Phát triển ứng dụng AI từ 150 bài toán lớn của ngành Tài chính

Đằng sau những con số này là một cách tiếp cận có hệ thống: bắt đầu từ công việc thực tế của cán bộ, xây dựng kho dữ liệu chuyên ngành và từng bước hình thành nền tảng AI thống nhất cho một trong những cơ quan quản lý khối lượng dữ liệu lớn nhất cả nước.

Mỗi ngày, cán bộ ngành Tài chính phải làm việc với một khối lượng lớn văn bản pháp luật, báo cáo, số liệu và quy trình nghiệp vụ. Trong bối cảnh dữ liệu và yêu cầu quản lý ngày càng tăng, cách xử lý thủ công dần tạo ra áp lực lớn về thời gian. Cán bộ cần tìm đúng thông tin nhanh hơn, tổng hợp dữ liệu chính xác hơn và bảo đảm cách thực hiện thống nhất giữa các đơn vị. Đây là khoảng trống mà trí tuệ nhân tạo có thể tham gia giải quyết.

Tuy nhiên, đưa AI vào một cơ quan lớn như Bộ Tài chính không thể bắt đầu bằng việc cài đặt một công cụ dùng chung rồi kỳ vọng công nghệ tự thích nghi với mọi nghiệp vụ. Mỗi lĩnh vực có hệ thống dữ liệu, thuật ngữ, quy trình và yêu cầu bảo mật riêng.

Từ tháng 10/2025, FPT phối hợp với Cục Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số triển khai khảo sát nhu cầu ứng dụng AI tại 23 đơn vị thuộc Bộ Tài chính. Đây là bước khởi đầu cho quá trình đưa AI đi từ năng lực công nghệ đến những công việc cụ thể của ngành.

Giải bài toán AI từ nhu cầu thật

Quá trình khảo sát ghi nhận 150 nhu cầu ứng dụng AI, trải rộng từ tra cứu văn bản pháp luật, tổng hợp báo cáo, hỏi đáp nghiệp vụ đến rà soát tài liệu, vận hành tổng đài và hỗ trợ cung cấp thông tin cho người dân.

Thay vì xây dựng riêng một công cụ cho từng đề xuất, đội ngũ FPT phân tích, sắp xếp và chuẩn hóa 150 nhu cầu thành 80 bài toán nghiệp vụ. Mỗi bài toán cần xác định rõ người sử dụng, nguồn dữ liệu, câu hỏi đầu vào, kết quả đầu ra và cách kiểm tra thông tin. Chẳng hạn, yêu cầu “tìm văn bản nhanh hơn” phải được chuyển thành các tiêu chí cụ thể: cán bộ cần tìm trong kho dữ liệu nào, hệ thống phải hiểu câu hỏi ra sao, kết quả có dẫn nguồn hay không và người dùng kiểm tra hiệu lực văn bản bằng cách nào.

Từ 80 bài toán nghiệp vụ, FPT phát triển 11 ứng dụng AI phục vụ hoạt động quản lý, điều hành và hỗ trợ chuyên môn. Quy trình này thể hiện năng lực quan trọng của FPT: chuyển những nhu cầu nằm rải rác trong nhiều đơn vị thành một kiến trúc công nghệ thống nhất, có khả năng vận hành và tiếp tục mở rộng. AI không được đưa vào để tạo thêm một lớp công nghệ phức tạp. Mục tiêu là giúp cán bộ xử lý những phần việc đang tiêu tốn nhiều thời gian, từ tìm kiếm thông tin, đọc tài liệu đến tổng hợp nội dung.

Tháng 6 vừa qua, tại trụ sở Bộ Tài chính, Cục Công nghệ thông tin và chuyển đổi số (Cục Công nghệ thông tin) đã tổ chức 3 lớp tập huấn triển khai thử nghiệm nền tảng AI dùng chung của ngành Tài chính theo hình thức trực tuyến và trực tiếp. Tham gia 3 lớp tập huấn có 570 cán bộ tham gia đào tạo trực tuyến và 155 cán bộ tham gia tập huấn trực tiếp. Đây là những công tác chuẩn bị quan trọng để đưa giải pháp từ quá trình thử nghiệm đến triển khai vận hành thực tế.

Lớp tập huấn triển khai thử nghiệm nền tảng AI dùng chung của ngành Tài chính theo hình thức trực tuyến.

Đưa kho tri thức ngành tài chính đến gần cán bộ

Một trong những ứng dụng trọng điểm là hỗ trợ tra cứu văn bản pháp luật. Ngành Tài chính quản lý nhiều lĩnh vực với hệ thống chính sách lớn và thường xuyên cập nhật. Khi xử lý công việc, cán bộ cần xác định đúng văn bản, điều khoản, thời điểm hiệu lực và phạm vi áp dụng.

Với giải pháp do FPT phát triển, người dùng có thể đặt câu hỏi bằng ngôn ngữ tự nhiên thay vì phải nhớ chính xác tên hoặc số hiệu văn bản. Hệ thống phân tích nội dung câu hỏi, tìm kiếm trong kho dữ liệu chuyên ngành và gợi ý các văn bản, điều khoản có liên quan.

Cán bộ có thể bắt đầu từ một vấn đề thực tế, còn AI đảm nhiệm phần tìm kiếm và kết nối thông tin. Công nghệ giúp rút ngắn con đường từ câu hỏi đến tài liệu cần thiết. FPT cũng phát triển ứng dụng hỗ trợ tổng hợp báo cáo. Trước đây, cán bộ thường phải mở nhiều file, đọc từng tài liệu, chọn số liệu rồi sắp xếp thành bản thảo. AI có thể hỗ trợ đọc, tóm tắt, phân loại và tổng hợp thông tin từ các nguồn được cung cấp. Nhờ đó, cán bộ có thêm thời gian tập trung vào phân tích, đánh giá và tham mưu. Mọi số liệu và kết luận vẫn cần được kiểm tra trước khi đưa vào văn bản chính thức.

Với ứng dụng hỏi đáp nghiệp vụ, cán bộ có thể tra cứu quy trình, hướng dẫn và tài liệu chuyên ngành bằng những câu hỏi thông thường. Hệ thống tìm kiếm trong kho tri thức đã được chuẩn bị và trả về nội dung liên quan kèm nguồn tham khảo. Cách tiếp cận này giúp tri thức nghiệp vụ không còn nằm rải rác trong nhiều thư mục hoặc phụ thuộc quá nhiều vào kinh nghiệm của từng cá nhân. Mỗi cán bộ có thể tiếp cận nguồn thông tin thống nhất ngay trong quá trình xử lý công việc.

AI hỗ trợ cung cấp thông tin cho người dân

Một nhóm ứng dụng khác hướng tới Cổng Thông tin điện tử, Cổng Dịch vụ công và hoạt động hỗ trợ người dân, doanh nghiệp. AI có thể tiếp nhận câu hỏi, tìm kiếm thông tin trong nguồn dữ liệu đã được kiểm soát và gợi ý nội dung trả lời. Những câu hỏi phổ biến có thể được hỗ trợ nhanh hơn. Các tình huống phức tạp tiếp tục được chuyển đến cán bộ chuyên môn.

Giải pháp giúp mở rộng khả năng cung cấp thông tin liên tục, đồng thời giảm áp lực đối với các bộ phận thường xuyên tiếp nhận lượng lớn câu hỏi. Điểm cốt lõi nằm ở việc AI sử dụng dữ liệu chuyên ngành thay vì tạo câu trả lời từ nguồn thông tin thiếu kiểm soát. Cán bộ vẫn kiểm tra và chịu trách nhiệm với nội dung cuối cùng.

Để 11 ứng dụng có thể vận hành, FPT và Cục Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số đã chuẩn bị kho dữ liệu gồm hơn 245.000 trang văn bản điện tử và 11.000 văn bản quy phạm pháp luật của ngành Tài chính. Đây là phần việc quyết định chất lượng của toàn bộ hệ thống. Dữ liệu cần được thu thập, phân loại, làm sạch và tổ chức theo cách AI có thể tìm kiếm, hiểu ngữ cảnh và dẫn nguồn. Năng lực của FPT không dừng ở việc phát triển từng ứng dụng riêng lẻ. Doanh nghiệp hướng tới xây dựng một nền tảng AI thống nhất, giúp các đơn vị dùng chung hạ tầng, dữ liệu và công cụ quản trị.

Hình ảnh minh họa trợ lý AI thử nghiệm của FPT.

Mô hình này giúp hạn chế tình trạng đầu tư công nghệ phân tán, giảm lãng phí hạ tầng và tăng khả năng liên thông trong khai thác dữ liệu. Mỗi đơn vị vẫn có thể phát triển ứng dụng phù hợp với nghiệp vụ riêng trên cùng một nền tảng chung. Hiện 4 trong số 7 ứng dụng trọng điểm đã sẵn sàng đưa vào sử dụng. Các ứng dụng còn lại đang tiếp tục được hoàn thiện. Hệ thống được thử nghiệm vận hành tại 35 đơn vị cấp Cục, Vụ và phục vụ thường xuyên hơn 800 cán bộ.

Các ứng dụng sẽ tiếp tục được đánh giá qua thời gian xử lý, độ chính xác, khả năng truy xuất nguồn và trải nghiệm của người sử dụng. Phản hồi từ cán bộ giúp FPT điều chỉnh mô hình, bổ sung dữ liệu và hoàn thiện từng chức năng. Từ 150 nhu cầu thực tế đến 11 ứng dụng AI, FPT đang cho thấy một con đường đưa trí tuệ nhân tạo vào khu vực công theo hướng bài bản: hiểu nghiệp vụ trước, tổ chức dữ liệu, xây nền tảng chung rồi mới phát triển ứng dụng.

Trong hành trình đó, FPT không đơn thuần cung cấp một công cụ AI. Doanh nghiệp đang góp phần xây dựng nền móng để dữ liệu và trí tuệ nhân tạo trở thành năng lực vận hành lâu dài của ngành Tài chính, hỗ trợ cán bộ làm việc hiệu quả hơn và phục vụ người dân, doanh nghiệp thuận tiện hơn.