục tiêu an sinh xã hội như ứng phó dòng người tị nạn, phục hồi sau đại dịch Covid-19… khiến việc chia sẻ trách nhiệm tài chính trở nên khó khăn hơn.

Còn với các nước nghèo, bất cứ nỗ lực nào từ chuyển đổi sang năng lượng tái tạo cho đến triển khai hạ tầng để thích ứng, bảo vệ cộng đồng khỏi các rủi ro cũng đều cần sự đầu tư đáng kể về tài chính.

Thông qua cuộc khủng hoảng khí hậu ngày càng trầm trọng qua mỗi năm, “mẹ thiên nhiên” đang gửi đến nhân loại những thông điệp khẩn.

Thế giới không chỉ chờ đợi những cam kết mang tính táo bạo, quyết liệt hơn, mà còn cần lộ trình thực thi rõ ràng, minh bạch về quy mô, nguồn lực, phương thức triển khai những việc mà các bên đã đồng thuận để bảo vệ hành tinh.