Phép cộng của những hệ thống rời rạc không thể làm nên quốc gia số

Bà Mai Thùy Ngân, Giám đốc Trung tâm công nghệ - chính phủ số, Cục Chuyển đổi số quốc gia. Ảnh: Đăng Khoa

Tại cuộc họp báo thường kỳ tháng 8-2026 do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức chiều nay 28-8, bà Mai Thùy Ngân, Giám đốc Trung tâm công nghệ - chính phủ số (Cục Chuyển đổi số quốc gia) đã thông tin về Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số phiên bản 1.0.

Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số phiên bản 1.0, thiết lập chiến lược và chuẩn chung để các cơ quan trong hệ thống chính trị xây dựng hoặc cập nhật kiến trúc số của mình.

Theo đó, dù mỗi cơ quan vẫn giữ khung riêng phù hợp với chức năng và thẩm quyền, nhưng tất cả đều phải tuân thủ một cấu trúc, nguyên tắc và yêu cầu liên thông thống nhất.

"Một quốc gia số không thể là phép cộng của những hệ thống rời rạc. Nếu thiếu sự đồng bộ, chúng ta sẽ đối mặt với tình trạng phân tán nguồn lực, dữ liệu khó kết nối khiến người dân phải khai báo lại thông tin nhiều lần, đồng thời gây khó khăn cho việc đo lường hiệu quả chuyển đổi số do phụ thuộc vào báo cáo thủ công", bà Ngân nói.

Cấu trúc của khung được chia thành 4 lớp bao gồm: Hạ tầng số và an ninh mạng; dữ liệu và nền tảng lõi; ứng dụng và nghiệp vụ dùng chung; kênh tương tác và đo lường hiệu quả.

Đi kèm là 4 thành phần xuyên suốt gồm: Quản trị, điều phối và giám sát; Tiêu chuẩn và yêu cầu kỹ thuật chung; Ưu tiên trí tuệ nhân tạo (AI First) và lấy dữ liệu làm trung tâm (Data-centric). Cấu trúc này vừa đảm bảo tính đặc thù của từng cơ quan, vừa bảo đảm khả năng đối chiếu và liên thông trên quy mô toàn quốc.

Quang cảnh buổi họp báo do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức chiều nay 28-8. Ảnh: Đăng Khoa

Bốn điểm mới mang tính đột phá gồm: Thiết lập chuẩn kiến trúc chung ở cấp quốc gia để làm căn cứ cho mọi cơ quan; thay đổi nguyên tắc đầu tư theo hướng ưu tiên dùng chung hạ tầng và dịch vụ sẵn có theo thông điệp "xây dựng một lần, sử dụng nhiều lần"; việc đầu tư mới chỉ được xem xét khi các thành phần hiện có không đáp ứng được yêu cầu.

Sự thay đổi trong cách thiết kế hệ thống số, xem dữ liệu là tài sản chiến lược phải đảm bảo tiêu chuẩn "đúng, đủ, sạch, sống", đồng thời phải tích hợp sẵn các yếu tố an toàn, riêng tư, quản trị AI và ưu tiên đám mây (Cloud First) ngay từ đầu.

AI được khuyến khích ứng dụng để phân tích và tự động hóa nhưng chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thay thế trách nhiệm của con người trong các quyết định pháp lý.

Điểm mới nữa là quản trị vòng đời dự án chặt chẽ từ khâu lập dự án đến vận hành thông qua Hệ thống quản lý quốc gia số (NDS) do Bộ Khoa học và Công nghệ quản lý, chuyển đổi việc đánh giá từ định tính sang định lượng bằng bộ chỉ số KPI dựa trên dữ liệu tự động.

Về lộ trình thực hiện, trong vòng 6 tháng kể từ ngày ban hành (tháng 7-2026), các cơ quan, tổ chức phải hoàn thành việc xây dựng mới hoặc cập nhật khung kiến trúc số của mình.