Nghĩ từ sự lệch chuẩn

Trong số hàng trăm đối tượng bị Công an TP.HCM bắt giữ mới đây có những người là nghệ sỹ nổi tiếng.

Không thể phủ nhận rằng nhiều nghệ sĩ chân chính đã lao động nghiêm túc, cống hiến tài năng và mang lại giá trị tích cực cho xã hội. Nhưng bên cạnh đó, cũng tồn tại một bộ phận sống trong vòng xoáy của sự nổi tiếng, vật chất và hưởng thụ.

Giới giải trí là môi trường có nhiều cám dỗ. Danh tiếng, tiền bạc đến nhanh, sự tung hô của công chúng cùng áp lực phải luôn nổi bật khiến không ít người dễ đánh mất điểm tựa giá trị. Những buổi tiệc xa hoa, lối sống phô trương, việc chạy theo cảm giác mạnh hay tìm kiếm sự giải tỏa bằng chất kích thích dần trở thành một phần của “văn hóa ngầm” trong một số nhóm.

Điều đáng nói là nhiều người nổi tiếng hiện nay không chỉ được chú ý bởi tài năng mà còn bởi đời tư, scandal hay khả năng tạo sự chú ý trên mạng xã hội. Có những người gần như không có đóng góp nghệ thuật đáng kể nhưng vẫn nổi tiếng nhờ phát ngôn gây sốc, khoe lối sống xa hoa hoặc tạo tranh cãi. Điều này phản ánh một thực tế đáng suy nghĩ: xã hội đang ngày càng coi trọng sự nổi bật hơn giá trị thật.

Trong thời đại mạng xã hội, nghệ sĩ không còn chỉ xuất hiện trên sân khấu mà hiện diện hàng ngày trên điện thoại của hàng triệu người. Cách ăn mặc, nói chuyện, tiêu dùng, yêu đương hay tận hưởng cuộc sống của họ đều có thể trở thành xu hướng. Khi một người nổi tiếng sống buông thả, sử dụng ma túy hoặc cổ súy cho lối sống hưởng thụ mà vẫn được tung hô, điều đó dễ khiến một bộ phận giới trẻ hiểu sai về khái niệm thành công và giá trị sống.

Nguy hiểm hơn là xu hướng thần tượng hóa cá nhân. Nhiều người hâm mộ không còn nhìn nghệ sĩ như những con người bình thường có đúng sai, mà xem họ như hình mẫu tuyệt đối. Vì yêu thích thần tượng, họ sẵn sàng bênh vực bất chấp hành vi vi phạm pháp luật hay lệch chuẩn đạo đức. Từ đó hình thành tâm lý lệch lạc rằng tài năng có thể đứng trên chuẩn mực xã hội.

Ca sỹ Long Nhật và ca sỹ Sơn Ngọc Minh bị bắt vì tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy tại nhà cùng quản lý và nhân viên.

Để xây dựng một môi trường văn hóa lành mạnh, trách nhiệm không chỉ thuộc về người nổi tiếng mà còn nằm ở truyền thông, mạng xã hội và cả công chúng.

Với nghệ sĩ, người nổi tiếng, cần ý thức rõ rằng danh tiếng luôn đi kèm trách nhiệm. Công chúng có thể yêu mến tài năng, nhưng điều giữ được sự kính trọng lâu dài chính là lối sống và nhân cách. Như mỗi người bình thường, người nổi tiếng trước hết cần phải tôn trọng pháp luật, giữ giới hạn đạo đức và hiểu rằng mỗi hành vi của mình đều có sức lan tỏa.

Bên cạnh đó, có vai trò không nhỏ của truyền thông. Trong nhiều năm qua, một bộ phận truyền thông và mạng xã hội đã góp phần tạo nên văn hóa tung hô người nổi tiếng quá mức. Tin tức về đời tư nghệ sĩ, chuyện tình cảm, phát ngôn sốc, hàng hiệu hay scandal xuất hiện dày đặc mỗi ngày. Có những thông tin gần như vô nghĩa nhưng vẫn được khai thác triệt để chỉ vì khả năng thu hút lượt xem.

Trong khi đó, những con người có đóng góp thực sự cho xã hội như nhà khoa học, bác sĩ, giáo viên, kỹ sư, công an, bộ đội, người lao động tử tế hay các tấm gương vượt khó lại ít được chú ý. Điều này vô tình tạo ra sự lệch lạc trong hệ giá trị xã hội: nổi tiếng được xem là thành công, được nhiều người biết đến đồng nghĩa với đáng ngưỡng mộ.

Khi truyền thông liên tục xây dựng hình ảnh nghệ sĩ như biểu tượng hoàn hảo của sự giàu có và hào nhoáng, nhiều người trẻ sẽ dễ hiểu lầm rằng giá trị con người nằm ở sự nổi bật và khả năng thu hút đám đông. Họ có thể dành hàng giờ theo dõi đời tư thần tượng nhưng lại thờ ơ với tri thức, lao động hay những giá trị bền vững khác.

Một nền truyền thông lành mạnh cần biết giữ sự cân bằng và chuẩn mực, hạn chế việc biến scandal thành công cụ kiếm tương tác, tránh tung hô quá mức hoặc xây dựng hình ảnh giả tạo. Bên cạnh đó, công chúng cũng cần thay đổi cách tiếp nhận thông tin và văn hóa thần tượng. Yêu mến một nghệ sĩ là điều bình thường, nhưng thần tượng mù quáng sẽ rất nguy hiểm. Một xã hội trưởng thành cần biết phân biệt giữa tài năng và nhân cách, giữa sự nổi tiếng và giá trị thật. Không phải ai có nhiều người theo dõi cũng xứng đáng trở thành hình mẫu.

Những vụ việc liên quan đến ma túy của một số nghệ sĩ gần đây không chỉ là câu chuyện cá nhân hay scandal giải trí. Đó là lời cảnh báo về những lệch lạc trong lối sống, trong cách truyền thông vận hành và trong hệ giá trị mà xã hội đang vô tình nuôi dưỡng.

Một xã hội lành mạnh không thể chỉ có những người nổi tiếng được tung hô mỗi ngày, mà cần nhiều hơn những con người sống tử tế, lao động nghiêm túc, có trách nhiệm với cộng đồng và được tôn trọng vì giá trị thật sự mà họ tạo ra. Khi đó, sự nổi tiếng mới đi cùng giá trị và sự tôn trọng.

Thái An