Lỗ hổng công nghệ đe dọa những dịch vụ thiết yếu của châu Âu

Từ hàng loạt siêu thị phải tiêu hủy thực phẩm bị hỏng đến vụ xâm nhập kho lạnh bảo quản huyết tương tại Pháp, các sự cố liên tiếp phơi bày lỗ hổng trong hạ tầng công nghệ; đồng thời cảnh báo nguy cơ đối với an ninh thực phẩm, sức khỏe cộng đồng và năng lực bảo vệ các dịch vụ thiết yếu của châu Âu.

Tủ đông tại một siêu thị ở Thụy Điển ghi nhận nhiệt độ tăng lên đến 50 độ C sau cuộc tấn công mạng ngày 2-11. Ảnh: Reuters

Theo Reuters, tính đến ngày 3-11-2026, ít nhất 11 quốc gia châu Âu ghi nhận các sự cố liên quan đến hệ thống làm lạnh. Nhiều cửa hàng, siêu thị buộc phải loại bỏ lượng lớn thực phẩm tươi sống và đông lạnh do nhiệt độ bảo quản bị thay đổi trái phép, gây thiệt hại kinh tế đáng kể.

Đây không phải sự cố đơn lẻ. Hồi giữa tháng 10-2026, hàng trăm siêu thị tại Pháp, Bỉ và Hà Lan đã trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công tương tự. Hệ thống điều khiển từ xa bị can thiệp khiến nhiệt độ trong một số thiết bị tăng lên khoảng 50 độ C, làm hư hỏng hàng hóa.

Tập đoàn bán lẻ Ahold Delhaize của Hà Lan ước tính sự cố có thể khiến doanh thu quý IV-2026 giảm khoảng 250 triệu euro, lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh giảm khoảng 100 triệu euro. Những con số này cho thấy, một cuộc tấn công vào thiết bị tưởng chừng đơn giản cũng có thể gây tổn thất lớn cho hoạt động kinh doanh và chuỗi cung ứng thực phẩm.

Đáng chú ý, cuộc tấn công đã mở rộng sang lĩnh vực y tế. Cơ quan Truyền máu Pháp (EFS) xác nhận, hệ thống bảo quản lạnh huyết tương tại ba địa điểm đã bị xâm nhập vào ngày 3-11. Các thông số nhiệt độ và chu kỳ rã đông bị đẩy lên mức bất thường, đe dọa điều kiện bảo quản những sản phẩm máu phục vụ truyền máu và sản xuất thuốc.

Theo EFS, hệ thống giám sát đã nhanh chóng phát hiện sự cố, giúp nhân viên kịp thời xử lý. Tuy nhiên, việc một hệ thống bảo quản chế phẩm y tế trở thành mục tiêu tấn công đã khiến mối lo ngại vượt xa phạm vi thiệt hại thương mại thông thường. Bởi nếu sự cố không được phát hiện kịp thời, hậu quả có thể trực tiếp ảnh hưởng đến nguồn cung các sản phẩm y tế thiết yếu, qua đó tác động đến hoạt động điều trị và chăm sóc sức khỏe người dân.

Điểm chung đáng lo ngại trong những vụ việc này là tin tặc không cần trực tiếp tiếp cận thiết bị vẫn có thể can thiệp vào hoạt động của chúng.

Các hệ thống làm lạnh hiện đại được kết nối internet để doanh nghiệp và nhà cung cấp dịch vụ theo dõi nhiệt độ, điều chỉnh thông số, phát hiện sự cố và bảo trì từ xa. Công nghệ này giúp tiết kiệm nhân lực, chi phí và nâng cao hiệu quả vận hành.

Tuy nhiên, nếu quyền truy cập không được kiểm soát chặt chẽ, chính tính tiện lợi ấy lại tạo ra những điểm xâm nhập cho các hành vi trái phép.

Theo các thông tin điều tra được công bố, những thiết bị điều khiển làm lạnh có khả năng truy cập từ xa đã bị can thiệp, cho phép thay đổi cài đặt nhiệt độ, kéo dài chu kỳ rã đông hoặc tác động đến hệ thống cảnh báo. Dẫu vậy, chưa có đủ căn cứ để khẳng định tất cả các vụ việc đều xuất phát từ cùng một lỗ hổng hoặc do cùng một nhóm tin tặc thực hiện.

Đến nay, chưa có tổ chức nào công khai nhận trách nhiệm về các cuộc tấn công, cũng chưa có kết luận xác định thủ phạm đứng sau những vụ việc này. Song, điều đã rõ là những lỗ hổng công nghệ đang tạo ra nguy cơ hiện hữu đối với các dịch vụ thiết yếu.

Từ những chiếc tủ đông trong siêu thị đến kho lạnh bảo quản huyết tương, các sự cố tại châu Âu đang cho thấy ranh giới giữa an ninh mạng và an ninh đời sống ngày càng trở nên mong manh.

Một cuộc tấn công không cần gây tê liệt cả hệ thống điện, đánh sập bệnh viện hay làm gián đoạn mạng lưới vận tải vẫn có thể tạo ra những tổn thất nghiêm trọng, nếu nó đánh trúng một mắt xích mà xã hội phụ thuộc hằng ngày.

Thực tế đó đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với châu Âu và các quốc gia khác, đó là chuyển từ tư duy xử lý sự cố sang chủ động bảo vệ toàn bộ hệ sinh thái hạ tầng thiết yếu.

Chuyển đổi số chỉ thực sự đem lại lợi ích khi đi cùng khả năng kiểm soát rủi ro. Một chuỗi cung ứng thực phẩm, y tế chỉ thực sự an toàn khi được bảo vệ không chỉ trước những nguy cơ vật lý, mà cả những cuộc tấn công âm thầm từ không gian mạng.