Seoul đưa dòng nước trở lại trung tâm thành phố

Suối Cheonggyecheon là địa điểm thư giãn lý tưởng ngay trung tâm thủ đô Seoul. Ảnh: Korea Travel

Trong nhiều thập kỷ, người dân đi qua khu vực trung tâm Seoul gần như không còn thấy Cheonggyecheon. Dòng nước này dần bị che phủ trong nửa đầu thế kỷ XX, đến năm 1958 thì hoàn toàn khuất dưới mặt đường. Năm 1976, một tuyến đường trên cao tiếp tục được xây dựng phía trên, phản ánh lựa chọn phát triển của Seoul trong thời kỳ đô thị hóa nhanh, khi không gian dành cho giao thông được ưu tiên hơn mặt nước và cảnh quan tự nhiên.

Đến đầu thế kỷ XXI, khi tuyến đường trên cao đã xuống cấp, Seoul không tiếp tục sửa chữa mà lựa chọn tháo dỡ công trình, đưa trở lại 5,84 km dòng Cheonggyecheon với tổng chi phí khoảng 386,7 tỷ won.

Tác động của dự án không dừng ở việc thay đổi cảnh quan. Một nghiên cứu công bố năm 2012, theo dõi lưu lượng, tốc độ giao thông và thói quen đi lại trước và sau dự án, cho thấy lượng hành khách sử dụng tàu điện ngầm tăng trong khi số chuyến đi bằng đường bộ giảm. Khi không gian dành cho ô tô bị thu hẹp, người dân từng bước điều chỉnh cách đi lại thay vì toàn bộ giao thông dồn sang những tuyến đường lân cận.

Ngân hàng Thế giới đánh giá Cheonggyecheon đã góp phần thúc đẩy quá trình hồi sinh khu trung tâm Seoul, đồng thời tạo thêm động lực cho cải cách giao thông công cộng. Khu vực từng chủ yếu dành cho xe cộ dần trở thành một dải không gian đi bộ, cây xanh và mặt nước giữa đô thị dày đặc.

Ở khía cạnh môi trường, một nghiên cứu của Đại học Seoul công bố năm 2015, dựa trên dữ liệu vệ tinh và so sánh điều kiện trước và sau dự án, cho thấy khu vực Cheonggyecheon góp phần làm giảm nhiệt độ bề mặt và hạn chế hiệu ứng đảo nhiệt đô thị.

Khảo sát của Tổng công ty Cơ sở hạ tầng Seoul năm 2022 cũng ghi nhận 666 loài động, thực vật tại Cheonggyecheon. Tuy nhiên, cơ quan này lưu ý phương pháp và thời điểm khảo sát giữa các năm không hoàn toàn giống nhau, nên không thể chỉ dựa vào số lượng loài để kết luận đơn giản về xu hướng tăng hay giảm.

"Lễ hội đèn lồng Seoul" - sự kiện thường niên lớn nhất được tổ chức tại Cheonggyecheon. Ảnh: The soul of Seoul

Cheonggyecheon ngày nay dễ tạo cảm giác như thiên nhiên đã tự trở lại sau khi bê tông được dỡ bỏ, nhưng phía sau dòng nước giữa trung tâm Seoul là cả một hệ thống kỹ thuật được vận hành thường xuyên.

Theo Tổng công ty Cơ sở hạ tầng Seoul, Cheonggyecheon hiện được bổ sung khoảng 40.000 tấn nước sông Hàn đã qua xử lý mỗi ngày, có thể tăng lên tối đa 120.000 tấn tùy điều kiện, cùng khoảng 20.000 tấn nước ngầm. Dòng chảy vì thế không hoàn toàn phụ thuộc vào nguồn nước tự nhiên mà vẫn cần sự hỗ trợ đáng kể của hạ tầng đô thị.

Bên cạnh việc bổ sung nguồn nước, công nghệ còn được sử dụng để theo dõi và bảo đảm an toàn cho dòng chảy. Theo Ngân hàng Thế giới, các cảm biến giúp kiểm soát mực nước khi mưa lớn, đồng thời phát hiện nguy cơ chất ô nhiễm chảy vào Cheonggyecheon. Dữ liệu được truyền theo thời gian thực về trung tâm điều hành và một phần được cung cấp cho người dân.

Việc đưa dòng nước trở lại trung tâm Seoul vì thế không đơn thuần là tháo bỏ một tuyến đường và khôi phục cảnh quan cũ. Thành phố đã giảm bớt không gian dành cho ô tô, mở thêm chỗ cho người đi bộ, cây xanh và mặt nước, đồng thời xây dựng một hệ thống kỹ thuật mới để duy trì dòng chảy trong điều kiện đô thị hiện đại.

Hai thập kỷ sau, những tòa nhà vẫn đứng dày đặc hai bên Cheonggyecheon, giao thông vẫn tiếp diễn phía trên, còn công nghệ vẫn âm thầm kiểm soát dòng nước. Nhưng ở nơi từng chỉ có bê tông và xe cộ, người dân giờ có thể bước xuống bên một dòng nước giữa trung tâm thành phố.