Quan hệ Anh-EU: Nỗ lực và hoài nghi về lợi ích của Brexit với nước Anh

Chặng đường 10 năm cũng ghi dấu nỗ lực của giới chức Anh hàn gắn rạn nứt, đưa quan hệ Anh-EU phát triển theo hướng hợp tác cùng có lợi, nhưng vẫn còn đó những hoài nghi về lợi ích của Brexit với nước Anh.

Trong 10 năm qua, mối quan hệ Anh-EU trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm, từ những bất đồng gay gắt trong đàm phán về thỏa thuận hậu Brexit, cho đến việc hai bên làm ấm lại mối quan hệ đã rơi vào cảnh lạnh giá. Ngày 31/1/2020, Anh chính thức rời khỏi EU. Quá trình đàm phán sau đó diễn ra cam go với hàng loạt bất đồng gay gắt về quyền đánh bắt cá, chính sách cạnh tranh, vấn đề Bắc Ireland..., khiến hai bên không thể đi đến một thỏa thuận vẹn cả đôi đường. Nhiều thời hạn đàm phán được Anh và EU đặt ra, rồi lại bị bỏ qua. Có những thời điểm, hoạt động giao thương giữa hai bên bị đình trệ nặng nề khi hàng nghìn xe tải mắc kẹt ở cảng Dover của Anh - cửa ngõ chính kết nối xứ sở sương mù với lục địa châu Âu.

Mối quan hệ giữa hai bờ eo biển Manche ghi nhận bước tiến đáng kể sau khi Công đảng tại Anh nắm quyền lãnh đạo Chính phủ. Anh và EU từng lên kế hoạch tổ chức một hội nghị thượng đỉnh tại Brussels, Bỉ vào ngày 22/7 tới, với hy vọng đạt được một số thỏa thuận về tiêu chuẩn an toàn thực phẩm và động vật, chương trình di chuyển cho thanh niên... Song sự kiện này đang được hoãn lại liên quan việc Thủ tướng Anh Keir Starmer mới đây tuyên bố từ chức.

Hội nghị thượng đỉnh song phương đầu tiên được tổ chức tại Luân Đôn (Anh) tháng 5/2025 từng được đánh giá là cột mốc mở ra chương phát triển mới cho quan hệ song phương, sau nhiều năm hai bên căng thẳng vì Brexit. Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa tuyên bố, sự hợp tác chặt chẽ giữa EU và Anh là cần thiết cho an ninh, khả năng phục hồi và thịnh vượng chung của châu Âu.

Đáng nói là, những nỗ lực của giới chức Anh và EU đưa hai bên xích lại gần nhau được thúc đẩy trong bối cảnh tình hình quốc tế biến động khó lường, nhất là khi quan hệ đồng minh giữa Mỹ và các nước châu Âu rạn nứt. Đặc biệt, nhiều người dân Anh vẫn hoài nghi về lợi ích thật sự mà Brexit mang đến cho quốc đảo này. Theo kết quả khảo sát được tiến hành tại Anh trong tháng 5 vừa qua, khi được hỏi về những lợi ích lớn nhất mà Brexit mang lại, câu trả lời phổ biến nhất là “không biết”, tiếp theo là “không có lợi ích nào đáng kể”. Đánh giá về tác động của Brexit với đất nước, có tới 66% số người Anh được hỏi cho rằng Brexit làm gia tăng áp lực chi phí sinh hoạt, 65% nhận định Brexit ảnh hưởng bất lợi tới nền kinh tế.

Kết quả khảo sát nêu trên phần nào cho thấy Brexit có phải là quyết định đúng đắn với Anh hay không tiếp tục gây tranh cãi. Dù Luân Đôn đã “dứt áo ra đi” khỏi ngôi nhà chung cách đây nhiều năm, dư âm của cuộc chia tay này vẫn kéo dài, đặt ra thách thức cho cả hai bên. Với EU, sự rời đi của Anh - một trong những nền kinh tế lớn nhất và là quốc gia quân sự lớn của khối, đã làm EU thiếu mất mảnh ghép mạnh về an ninh, kinh tế. Còn với Anh, theo một nghiên cứu được công bố cuối năm 2025, cuộc bỏ phiếu về Brexit hồi năm 2016 đã khiến Xứ sở sương mù chịu thiệt hại từ 6% đến 8% GDP bình quân đầu người trong 10 năm qua.

Trong khi đó, đa số người dân EU ủng hộ Anh quay trở lại khối. Kết quả khảo sát tại 15 quốc gia thành viên EU cho thấy, có đến 66% số người được hỏi cho biết, việc Anh tái gia nhập EU là một ý tưởng tích cực hoặc có thể chấp nhận được. Tuy nhiên, trước những ý kiến dư luận rằng Anh và EU nên “tái hợp”, giới chức Liên minh Cờ xanh có phản ứng khá thận trọng. Người phát ngôn trưởng của Ủy ban châu Âu Paula Pinho cho biết, vấn đề này chỉ có thể được xem xét khi có đề xuất chính thức.

Trong bối cảnh hiện nay, việc Anh và EU chuyển sang cải thiện quan hệ được giới phân tích chính trị quốc tế nhìn nhận là nỗ lực đúng hướng. Không chỉ giúp giảm tác động từ Brexit, bước đi này còn góp phần tăng cường vị thế hai bên trên trường quốc tế, tăng sức mạnh đối phó các thách thức chung.