Mở rộng dư địa đầu tư Nhật Bản tại các tỉnh phía Bắc

Đó là khẳng định của Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki tại “Diễn đàn Xúc tiến đầu tư Nhật Bản và 4 tỉnh phía Bắc” vừa diễn ra tại Hà Nội.

Hợp tác địa phương - động lực quan trọng cho tăng trưởng

Diễn đàn có sự tham dự của lãnh đạo các tỉnh Tuyên Quang, Lào Cai, Điện Biên và Sơn La, đại diện Bộ Tài chính, Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA), Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam (JCCI) cùng nhiều doanh nghiệp Nhật Bản quan tâm đến đầu tư tại Việt Nam.

Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki. Ảnh: Liên Hà

Theo Đại sứ Ito Naoki, Nhật Bản ủng hộ mạnh mẽ định hướng cải cách, đưa Việt Nam bước vào kỷ nguyên phát triển mới. Cả khu vực công và tư của Nhật Bản sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ Việt Nam thực hiện các mục tiêu phát triển đã đề ra.

Đại sứ đánh giá chính quyền các địa phương Việt Nam đang đẩy mạnh cải cách, tìm kiếm những mô hình phát triển mới, qua đó đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của cả nước. Đáng chú ý, nhiều địa phương đang thể hiện quyết tâm cao trong xây dựng mô hình phát triển phù hợp với lợi thế riêng, đồng thời coi thu hút đầu tư từ doanh nghiệp Nhật Bản là một trong những hướng đi quan trọng.

Tháng 6-2026, Chính phủ Nhật Bản thông qua JICA đã cung cấp khoản vay ODA gần 40 tỷ yên hỗ trợ phát triển các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc Việt Nam. Tokyo kỳ vọng việc triển khai các dự án sẽ đạt tiến triển, góp phần giúp các địa phương nâng cao năng lực phát triển và hướng tới các mục tiêu tăng trưởng bền vững.

Thu hút đầu tư dựa trên lợi thế địa phương

Nhiều lĩnh vực thế mạnh của các tỉnh phía Bắc đang mở ra dư địa hợp tác với doanh nghiệp Nhật Bản.

Theo Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La Nguyễn Đình Việt, địa phương có thế mạnh về nông, lâm nghiệp, tài nguyên rừng, du lịch sinh thái - văn hóa và phát triển kinh tế xanh. Sơn La cũng có tiềm năng lớn về năng lượng, bên cạnh thủy điện đã hình thành các hệ thống điện mặt trời mái nhà và điện sinh khối.

Nhật Bản ủng hộ mạnh mẽ định hướng cải cách, đưa Việt Nam bước vào kỷ nguyên phát triển mới, trong đó hợp tác với các địa phương Việt Nam là một động lực quan trọng. Ảnh: Liên Hà

Tuy nhiên, để những lợi thế này chuyển hóa thành các dự án đầu tư có giá trị gia tăng cao, bài toán đặt ra không chỉ là tìm kiếm nhà đầu tư mà còn phải hình thành được những chuỗi giá trị đủ sức cạnh tranh, từ vùng nguyên liệu, sản xuất, chế biến đến logistics và thị trường.

Đây cũng là lý do Sơn La không chỉ tìm kiếm nhà đầu tư cho từng dự án riêng lẻ mà hướng tới xây dựng quan hệ hợp tác dài hạn với các đối tác Nhật Bản. Trong đó, hiệu quả kinh tế cần được đặt song hành với bảo vệ môi trường, gìn giữ bản sắc văn hóa và nâng cao đời sống người dân.

Từ góc nhìn cộng đồng doanh nghiệp Nhật Bản, tiềm năng của các tỉnh phía Bắc là đáng kể. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành những dòng vốn đầu tư hiệu quả và có chất lượng, các địa phương cần tiếp tục giải quyết những vấn đề mang tính nền tảng.

Đó là hạ tầng giao thông, logistics để rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa; khả năng chống chịu trước rủi ro thiên tai; nguồn nhân lực tại chỗ; cùng với việc tiếp tục cải thiện thủ tục hành chính và quy trình đầu tư

Đại diện các doanh nghiệp Nhật Bản cũng đưa ra những khuyến nghị cụ thể, trong đó nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng hạ tầng giao thông và logistics nhằm rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa tới các thị trường trong nước và quốc tế.

Nhìn nhận hạ tầng giao thông và logistics chưa hoàn thiện là một trong những điểm nghẽn lớn, Phó Bí thư Tỉnh ủy Điện Biên Mùa A Vảng cho biết tỉnh đang nâng cấp hệ thống giao thông kết nối trung tâm tỉnh với các khu vực cửa khẩu. Mục tiêu là từng bước rút ngắn thời gian vận chuyển, tạo điều kiện để nông sản và hàng hóa được đưa trực tiếp, thuận lợi hơn tới các thị trường.

Tại Lào Cai, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thành Sinh cho biết địa phương đang tập trung phát triển các khu công nghiệp, qua đó tạo thêm việc làm và cơ hội phát triển nghề nghiệp tại chỗ. Tỉnh cũng duy trì hệ thống trường đại học, cao đẳng và cơ sở giáo dục nghề nghiệp, đồng thời đẩy mạnh đào tạo nghề nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực cho phát triển kinh tế - xã hội và hoạt động của các doanh nghiệp.

Trong khi đó, Sơn La xác định ưu tiên đầu tư vào logistics, hạ tầng khu công nghiệp, hạ tầng số và năng lượng theo quy hoạch. Đây là những lĩnh vực có vai trò nền tảng trong nâng cao năng lực kết nối, giảm chi phí logistics và tạo điều kiện để sản phẩm địa phương tiếp cận các thị trường lớn hơn.

Điểm đáng chú ý trong câu chuyện thu hút đầu tư Nhật Bản của các địa phương phía Bắc là yêu cầu chuyển từ thu hút dự án sang xây dựng chuỗi giá trị.

Với các tỉnh miền núi phía Bắc, cơ hội vì thế không chỉ nằm ở việc thu hút thêm bao nhiêu dự án Nhật Bản, mà ở khả năng kết nối những dự án đó vào các chuỗi giá trị địa phương và khu vực.

Nếu giải quyết tốt các điểm nghẽn về hạ tầng, nhân lực, tiêu chuẩn sản phẩm và thủ tục đầu tư, những lợi thế về nông nghiệp, du lịch và kinh tế xanh của các tỉnh phía Bắc sẽ có thêm điều kiện để kết nối với hệ sinh thái sản xuất và chuỗi cung ứng của doanh nghiệp Nhật Bản.

Khi đó, dòng vốn Nhật Bản sẽ không chỉ được đo bằng số lượng dự án hay quy mô vốn đăng ký, mà bằng khả năng tạo ra những chuỗi hợp tác có chiều sâu: nâng giá trị nông sản, phát triển hạ tầng, mở rộng thị trường, chuyển giao công nghệ và tạo việc làm bền vững.