Mỹ và Iran phát tín hiệu về khả năng nối lại đàm phán

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trước Đại hội đồng Liên hợp quốc ngày 22-9. Ảnh: Reuters

“Điều duy nhất tôi nghĩ đến là Iran sẽ không bao giờ có vũ khí hạt nhân”, ông Trump tuyên bố, nhấn mạnh đây là ưu tiên hàng đầu của Washington. Tổng thống Mỹ cho biết ông tin rằng một thỏa thuận có thể đạt được “ngay sau cuộc bầu cử”, đồng thời cho rằng Tehran đang theo dõi diễn biến chính trị tại Mỹ và chờ xem đảng Cộng hòa thể hiện như thế nào trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Ông Trump bác bỏ khả năng chính mình bị chi phối bởi cuộc bầu cử khi hoạch định chính sách đối với Iran. Theo ông, nhiệm kỳ hiện tại vẫn còn khoảng hai năm rưỡi và ông sẽ tiếp tục hỗ trợ đảng Cộng hòa trong các cuộc bầu cử.

Dù để ngỏ khả năng đạt thỏa thuận, ông Trump đồng thời đưa ra thông điệp cứng rắn khi đặt vấn đề liệu Mỹ sẽ lựa chọn con đường đàm phán để Iran “tái thiết và tạo ra một quốc gia vĩ đại hơn bao giờ hết”, hay tiếp tục các biện pháp nhằm loại bỏ khả năng Tehran gây ra những mối đe dọa đối với Mỹ và các nước khác.

Tổng thống Mỹ cũng nhắc lại tuyên bố rằng các cuộc tấn công của Mỹ đã “xóa sổ” chương trình hạt nhân Iran và cho rằng Washington đã hành động sau khi dành cho Tehran mọi cơ hội để đạt được một thỏa thuận. Ông tiếp tục đưa ra một loạt tuyên bố về mức độ tổn thất của Iran, trong đó nói rằng lực lượng hải quân, không quân, radar và hệ thống phòng không của Tehran đã bị phá hủy, còn năng lực sản xuất tên lửa và máy bay không người lái “gần như đã biến mất”.

Ông Trump cũng cáo buộc Iran vi phạm các thỏa thuận ngừng bắn liên quan đến đàm phán hạt nhân và tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào tàu dân sự của các nước khác đi qua Eo biển Hormuz. Ông bác bỏ những lo ngại rằng Mỹ có thể thiếu đạn dược, khẳng định Washington đang sở hữu lượng dự trữ lớn và tiếp tục mở rộng kho vũ khí.

Trong khi Washington duy trì sức ép, Tehran lại phát tín hiệu cho thấy một kênh ngoại giao vẫn có cơ hội được khôi phục. Một quan chức cấp cao Iran nói với Reuters ngày 22-9 rằng nước này có thể mở lại Eo biển Hormuz trong vòng bảy ngày nếu Mỹ giảm áp lực quân sự và dỡ bỏ phong tỏa các cảng của Iran. Quan chức này cho biết Tehran muốn Washington chính thức tuyên bố lựa chọn giải pháp ngoại giao, sau đó thống nhất một lộ trình và thời hạn để tiến hành đàm phán.

Theo quan chức Iran, đề xuất của Tehran đã được chuyển tới Washington thông qua các bên trung gian từ ngày 16-9. Phái đoàn Iran đang có mặt tại New York tham dự Đại hội đồng Liên hợp quốc và được trao đầy đủ thẩm quyền để khôi phục các kênh ngoại giao với Mỹ. Tehran coi diễn đàn Liên hợp quốc là cơ hội để nối lại đối thoại và cho biết sẵn sàng thảo luận về một thỏa thuận chấm dứt xung đột thông qua trung gian.

Tuy nhiên, khả năng diễn ra cuộc gặp trực tiếp giữa Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian và Tổng thống Donald Trump tại trụ sở Liên hợp quốc hiện không được đặt ra. Trong khi đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết Washington để ngỏ khả năng trao đổi với phía Iran tại Đại hội đồng Liên hợp quốc, dù chưa có cuộc gặp nào được lên lịch.

Diễn biến trên cũng lập tức tác động tới thị trường năng lượng. Reuters đưa tin giá dầu tăng trong ngày 22-9 khi giới đầu tư đánh giá những rủi ro đối với nguồn cung sau tuyên bố của ông Trump về khả năng chỉ đạt được thỏa thuận với Iran sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ. Trước đó, giá dầu đã giảm khi xuất hiện tín hiệu Tehran có thể mở lại eo biển Hormuz và nguồn cung từ khu vực có dấu hiệu cải thiện.

Tổng hợp