Mạch nguồn tri ân

Từ sáng sớm, trong căn nhà nhỏ của gia đình Mẹ Việt Nam Anh hùng Lâm Thị Giã, Tổ dân phố Kim Phú 43, phường Minh Xuân đã rộn ràng tiếng nói cười. Những bóng áo xanh tình nguyện của đoàn viên, thanh niên đã mang đến một luồng sinh khí ấm áp cho ngôi nhà. Các bạn trẻ xắn tay áo chia nhau mỗi người một việc: người cẩn thận lau chùi ban thờ, người thoăn thoắt dưới bếp nhặt rau, nhóm lửa chuẩn bị mâm cơm. Nhìn mâm cơm tươm tất được dọn ra, Mẹ Giã cười, khóe mắt rưng rưng: “Các cháu đến chơi, dọn dẹp rồi nấu cơm ăn cùng thế này, mẹ vui và ấm lòng lắm. Cứ như con cháu trong nhà đi xa mới về”.

Bữa cơm dung dị tại nhà Mẹ Giã chỉ là một trong những phần việc thiết thực mà tuổi trẻ phường Minh Xuân đang làm trong dịp này. Khắp các miền quê, màu áo xanh tình nguyện đang hăng say góp sức xoa dịu nỗi đau chiến tranh. Tại xã Thanh Thủy, lực lượng thanh niên chủ động đào móng, vận chuyển vật liệu dựng nhà cho gia đình cụ Lý Thị Xoa - thân nhân liệt sĩ.

Các đoàn viên, thanh niên phường Minh Xuân quây quần bên mâm cơm cùng Mẹ Việt Nam Anh hùng Lâm Thị Giã, Tổ dân phố Kim Phú 43, phường Minh Xuân.

Cùng với đó, chiến dịch phục chế ảnh chân dung liệt sĩ miễn phí của Tỉnh đoàn mang đến niềm an ủi vô giá cho các gia đình. Đồng chí Thào Mạnh Cường, Phó Bí thư Tỉnh đoàn Tuyên Quang chia sẻ: "Các hoạt động không chỉ thiết thực giúp đỡ gia đình chính sách mà còn bồi đắp lòng yêu nước, cho thấy thanh niên hôm nay luôn ghi nhớ công ơn cha anh, sẵn sàng dấn thân vì cộng đồng".

Trải qua các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, Tuyên Quang có 21 nghìn người con ưu tú anh dũng hy sinh trên các chiến trường, 15 nghìn thương binh để lại một phần máu xương ngoài mặt trận; hàng nghìn bệnh binh, quân nhân xuất ngũ, thanh niên xung phong bị nhiễm chất độc da cam. Đến nay, toàn tỉnh có 263 mẹ được phong tặng, truy tặng danh hiệu "Bà mẹ Việt Nam Anh hùng"; 07 Anh hùng Lao động, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; 113 cán bộ lão thành cách mạng; 382 cán bộ tiền khởi nghĩa.

Sự hy sinh to lớn ấy chính là mệnh lệnh từ trái tim, thôi thúc cả hệ thống chính trị và toàn xã hội cùng vào cuộc chăm sóc thương binh, gia đình liệt sỹ, người có công. Từ tỉnh đến cơ sở, các cấp ủy đảng, chính quyền luôn sâu sát, ban hành kịp thời các chính sách thiết thực. Không chỉ dùng nguồn lực ngân sách, các đoàn thể còn làm tốt vai trò kết nối, khơi dậy tấm lòng của muôn người. Tiếp nối truyền thống đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", từ năm 1997 đến nay, toàn tỉnh đã tặng hơn 62 nghìn sổ tiết kiệm tình nghĩa; tất cả các Mẹ Việt Nam Anh hùng còn sống đều được các cơ quan, đoàn thể nhận chăm sóc, phụng dưỡng suốt đời.

Sự chung tay của cộng đồng còn hiện hữu vững chãi qua gần 4.200 mái ấm của người có công được xây mới, sửa chữa khang trang. Nhìn vào căn nhà rộng 160 mét vuông vừa bàn giao cho gia đình Đại úy Phan Văn Vịnh tại xã Bắc Quang, ai cũng thấy ấm lòng. Bởi ngôi nhà ấy không chỉ dựng lên bằng tiền hỗ trợ, mà có cả mồ hôi, công sức của chính quyền, các đoàn thể và sự chung tay giúp đỡ của bà con láng giềng.

Đứng trong căn nhà mới, Đại úy Vịnh rơm rớm nước mắt: "Nếu chỉ có sức hai vợ chồng, chẳng biết đến bao giờ tôi mới cất nổi cơ ngơi này. Tiền hỗ trợ đã quý nhưng cái tình, cái nghĩa của anh em đồng đội, của bà con xóm giềng ngày ngày chạy sang nhào vữa, chuyển gạch giúp gia đình mới thực sự là tài sản vô giá".

Nếu như sự chăm lo cho những người đang sống mang hơi ấm của sự sẻ chia, thì hành trình đi tìm những người đã khuất lại là một mệnh lệnh thiêng liêng từ quá khứ, đòi hỏi mồ hôi, nước mắt và cả sự gan dạ của những người lính thời bình.

Giữa đại ngàn hoang vu, cán bộ, chiến sĩ Phân đội 3, Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ CHQS tỉnh Tuyên Quang vẫn kiên nhẫn rà soát từng mét đất. Đã nhiều ngày nay, họ đối chiếu hồ sơ, tìm gặp từng nhân chứng, rồi cặm cụi đào mở hàng chục hố. Dưới lớp đất sâu, những dấu tích đầu tiên dần lộ diện: một mảnh đế giày, chiếc cúc áo ố màu, chiếc bình tông móp méo... Không có tiếng reo vui, chỉ có sự im lặng nghẹn ngào. Mọi người nhìn nhau, cẩn trọng dùng bay gạt từng lớp đất mỏng. Mỗi thao tác đều nhẹ nhàng, nâng niu nhất có thể, như sợ làm kinh động đến giấc ngủ ngàn thu của người đồng đội.

Cán bộ Bệnh viện Y dược cổ truyền tỉnh tổ chức khám bệnh, tư vấn sức khỏe và cấp phát thuốc miễn phí cho thương binh, bệnh binh, Bà mẹ Việt Nam anh hùng, người có công cách mạng và thân nhân người có công trên địa bàn tỉnh.

Việc cất bốc đã gian nan, đưa các anh xuống núi lại càng khắc nghiệt. Từ Hoàng Lì Pả hay các điểm cao 685, 772, 1509 ở xã Thanh Thủy, dốc dựng đứng, lối đi hẹp chỉ vừa một bàn chân. Đôi lúc, người lính đi trước phải bám chặt mỏm đá nhọn, gồng mình làm điểm tựa cho người đi sau.

Thiếu tá Đào Việt Tuấn gạt mồ hôi ướt đẫm lưng áo, tâm sự: “Trước đây tôi nghĩ đào bới, tìm kiếm là công việc vất vả nhất. Nhưng khi trực tiếp cõng hài cốt đồng đội xuống núi, tôi mới cảm nhận hết sự gian nan. Mỗi bước chân đều nhắc chúng tôi phải đưa các anh trở về an toàn, chu đáo nhất”.

Đồng hành cùng anh em qua bao cánh rừng, Thượng tá Bùi Phú Vinh, Chính trị viên Đội Tìm kiếm tâm sự: “Cứ mỗi lần tìm thấy hài cốt của người đi trước là anh em lại trào dâng một niềm hạnh phúc khó tả. Rừng sâu, núi thẳm hay mưa rét đến mấy, mọi người cũng chỉ có một tâm niệm duy nhất: phải cõng các anh xuống núi thật an toàn, chu đáo. Đó không chỉ là nhiệm vụ, mà là nghĩa tình của những người lính hôm nay với đồng đội đã ngã xuống”.

"Miệt mài băng rừng, vượt dốc qua những địa hình khúc khuỷu như Thanh Thủy, Lao Chải hay Minh Tân, anh em trong Đội Tìm kiếm đã cẩn trọng cất bốc, đổi lại sự trở về của 51 hài cốt liệt sĩ (gồm 28 mộ đơn và 5 mộ tập thể). Giữa thời bình, mỗi một người con ưu tú được tìm thấy không chỉ giúp thêm một gia đình thỏa ước nguyện đoàn tụ, mà còn là một nhịp cầu lịch sử được nối liền sau hàng thập kỷ chia xa.

Nhưng đón các anh về thôi chưa đủ, tâm nguyện lớn nhất là phải "trả lại tên cho các anh". Sự vào cuộc quyết liệt của Ban Chỉ đạo 515 tỉnh đã giúp hoàn thành việc thu nhận 58 mẫu sinh phẩm từ các phần mộ chưa rõ thông tin. Từng mẫu ADN được nâng niu gửi đi giám định là từng hy vọng được thắp lên, đáp ứng khát vọng mỏi mòn của biết bao gia đình đã nhiều năm ròng chờ đợi.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng di chứng và nỗi đau vẫn còn đó trong nhiều nếp nhà. Khói hương tháng Bảy rồi sẽ hòa vào mây núi, nhưng mạch nguồn tri ân trên quê hương Tuyên Quang sẽ không bao giờ vơi cạn, trở thành điểm tựa tinh thần vững chắc để đất và người nơi đây tiếp bước vươn lên.

Giang Lam