Nỗ lực hạ nhiệt giá nhiên liệu gặp lực cản từ xung đột Trung Đông

Trong phiên giao dịch sáng 16-10, giá dầu thế giới giảm nhẹ sau khi dầu WTI tăng hơn 3% ở phiên trước đó. Giới đầu tư đang cân nhắc những rủi ro từ xung đột tại Trung Đông và khả năng Mỹ nới lỏng trừng phạt đối với các tàu chở dầu thuộc “đội tàu bóng tối”.

Tuy nhiên, những biện pháp bổ sung nguồn cung vẫn chưa đủ sức xoa dịu thị trường trước nguy cơ gián đoạn vận tải và xung đột tiếp tục leo thang.

Một giàn khoan dầu tại bang Texas (Mỹ). Ảnh: Reuters

Áp lực lên thị trường năng lượng tiếp tục gia tăng khi tình hình Trung Đông diễn biến phức tạp. Các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền quanh eo biển Hormuz gia tăng trong 10 ngày qua, trong bối cảnh Iran tuyên bố đẩy mạnh tập kích để đáp trả việc Mỹ phong tỏa các cảng của nước này và áp đặt các biện pháp trừng phạt nghiêm ngặt hơn hồi tháng trước.

Cùng với đó, xung đột leo thang giữa Saudi Arabia và lực lượng Houthis tại Yemen làm gia tăng lo ngại về an ninh hàng hải...

Những diễn biến này làm tăng nguy cơ gián đoạn nguồn cung và vận chuyển dầu, trong bối cảnh thị trường vốn chịu sức ép từ giá nhiên liệu cao và tình trạng thiếu hụt dầu diesel. Bất kỳ sự gián đoạn nào đối với các tuyến hàng hải chiến lược trong khu vực cũng có thể khiến nguồn cung thêm căng thẳng, đẩy giá năng lượng lên cao.

Trong nỗ lực kiềm chế giá nhiên liệu trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang cân nhắc dỡ bỏ trừng phạt đối với một số tàu thuộc “đội tàu bóng tối” chuyên vận chuyển dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ từ Nga, Iran và Venezuela.

Theo một quan chức Mỹ, các phương án được xem xét bao gồm cho phép bán những tàu bị đưa vào danh sách đen cho các đơn vị khai thác hợp pháp, đồng thời dỡ bỏ trừng phạt để các tàu này có thể hoạt động trên thị trường toàn cầu theo từng trường hợp cụ thể...

Đây là một phần trong nỗ lực của Nhà Trắng nhằm hạ nhiệt giá nhiên liệu trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, trong bối cảnh lạm phát gia tăng gây sức ép lên chính quyền ông Donald Trump.

Số liệu công bố tuần này cho thấy, lạm phát tiêu dùng tại Mỹ tăng lên 3,7% trong tháng 9-2026, khi giá nhiên liệu phục hồi và tác động lan rộng trong nền kinh tế. Nhà Trắng đã gây sức ép buộc các đồng minh đưa thêm dầu diesel ra thị trường, đồng thời đe dọa áp đặt lệnh cấm xuất khẩu.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng ký sắc lệnh hành pháp cho phép sử dụng dầu diesel nhuộm đỏ được miễn thuế trên đường công cộng. Tuy nhiên, các biện pháp này chưa giúp giá dầu diesel hạ nhiệt đáng kể. Tính đến ngày 15-10, giá bán lẻ trung bình tại Mỹ đạt 6,31 USD/gallon, sát mức cao kỷ lục 6,53 USD/gallon ghi nhận trong những tuần gần đây.

Việc Mỹ cân nhắc nới lỏng trừng phạt đối với “đội tàu bóng tối” diễn ra chỉ vài ngày sau khi ông Donald Trump tạm thời dỡ bỏ trừng phạt đối với dầu diesel của Nga. Dù có thể giúp bổ sung năng lực vận tải, việc nới lỏng trừng phạt đối với đội tàu bóng tối được dự báo khó tạo ra tác động đáng kể đối với giá dầu trong ngắn hạn.

Giới phân tích cho rằng, Washington đang tìm mọi cách kéo giá nhiên liệu xuống trước cuộc bầu cử, song hiệu quả của các biện pháp này có thể khá hạn chế nếu những nguyên nhân cốt lõi khiến thị trường bất ổn chưa được giải quyết.

Theo Công ty Tư vấn Energy Aspects, khoảng 13-19% đội tàu chở dầu toàn cầu đang chịu lệnh trừng phạt của Mỹ. Tuy nhiên, tuổi đời cao và tình trạng bảo dưỡng không đầy đủ của nhiều tàu sẽ hạn chế khả năng bổ sung năng lực vận tải thực tế. Việc dỡ bỏ trừng phạt vì vậy khó có thể nhanh chóng làm tăng đáng kể năng lực của đội tàu thương mại chủ lực.

Nhóm nghiên cứu Kpler cũng cho rằng, biện pháp trên gần như không tác động đến cuộc khủng hoảng vận tải dầu hiện nay, bởi giá nhiên liệu tăng chủ yếu do rủi ro xung đột gia tăng tại Trung Đông, chứ không đơn thuần xuất phát từ tình trạng thiếu tàu.

Theo S&P Global, trọng tâm của các nhà hoạch định chính sách đã chuyển từ nguồn cung dầu thô sang tình trạng thiếu tàu chở dầu, ít nhất trong thời điểm hiện tại. Điều này cho thấy những nút thắt của thị trường năng lượng ngày càng phức tạp, đòi hỏi các giải pháp không chỉ tập trung vào sản lượng mà còn phải bảo đảm khả năng vận chuyển và lưu thông nhiên liệu.

Vì vậy, diễn biến giá dầu trong những phiên tới sẽ phụ thuộc không chỉ vào các biện pháp bổ sung nguồn cung và điều chỉnh trừng phạt của Mỹ mà còn bị ảnh hưởng từ mức độ leo thang của xung đột tại Trung Đông.

Khi rủi ro an ninh hàng hải vẫn hiện hữu, tình trạng thiếu hụt nhiên liệu chưa được giải quyết và các tuyến vận tải chiến lược tiếp tục đối mặt với nguy cơ gián đoạn, nỗ lực hạ nhiệt giá dầu của Washington khó đạt hiệu quả rõ rệt nếu căng thẳng khu vực chưa được kiểm soát.