Quan hệ Anh - EU được quan tâm, dù chưa tính đến kịch bản Anh quay lại khối EU

Hơn 10 năm kể từ sau cuộc trưng cầu ý dân về Brexit, câu chuyện thúc đẩy quan hệ Anh-Liên minh châu Âu (EU) đang nhận được sự quan tâm, dù phía Anh cho biết chưa tính đến kịch bản tái gia nhập khối. Từ giai đoạn chìm trong chia rẽ, căng thẳng và hoài nghi do Brexit, cho đến những bước hàn gắn rạn nứt và giờ là nỗ lực mạnh mẽ đưa hai bên xích lại gần nhau, mối quan hệ Anh-EU chứng kiến bước chuyển chiến lược trong một thế giới biến động nhanh chóng.

Động lực chính khiến Anh và EU dần khôi phục hợp tác là tình hình an ninh châu Âu đang bị tác động bởi các cuộc xung đột và những rạn nứt trong mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương với Mỹ. Cùng với yêu cầu an ninh, bài toán phát triển kinh tế cũng khiến Luân Đôn và Brussels buộc phải giải quyết những vấn đề thương mại phát sinh từ Brexit. Các cuộc kiểm tra biên giới hay thủ tục giấy tờ từng khiến hoạt động thương mại Anh-EU trở nên khó khăn.

Sau “cuộc ly hôn” ồn ào hồi năm 2020 khi Anh chính thức rời EU, từng có thời điểm, hàng nghìn xe tải mắc kẹt ở cảng Dover của Anh - cửa ngõ chính kết nối Xứ sở sương mù với lục địa châu Âu. Còn với EU, việc Anh từng là một trong những nền kinh tế lớn nhất và là quốc gia quân sự lớn của khối, quyết tâm rời đi cũng khiến Liên minh Cờ xanh thiếu một mảnh ghép quan trọng.

Dĩ nhiên, việc đánh giá riêng tác động của Brexit với kinh tế hai bên là không hề đơn giản, khi cả nước Anh lẫn EU đều phải đối mặt hàng loạt thách thức có tác động mạnh đến kinh tế, xã hội trong 10 năm qua như dịch bệnh, ảnh hưởng từ các cuộc xung đột và bất ổn địa chính trị… Song, Brexit là yếu tố góp phần gây áp lực lên tăng trưởng kinh tế.

Trong bối cảnh ấy, Thủ tướng Anh Andy Burnham gần đây thúc đẩy chính sách theo đuổi mối quan hệ với EU theo hướng mà ông từng tuyên bố là “táo bạo hơn”. Nhà lãnh đạo này ngày 25/10 kêu gọi thảo luận “thẳng thắn” về khả năng khôi phục quyền tự do đi lại giữa Anh và EU. Dù cho biết không đề xuất đưa Anh tái gia nhập EU trong nhiệm kỳ Quốc hội hiện nay, Thủ tướng Anh vẫn bày tỏ mong muốn cải thiện quan hệ với khối để mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp. Còn về phần EU, lãnh đạo một số quốc gia của liên minh bày tỏ hưởng ứng tín hiệu xích lại gần Brussels của Luân Đôn.

Dư luận cũng có xu hướng ủng hộ quan hệ gần gũi hơn giữa hai bên. Kết quả một cuộc khảo sát được thực hiện trong tháng 9/2026 cho thấy, phương án đưa Anh tái gia nhập EU được 49% số người dân Anh được hỏi ủng hộ. Vậy nhưng, con đường quay trở lại khối không hề dễ dàng do những trở ngại về chính trị, kinh tế, thể chế. Một số ý kiến cho rằng Brexit đã không mang lại kết quả như cam kết ban đầu và việc xem xét lại quan hệ giữa Anh và EU là cần thiết, nhưng chính phủ Anh phải thận trọng trong các quyết định liên quan Brexit để không khơi lại những chia rẽ trong xã hội.

Hội nghị cấp cao Anh-EU lần thứ hai, dự kiến diễn ra ở Brussels vào ngày 20/11 tới, đang được trông đợi tạo những bước đột phá cho quan hệ hai bên. Hội nghị sẽ rà soát lại những tiến triển đạt được từ cuộc gặp đầu tiên tại Luân Đôn hồi tháng 5/2025, sự kiện từng được dư luận nhận định là kích hoạt một giai đoạn mới cho quan hệ hai bên sau thời kỳ lạnh nhạt vì Brexit. Thúc đẩy các thỏa thuận giảm chi phí, đơn giản hóa thủ tục cho nông dân và doanh nghiệp, tăng cường hợp tác an ninh, chống di cư bất hợp pháp… là những nội dung được trao đổi trong hội nghị sắp tới, cho thấy quyết tâm mang lại những lợi ích thiết thực cho người dân.

Luân Đôn và Brussels đưa ra điều chỉnh chính sách mang tính chiến lược được cho là bước đi cần thiết giúp tăng cường sức mạnh ứng phó thách thức chung, nhờ tận dụng lợi ích kinh tế và an ninh từ mối quan hệ hợp tác thực chất giữa hai bên.