Nhật Bản và Đức tăng cường tự chủ chiến lược

Thủ tướng Đức Friedrich Merz và người đồng cấp Nhật Bản Sanae Takaichi đã đạt được nhất trí về một loạt vấn đề chiến lược đối với hai nền kinh tế. Việc mở rộng hợp tác về khoáng sản thiết yếu, công nghệ tiên tiến và công nghiệp quốc phòng phản ánh nỗ lực của hai cường quốc công nghiệp nhằm tăng cường tự chủ chiến lược, bảo vệ chuỗi cung ứng và ứng phó môi trường an ninh quốc tế ngày càng phức tạp.

Cuộc hội đàm giữa hai nhà lãnh đạo Đức và Nhật Bản vừa diễn ra tại Tokyo nhân chuyến thăm Nhật Bản đầu tiên kể từ khi Thủ tướng Friedrich Merz nhậm chức tháng 5/2025 đánh dấu bước tiến quan trọng trong nỗ lực tăng cường quan hệ giữa hai nền kinh tế công nghiệp hàng đầu. Với những lĩnh vực ưu tiên, từ khoáng sản thiết yếu, trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ năng lượng đến công nghiệp quốc phòng, Nhật Bản và Đức đang hướng tới những mục tiêu hợp tác vượt ra ngoài khuôn khổ thương mại và đầu tư truyền thống.

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu chịu nhiều sức ép, việc Tokyo và Berlin kết nối năng lực công nghệ, nguồn lực công nghiệp và lợi ích an ninh không đơn thuần là sự xích lại gần nhau giữa hai đối tác kinh tế, mà còn là nỗ lực tăng cường khả năng tự chủ chiến lược của hai quốc gia vốn phụ thuộc sâu rộng vào thương mại quốc tế.

Nhật Bản và Đức đều sở hữu nền công nghiệp chế tạo phát triển, năng lực nghiên cứu vượt trội và các doanh nghiệp có vị trí quan trọng trong những ngành công nghệ cao, việc tăng cường hợp tác giúp hai nước chủ động hơn trong bảo đảm nguồn nguyên liệu, năng lượng và công nghệ phục vụ sản xuất, tăng khả năng chống chịu trước sự gián đoạn của chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhật Bản phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu tài nguyên, nên việc bảo đảm nguồn cung khoáng sản thiết yếu có ý nghĩa quan trọng đối với các ngành điện tử, ô-tô, năng lượng và quốc phòng của nước này.

Trong khi đó, Đức cũng cần nguồn nguyên liệu ổn định để duy trì vị thế trong các ngành chế tạo máy, ô-tô, hóa chất và công nghệ năng lượng. Hợp tác giữa hai nước mở ra khả năng đa dạng hóa nguồn cung, giúp giảm rủi ro thiếu hụt nguyên liệu cho các ngành mũi nhọn. Khoáng sản thiết yếu, đặc biệt là đất hiếm, là một trong những lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược trực tiếp nhất đối với Nhật Bản và Đức. Hai chính phủ nhất trí củng cố chuỗi cung ứng khoáng sản thiết yếu cho thấy nhận thức chung rằng, bảo đảm nguyên liệu đầu vào là một vấn đề gắn chặt với an ninh kinh tế.

Trong lĩnh vực công nghệ, Nhật Bản và Đức nhất trí thiết lập Đối thoại cấp cao về AI, thúc đẩy hợp tác công-tư trong các lĩnh vực như nhiệt hạch và hydro. Sự kết hợp giữa thế mạnh robot, tự động hóa của Nhật Bản với năng lực chế tạo và kỹ thuật chính xác của Đức có thể mở ra cơ hội nâng cao năng suất, phát triển công nghệ công nghiệp và tăng sức cạnh tranh. Thúc đẩy hợp tác công nghiệp quốc phòng và tìm kiếm cơ hội tăng cường phối hợp giữa lực lượng hai bên cũng được Nhật Bản và Đức đặc biệt quan tâm.

Tăng cường hợp tác công nghiệp quốc phòng Nhật Bản-Đức được xem là một hướng đi nhằm phát triển năng lực công nghệ và sản xuất của hai nước, giúp Nhật Bản mở rộng mạng lưới đối tác công nghệ và Đức có thêm cơ hội kết nối với hệ sinh thái công nghiệp tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Cuộc hội đàm cấp cao Nhật Bản-Đức diễn ra trong khuôn khổ chuyến công du châu Á của Thủ tướng Merz với các điểm dừng chân tại Singapore, Nhật Bản và Hàn Quốc. Thông điệp xuyên suốt chuyến thăm châu Á mà Thủ tướng Đức đưa ra là tăng cường phối hợp thương mại, công nghệ và an ninh giữa các nền kinh tế hai châu lục.

Nhật Bản và Đức thúc đẩy quan hệ song phương không chỉ giúp hai nền kinh tế bảo vệ lợi ích chiến lược mà còn tăng cường kết nối châu Á và châu Âu, mở rộng liên kết kinh tế và công nghệ xuyên lục địa. Khi an ninh kinh tế ngày càng gắn với an ninh quốc gia, các lĩnh vực như khoáng sản thiết yếu, bán dẫn, AI, năng lượng và công nghiệp quốc phòng trở thành những cầu nối hợp tác quan trọng giữa hai quốc gia, hai khu vực.