Sản phẩm du lịch độc đáo

PGS.TS Nguyễn Văn Huy
Nhà nghiên cứu văn hóa dân tộc,
Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát huy giá trị di sản văn hóa

Giá trị cốt lõi làm nên “huyền thoại”

Tôi cho rằng, giá trị cốt lõi làm nên “huyền thoại” của chợ Phong lưu Khâu Vai không nằm ở sự độc đáo bề nổi của một phiên chợ, mà ở chiều sâu văn hóa trong cách con người ứng xử với tình cảm. Trong cấu trúc văn hóa dân gian, những không gian như chợ phiên, lễ hội vốn là nơi cộng đồng trao đổi, kết nối, nhưng Khâu Vai lại mang một ý nghĩa khác biệt: đó là “không gian của ký ức”, nơi những người từng có duyên nhưng không thể nên duyên có thể gặp lại, đối diện với quá khứ của chính mình.

Điều khiến tôi ấn tượng là cộng đồng nơi đây không né tránh hay cấm đoán những tình cảm riêng tư, mà chấp nhận chúng như một phần tự nhiên của đời sống. Tuy nhiên, sự chấp nhận ấy luôn đi kèm với những chuẩn mực rõ ràng, không làm ảnh hưởng đến gia đình và trật tự xã hội.

Chính sự dung hòa giữa cá nhân và cộng đồng, giữa ký ức và hiện tại đã tạo nên bản sắc riêng cho Khâu Vai. Ở một góc nhìn rộng hơn, tôi cho rằng chợ tình Khâu Vai phản ánh triết lý sống của cư dân vùng cao, nơi con người đối xử với tình yêu bằng sự bao dung, chân thành và trách nhiệm. Chính điều đó đã giúp chợ tình Khâu Vai tồn tại bền bỉ, trở thành một “huyền thoại sống” trong đời sống văn hóa.

Ông Hoàng Ngọc Thành
Chủ tịch UBND xã Khâu Vai

Động lực phát triển du lịch địa phương

Chợ tình Khâu Vai là di sản văn hóa đặc biệt, độc đáo, riêng có của Cao nguyên đá Đồng Văn, hình thành cách đây hơn 100 năm, có vai trò quan trọng trong định hình sản phẩm du lịch của xã Khâu Vai.

Để biến di sản thành động lực thúc đẩy kinh tế của địa phương, xã Khâu Vai tập trung các giải pháp bảo tồn di sản gắn với phát triển du lịch bền vững; xử lý nghiêm các hoạt động thương mại hóa tại chợ tình; tăng cường hoạt động quảng bá hình ảnh. Nâng cấp đường giao thông tạo sự kết nối chặt chẽ với các điểm du lịch khác trên Cao nguyên đá; phát triển hệ thống dịch vụ homestay, nhà hàng.

Trong thời gian diễn ra chợ tình sẽ tổ chức chuỗi hoạt động phong phú để tăng thêm trải nghiệm cho du khách như: Hội thi chim họa mi hót, trình diễn trang phục dân tộc, thi “Dê khỏe, dê đẹp”, các trò chơi thể thao dân gian, thi giã bánh dày, thi ẩm thực từ ngô, lễ dâng hương Miếu Ông - Miếu Bà, hát đối giao duyên và lễ cầu duyên; trải nghiệm, tham quan các điểm check-in tại Mê cung đá, thưởng thức ẩm thực truyền thống và khám phá cảnh quan lòng hồ thủy điện Nho Quế. Qua đó góp phần bảo tồn di sản và nâng cao thu nhập cho người dân.

Anh Nguyễn Văn Trãi
Giám đốc công ty Du lịch Hà Giang trẻ

Kết nối sản phẩm du lịch đặc sắc

Trong hành trình du lịch xứ Tuyên, Khâu Vai đang dần chuyển mình từ một phiên chợ mang tính biểu tượng văn hóa trở thành sản phẩm du lịch có chiều sâu. Nằm giữa không gian Cao nguyên đá hùng vĩ, nơi đây hội tụ nhiều tài nguyên đặc sắc như mê cung đá, lòng hồ thủy điện Nho Quế 2 cùng hệ sinh thái cảnh quan đặc trưng. Trên nền tảng đó, đời sống văn hóa phong phú của đồng bào các dân tộc càng làm nổi bật sức hấp dẫn riêng của vùng đất này.

Điểm nhấn nổi bật nhất vẫn là chợ Phong lưu Khâu Vai, “cánh cửa” để du khách tiếp cận chiều sâu lịch sử và văn hóa bản địa. Tại đây, du khách không chỉ được hòa mình vào không gian lễ hội, mà còn có cơ hội lắng nghe, tìm hiểu về nguồn gốc chợ tình, về triết lý sống tôn trọng quá khứ, đề cao sự thủy chung và bao dung trong đời sống tình cảm của người vùng cao.

Hiện nay, các sản phẩm du lịch đang được định hướng phát triển theo hướng cộng đồng, kết hợp với du lịch lịch sử - văn hóa tâm linh, gắn với trải nghiệm tại các bản làng. Việc kết nối Khâu Vai với các điểm đến không chỉ tạo nên những sản phẩm đa dạng, phong phú , mà còn góp phần phát huy bền vững giá trị văn hóa bản địa, đáp ứng nhu cầu của du khách.

Chị Sùng Thị Pà
Thôn Há Dấu Cò, xã Khâu Vai

Giữ hồn chợ Khâu Vai

Chợ Phong lưu Khâu Vai là phiên chợ độc đáo của ký ức, nếp sống đã được trao truyền qua bao thế hệ. Ngày còn nhỏ, tôi theo mẹ đi chợ, vừa mua bán hàng hóa, vừa gặp gỡ bà con, lắng nghe những câu chuyện về chàng Ba, nàng Út để cảm nhận trọn vẹn cái tình của người vùng cao.

Giờ đây, khi du khách tìm về chợ Phong lưu Khâu Vai ngày một đông, người dân chúng tôi càng ý thức rõ hơn trách nhiệm gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa. Từ cách mặc trang phục truyền thống, chuẩn bị món ăn đặc trưng, gìn giữ nghề truyền thống đến lối ứng xử văn minh, thân thiện với du khách, góp phần giữ lại hồn cốt riêng của Khâu Vai.

Bản thân tôi cũng trực tiếp kể cho du khách phương xa nghe câu chuyện tình chàng Ba, nàng Út, về sự thủy chung son sắt cùng nét đẹp văn hóa của đồng bào nơi đây. Tôi nghĩ, chừng nào người dân còn tự hào và nâng niu những giá trị ấy, thì chợ Phong lưu Khâu Vai sẽ còn sống mãi trong ký ức cộng đồng và trong nhịp sống hôm nay.

Bà Annette Herfkens
Du khách người Hà Lan

Ấn tượng không gian văn hóa độc đáo hiếm có

Tôi thực sự choáng ngợp trước không gian văn hóa quá đỗi độc đáo của chợ tình Khâu Vai. Tôi đã đặt chân đến nhiều miền đất, thật hiếm có nơi nào trên thế giới mà những người từng lỡ dở duyên tình lại có thể thoải mái gặp gỡ, thăm hỏi nhau trong sự tôn trọng, bao dung. Được hòa mình vào phiên chợ, tôi thấy không khí lễ hội tại đây ngập tràn vẻ đẹp nguyên sơ của tình người, rực rỡ trong sắc màu trang phục truyền thống. Đó thực sự là một trải nghiệm văn hóa tuyệt đẹp và sâu sắc nhất mà tôi từng được chứng kiến.