Rào cản nỗ lực tìm kiếm giải pháp hòa bình ở Trung Đông

Khu vực Trung Đông vừa chứng kiến đợt leo thang căng thẳng tồi tệ nhất giữa Israel và Iran kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực vào tháng 4. Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) đã tiến hành các cuộc không kích nhằm vào nhiều mục tiêu quân sự tại miền tây và trung Iran. Đáp lại, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã nhắm mục tiêu vào các căn cứ không quân trọng yếu của Israel. Dù sau đó Israel và Iran đều tuyên bố dừng tấn công lẫn nhau, nhưng điều kiện mà hai bên đưa ra khiến các cam kết khó thực thi. Iran khẳng định sẽ chấm dứt các hoạt động tấn công nhằm vào Israel chỉ với điều kiện Israel ngừng các hoạt động quân sự nhằm vào nước này và ở miền nam Liban, trong khi nguồn tin từ Israel cho biết, quân đội nước này sẽ dồn "toàn bộ sức mạnh" vào các cuộc tấn công ở miền nam Liban trong những ngày tới.

Mỹ nỗ lực tách khỏi các hoạt động quân sự của Israel nhằm vào Iran, đồng thời tuyên bố ưu tiên các giải pháp ngoại giao, nhưng trên thực tế căng thẳng giữa Mỹ và Iran vẫn tiếp diễn. Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn và lên án cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào các cơ sở radar ven biển ở khu vực Vịnh Persian là hành động xâm phạm chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ Iran. Tehran kêu gọi các nước trong khu vực không cung cấp lãnh thổ hoặc kết cấu hạ tầng cho Mỹ phục vụ các hành động chống Iran, đồng thời đề nghị Liên hợp quốc cùng các tổ chức quốc tế có phản ứng kịp thời nhằm ngăn chặn nguy cơ leo thang ở khu vực. Các động thái trả đũa giữa Mỹ và Iran nhằm giành quyền kiểm soát eo biển Hormuz tiếp tục là mối đe dọa lớn đối với hoạt động thương mại đi qua tuyến đường biển chiến lược này.

Trong khi đó, giữa Mỹ và Iran vẫn tồn tại khoảng cách lớn trong nhiều vấn đề liên quan các đòn trừng phạt của Washington nhằm vào Tehran, khiến đàm phán càng bế tắc. Iran thúc đẩy việc giải phóng các tài sản bị phong tỏa có tổng trị giá hơn 100 tỷ USD ở nước ngoài và khẳng định đây là điều kiện tiên quyết của bất kỳ thỏa thuận nào với Mỹ, trong khi phía Mỹ khẳng định sẽ không giải phóng tài sản bị phong tỏa hoặc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt trước khi đạt được thỏa thuận hòa bình. Thêm vào đó, Mỹ tiếp tục theo đuổi chiến lược gây áp lực tối đa đối với Iran thông qua việc mở rộng chiến dịch “Cơn thịnh nộ kinh tế" (Economic Fury) với các biện pháp trừng phạt mới nhằm vào mạng lưới buôn bán khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) và các kênh tài chính ngầm bị cáo buộc hỗ trợ Iran “né” lệnh cấm vận. Các biện pháp mới nhắm vào nhiều cá nhân, doanh nghiệp và tàu vận tải liên quan hoạt động xuất khẩu LPG trị giá hàng trăm triệu USD.

Washington cáo buộc mạng lưới này đã ngụy trang LPG của Iran thành hàng hóa có xuất xứ từ Oman trước khi vận chuyển tới các thị trường Nam Á và Đông Á. Các biện pháp trừng phạt của Mỹ nhằm cắt đứt các nguồn thu từ năng lượng, phá vỡ mạng lưới vận tải bí mật và hạn chế khả năng tiếp cận hệ thống tài chính toàn cầu của Tehran, trong bối cảnh Bộ Tài chính Mỹ đánh giá hệ thống tài chính Iran phụ thuộc đáng kể vào các công ty môi giới và các doanh nghiệp trung gian hoạt động thông qua mạng lưới công ty bình phong ở nước ngoài nhằm che giấu các giao dịch quốc tế và duy trì khả năng tiếp cận nguồn ngoại tệ.

Dù cả Mỹ, Israel và Iran đều tuyên bố ưu tiên biện pháp ngoại giao nhằm chấm dứt xung đột, song thực tế các bên vẫn dùng hỏa lực để gây sức ép lên đối phương, khiến đối đầu vẫn lấn lướt đối thoại. Các hành động quân sự của Mỹ, Israel cùng việc siết chặt trừng phạt kinh tế đã vấp phải các biện pháp đáp trả cứng rắn từ phía Iran, trở thành rào cản lớn đối với các nỗ lực tìm kiếm giải pháp hòa bình cho Trung Đông.

Theo Báo Nhân Dân