Lắng nghe mạch ngầm Giếng Tanh

Theo gia phả của họ Hoàng, người Cao Lan đến định cư tại vùng đất này ước tính đã hàng trăm năm. Ngồi bên hiên nhà sàn lộng gió, đưa mắt nhìn về phía núi Nghiêm trầm mặc, bà Vi Thị Sửu (85 tuổi) chậm rãi hồi tưởng bằng giọng nói trầm đậm, chan chứa niềm tự hào: “Từ thời cụ Tiêu Hiệp Phượng, vị tổ khai sơn của làng, người đã tìm ra mạch nước ngầm đùn lên từ lòng đất rồi đưa dân về đây lập bản, người Cao Lan đã coi Giếng Tanh là nguồn sống, là quê hương.

Dâng lễ trong Lễ hội Đình Giếng Tanh.

Theo các cụ tiền nhân kể lại, ngày đó nơi đây còn hoang sơ, chỉ có mấy nóc nhà tụ họp ven giếng nước trong vắt, rồi dần đơm hoa kết trái thành làng. Dân làng dựng đình Giếng Tanh để thờ các vị thần bảo hộ, ghi nhớ công ơn tổ tiên đã che chở cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Mấy trăm năm qua, dù cuộc sống có nhiều đổi thay, nhưng tiếng nói, nếp nhà sàn, làn điệu Sình ca hay tục lệ dâng nước giếng cúng đình ngày lễ, tết vẫn là cái gốc người Cao Lan luôn nâng niu, thành kính”.

Đối với đồng bào bản địa, ngôi đình cổ Giếng Tanh không chỉ là công trình kiến trúc trầm mặc vượt qua sự bào mòn của thời gian, mà còn là không gian thiêng liêng, là nhịp thở của đời sống tâm linh cộng đồng. Ngôi đình được UBND tỉnh công nhận xếp hạng “Di tích kiến trúc nghệ thuật” cấp tỉnh vào năm 2007, nơi đây thờ hai vị thánh Ngọc Sơn và Nghiêm Sơn do Vua Hùng cắt cử về bảo hộ dân làng, thờ quốc mẫu Thiểm Hoa công chúa Nguyễn Thị Hai, thần Nông, Thổ địa, Long Vương.

Trước đây, cả làng đều dùng nguồn nước ở Giếng Tanh cho sinh hoạt thường ngày. Hằng năm, mỗi dịp Lễ hội đình Giếng Tanh diễn ra vào mùng 10 tháng Giêng âm lịch, người dân lại trang trọng lấy nước giếng về làm lễ cúng đình, bởi họ tin rằng dòng nước thuần khiết ấy chứa đựng sự linh thiêng, gắn kết con người với thiên nhiên và tổ tiên. Nghi thức dâng nước cúng tế trong không khí trang nghiêm cầu cho quốc thái dân an, mùa màng tươi tốt không chỉ giáo dục thế hệ trẻ về lòng biết ơn các bậc tiền bối khai phá dựng làng, mà còn thắt chặt tinh thần đoàn kết cộng đồng.

Điều đặc biệt là dù thời tiết có khắc nghiệt thì mức nước ở Giếng Tanh vẫn không có nhiều thay đổi. Mùa hè không bị cạn nước, còn mùa mưa, giếng vẫn giữ được mực nước bình thường, không bị vẩn đục, đầy tràn như những giếng thông thường khác. Lễ hội đình Giếng Tanh hôm nay đã trở thành một lễ hội vùng, là không gian sinh hoạt văn hóa chung cho nhiều dân tộc cùng sinh sống trên địa bàn phường Mỹ Lâm.

Người Cao Lan gìn giữ văn hóa truyền thống qua các làn điệu múa.

Đặc biệt, hồn cốt của mạch ngầm văn hóa nơi đây còn là những nhịp hát Sình ca, được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia. Giữa không gian khoáng đạt của núi rừng, những câu hát đối đáp giao duyên giữa nam thanh nữ tú cất lên mềm mại, dìu dặt, làm say lòng người. Nhằm bảo tồn di sản, từ năm 2014, địa phương đã thành lập các câu lạc bộ giữ gìn bản sắc văn hóa và Câu lạc bộ Sình ca, hiện thu hút 30 thành viên cùng sinh hoạt. Điều xúc động nhất là bên cạnh các cụ già, có không ít gương mặt nhí luôn hăng say tập luyện, được các thế hệ đi trước trao truyền từng nốt nhạc cổ và điệu múa truyền thống. Sự tiếp nối văn hóa tự nhiên của thế hệ trẻ chính là lời khẳng định về sức sống trường tồn của văn hóa Cao Lan qua tháng năm.

Nằm cách Khu du lịch nghỉ dưỡng Suối khoáng Mỹ Lâm chưa đầy 10 km, Giếng Tanh sở hữu “tọa độ vàng” để bứt phá trên bản đồ du lịch Tuyên Quang. Nơi đây hội tụ trọn vẹn từ cảnh quan thiên nhiên yên bình, không gian văn hóa đặc sắc cho đến lòng hiếu khách của người dân bản địa. Với hàng chục ngôi nhà sàn còn được giữ gìn, trong đó có trên 20 căn nhà gỗ nguyên bản, Giếng Tanh sẵn sàng giải bài toán lưu trú chất lượng cho du khách mỗi dịp lễ lớn.

Giếng Tanh có đầy đủ tiềm năng để phát triển thành một điểm du lịch cộng đồng hấp dẫn, thu hút du khách đến lưu trú và trải nghiệm. Đến đây, du khách sẽ được tham quan cảnh quan yên bình, chiêm bái đình Giếng Tanh, chìm đắm trong không gian văn hóa Cao Lan độc đáo, lắng nghe những điệu hát Sình ca da diết, thưởng thức các điệu múa dân gian uyển chuyển, khám phá nền ẩm thực đặc trưng và trực tiếp hòa mình vào đời sống lao động sản xuất hằng ngày của bà con.

Không dừng lại ở một điểm đến độc lập, Giếng Tanh còn nằm ở vị trí kết nối tour vô cùng thuận lợi với không gian du lịch tâm linh tại trung tâm tỉnh Tuyên Quang, du lịch nghỉ dưỡng suối khoáng Mỹ Lâm, kết nối đến Khu di tích lịch sử Tân Trào, danh thắng Nà Hang, Lâm Bình, và mở rộng hành trình lên vùng Cao nguyên đá Đồng Văn. Việc gắn kết lễ hội truyền thống với các dịch vụ du lịch vừa giúp quảng bá hình ảnh địa phương, vừa tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống người dân.

UBND phường Mỹ Lâm tổ chức Lễ hội Đình Giếng Tanh hằng năm với nhiều hoạt động phần lễ và phần hội hấp dẫn góp phần lan tỏa văn hóa, đồng thời quảng bá hình ảnh, tiềm năng du lịch của địa phương. Cùng với đó, bằng việc tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, quy hoạch đường hoa, tu bổ di tích và nâng cao kỹ năng làm homestay cho người dân, Giếng Tanh đang từng ngày đổi thay bằng tư duy làm du lịch hiện đại, biến di sản văn hóa thành tài sản phát triển kinh tế bền vững. Giếng Tanh hôm nay vẫn trong vắt như mạch nước ngầm trăm năm trước, lặng lẽ bồi đắp cho đời sống tinh thần của bao thế hệ.

An Giang