Nhật Bản và Malaysia tăng cường hợp tác năng lượng, an ninh hàng hải

Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim (trái) đang có chuyến công tác Nhật Bản tham dự Diễn đàn Nikkei. Ảnh: Bộ Ngoại giao Nhật Bản

Phát biểu sau cuộc hội đàm tại Tokyo, Thủ tướng Takaichi cho biết hai bên đã đạt được nhiều thỏa thuận quan trọng nhằm làm sâu sắc hơn quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa Nhật Bản và Malaysia, hướng tới dịp kỷ niệm 70 năm thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 2027.

Theo Thủ tướng Nhật Bản, các nội dung hợp tác mới sẽ góp phần nâng cao khả năng tự chủ và sức chống chịu của cả hai nước cũng như toàn khu vực trước những biến động ngày càng phức tạp của môi trường địa chính trị và kinh tế toàn cầu.

Một trong những nội dung trọng tâm của cuộc gặp là vấn đề an ninh năng lượng. Hai nhà lãnh đạo khẳng định cam kết tăng cường phối hợp nhằm bảo đảm nguồn cung năng lượng ổn định trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông tiếp tục ảnh hưởng đến các tuyến hàng hải chiến lược.

Những lo ngại này càng gia tăng khi Eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới - đang chịu tác động từ căng thẳng liên quan đến cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran. Đối với các quốc gia phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng như Nhật Bản, nguy cơ gián đoạn nguồn cung được xem là thách thức đáng kể.

Trong tuyên bố chung, Thủ tướng Anwar Ibrahim cam kết Malaysia sẽ tiếp tục bảo đảm nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) ổn định cho Nhật Bản, đồng thời duy trì xuất khẩu các sản phẩm năng lượng khác, trong đó có naphtha - nguyên liệu quan trọng đối với ngành công nghiệp hóa chất.

Malaysia hiện là một trong những đối tác năng lượng lớn nhất của Nhật Bản, cung cấp khoảng 15% lượng LNG nhập khẩu của nước này. Bên cạnh đó, phần lớn dầu thô nhập khẩu vào Nhật Bản cũng được vận chuyển qua Eo biển Malacca - tuyến hàng hải huyết mạch nằm giữa Malaysia và Indonesia.

Hai nhà lãnh đạo cũng nhất trí tăng cường hợp tác nhằm củng cố khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng, đặc biệt đối với các khoáng sản quan trọng phục vụ quá trình chuyển đổi năng lượng và phát triển công nghệ cao. Hai nước sẽ phối hợp chặt chẽ hơn với các đối tác cùng chí hướng và các tổ chức quốc tế để bảo đảm nguồn cung chiến lược trong dài hạn.

Trong lĩnh vực an ninh, Nhật Bản và Malaysia đã ký kết một văn kiện hợp tác giữa lực lượng bảo vệ bờ biển hai nước nhằm thúc đẩy tự do hàng hải, bảo đảm an toàn cho các tuyến vận tải trên biển trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Động thái này phản ánh sự đồng thuận ngày càng lớn giữa hai nước trong việc thúc đẩy tầm nhìn về một khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở, trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc đang gia tăng.

Lãnh đạo Malaysia và Nhật Bản hội đàm tại Thủ đô Tokyo (Nhật Bản). Ảnh: Bộ Ngoại giao Nhật Bản

Hai bên cũng tái khẳng định việc tiếp tục triển khai chương trình Hỗ trợ An ninh Chính thức (OSA) của Nhật Bản dành cho Malaysia. Từ năm 2023, Tokyo đã cung cấp cho Kuala Lumpur nhiều trang thiết bị phục vụ quốc phòng và an ninh như xuồng cứu hộ và máy bay không người lái giám sát.

Đáng chú ý, Thủ tướng Anwar Ibrahim hoan nghênh việc Nhật Bản điều chỉnh chính sách xuất khẩu quốc phòng hồi tháng 4 vừa qua, cho phép xuất khẩu một số loại trang thiết bị có khả năng tác chiến tới các đối tác đủ điều kiện. Theo ông, quyết định này sẽ mở ra nhiều cơ hội mới cho hợp tác quốc phòng giữa hai nước.

Bên cạnh năng lượng và an ninh, hai nhà lãnh đạo cũng nhất trí mở rộng hợp tác trong lĩnh vực công nghệ số. Theo tuyên bố chung, Nhật Bản và Malaysia sẽ thành lập Nền tảng Trí tuệ nhân tạo Nhật Bản - Malaysia nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp AI trong nước nghiên cứu và phát triển các giải pháp phục vụ nhu cầu xã hội.

Sáng kiến này được đưa ra trong bối cảnh cuộc cạnh tranh toàn cầu về trí tuệ nhân tạo ngày càng quyết liệt. Chính phủ Nhật Bản đang thúc đẩy hợp tác với các nước Đông Nam Á nhằm phát triển các mô hình AI phù hợp với ngôn ngữ, văn hóa và nhu cầu kinh tế của khu vực.

Cũng trong ngày 10-6, Thủ tướng Sanae Takaichi đã hội đàm với Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone. Hai nhà lãnh đạo nhất trí tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực năng lượng, tài nguyên và bảo đảm an toàn chuỗi cung ứng.