Nâng cao năng lực số cho cán bộ cơ sở

Cấp cơ sở là nơi các chính sách được chuyển thành công việc cụ thể, nơi người dân trực tiếp tiếp xúc với chính quyền. Một thủ tục được giải quyết nhanh hay chậm, một thông tin được cung cấp chính xác hay không, một phản ánh của người dân có được xử lý kịp thời hay không đều phụ thuộc rất lớn vào năng lực của cán bộ. Nếu bộ máy được tổ chức tinh gọn nhưng cán bộ không đủ khả năng vận hành các hệ thống số, khai thác dữ liệu và phối hợp trên môi trường điện tử, hiệu quả của cải cách sẽ bị hạn chế. Ngược lại, đội ngũ cán bộ có năng lực số sẽ giúp rút ngắn quy trình, giảm chi phí, tăng tính minh bạch và nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân.

Sau hơn 1 năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, thách thức lớn nhất tại chính quyền cơ sở là vấn đề năng lực số của cán bộ. Thống kê cho thấy, phần lớn cán bộ thành thạo các công cụ cơ bản nhưng còn lúng túng khi khai thác dữ liệu, sử dụng các hệ thống liên thông hoặc xử lý những vấn đề phát sinh trên môi trường số. Một số địa phương được đầu tư hạ tầng công nghệ tốt nhưng hiệu quả sử dụng chưa cao, bởi năng lực số của cán bộ cơ sở chưa đồng đều.

Đặc biệt những địa phương có địa bàn vùng núi cao, vùng sâu, vùng xa, hiệu quả của chuyển đổi số còn hạn chế xuất phát từ nguyên nhân một bộ phận người dân chưa thông thạo công nghệ để sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Bên cạnh đó, còn có nguyên nhân xuất phát từ cán bộ cơ sở chưa có kỹ năng hướng dẫn, hỗ trợ người dân để giải quyết công việc.

Từ điểm nghẽn này, nhiều địa phương đã liên tục triển khai các khóa đào tạo, nâng cao kỹ năng số cho cán bộ cơ sở, tuy nhiên, việc đào tạo còn nặng về lý thuyết, chưa gắn với việc học “để giải quyết công việc”. Công nghệ thay đổi rất nhanh chóng, những kỹ năng hôm nay có thể trở nên lạc hậu trong một thời gian ngắn. Do vậy, việc cập nhật kiến thức, kỹ năng phải là việc thường xuyên.

Trong đào tạo năng lực số cho cán bộ cơ sở, cần chuyển tư duy đào tạo một lần sang đào tạo liên tục. Cần xác định rõ khung năng lực số cho cán bộ cơ sở phù hợp với từng vị trí việc làm và mức độ trách nhiệm. Từ đó xác định, không thể đào tạo tất cả cán bộ theo một chương trình giống nhau. Cán bộ trực tiếp tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính cần được chú trọng kỹ năng vận hành hệ thống, giao tiếp số và hỗ trợ người dân.

Cán bộ quản lý cần được tăng cường năng lực phân tích dữ liệu, ra quyết định dựa trên dữ liệu và tổ chức công việc trên môi trường số. Những cán bộ có vai trò chuyên sâu cần được trang bị thêm năng lực quản trị dữ liệu, bảo đảm an toàn thông tin và đổi mới quy trình. Phương pháp đào tạo cần đa dạng, đa hình thức, thông qua các khóa học trực tuyến, hướng dẫn tại chỗ, chia sẻ kinh nghiệm. Mỗi cơ quan, đơn vị nên xây dựng đội ngũ cán bộ nòng cốt về chuyển đổi số để hỗ trợ đồng nghiệp, thử nghiệm công cụ mới và lan tỏa cách làm hiệu quả.

Trong xây dựng chính quyền địa phương hai cấp, bộ máy tinh gọn yêu cầu nhân lực phải có tư duy dữ liệu, kỹ năng số, khả năng thích ứng và tinh thần đổi mới. Hạ tầng số tạo ra khả năng, dữ liệu tạo ra nguồn lực, nhưng con người có năng lực số mới biến những khả năng và nguồn lực ấy thành giá trị quản trị. Đổi mới phương thức đào tạo để nâng cao năng lực số cho cán bộ cơ sở vì vậy không chỉ là nhiệm vụ của quá trình chuyển đổi số, mà là điều kiện quan trọng để chính quyền địa phương hai cấp vận hành hiệu lực, hiệu quả, hiện đại và gần dân hơn.