Không chủ quan, lơ là với dịch bệnh

WHO vừa phân bổ khẩn cấp 20.000 liều vaccine Ervebo cho chương trình tiêm chủng tại tỉnh Ituri, tâm dịch Ebola ở CHDC Congo. Mục tiêu của đợt thử nghiệm lâm sàng này là đánh giá chính xác mức độ hiệu quả của vaccine trước biến thể virus Bundibugyo. Giới y khoa hồi hộp mong đợi kết quả của đợt tiêm chủng thử nghiệm này, bởi cho tới nay chủng Bundibugyo chưa có vaccine đặc trị cũng như các phương pháp can thiệp lâm sàng hiệu quả.

Khoảng 20.000 người tham gia tiêm thử nghiệm sẽ được theo dõi sức khỏe trong 1 năm. Đối tượng trong danh sách tiêm vaccine đợt này chủ yếu là đội ngũ nhân viên y tế và lực lượng tuyến đầu tại tỉnh Ituri. Nếu thử nghiệm thành công, chương trình tiêm chủng sẽ được mở rộng ở hai tỉnh Ituri và Bắc Kivu, với khoảng 50.000 nhân viên y tế tuyến đầu.

Ervebo là vaccine được phát triển chủ yếu để phòng virus Ebola chủng Zaire, do đó giới chức y tế chưa thể khẳng định hiệu quả của nó đối với chủng Bundibugyo đang gây ra đợt dịch thứ 17 này ở CHDC Congo. Các chuyên gia WHO đánh giá thông qua những dữ liệu ban đầu, đặc biệt từ kết quả các cuộc thử nghiệm trên động vật, cho thấy vaccine Ervebo có thể tạo ra một mức độ bảo vệ nhất định.

Đến nay, tổng cộng 70.000 liều vaccine đã được chuyển giao cho chính quyền CHDC Congo nhằm hỗ trợ công tác ứng phó ổ dịch và phục vụ các đề tài nghiên cứu liên quan.

Theo số liệu mới nhất của chính quyền địa phương, kể từ khi dịch bùng phát vào tháng 5, CHDC Congo đã ghi nhận hơn 7.500 ca mắc và 3.639 ca tử vong, đồng thời cũng đón 1.823 người hồi phục trở về hòa nhập xã hội. Dù WHO từng ghi nhận những dấu hiệu cho thấy tốc độ lây truyền có thể đang chậm lại, nhưng Tổ chức Bác sĩ không Biên giới (MSF) lại cho rằng: Chưa có bằng chứng rõ ràng cho thấy dịch đã được kiểm soát. Rõ ràng, sự thận trọng của MSF là không thừa khi chứng kiến số trẻ em tử vong vì Ebola ngày càng tăng.

Văn phòng WHO phụ trách khu vực châu Phi công bố báo cáo cho thấy một thực tế nhức nhối, tỷ lệ trẻ em thiệt mạng do Ebola cao hơn nhiều so với người trưởng thành. Dù trẻ em chỉ chiếm gần 25% tổng số ca xác nhận dương tính, nhóm đối tượng dễ tổn thương này lại chiếm tới gần một phần ba tổng số ca tử vong. Đặc biệt, tỷ lệ tử vong ở nhóm trẻ dưới 5 tuổi đã vượt ngưỡng 60%, trong khi tỷ lệ này ở người trưởng thành là dưới 30%.

Trưởng nhóm quản lý ca bệnh Ebola của WHO, bác sĩ Daniel Youkee cảnh báo, tỷ lệ tử vong ở trẻ em dưới 5 tuổi nhiễm chủng Bundibugyo ở mức cao hơn nhiều so với thanh niên và người trưởng thành. Bác sĩ Chaka Keita, chuyên gia nhi khoa thuộc tổ chức y tế ALIMA - đơn vị đang vận hành 5 trung tâm điều trị dã chiến tại tỉnh Ituri cho biết, việc chăm sóc các bệnh nhi nhỏ tuổi đòi hỏi đội ngũ y tế phải có chuyên môn cao, cùng hệ thống trang thiết bị và liều lượng thuốc đặc thù vốn đang rất thiếu thốn.

Bên cạnh đó, việc khoanh vùng dịch bệnh và cách ly nghiêm ngặt càng khiến các em rơi vào tình trạng sang chấn tâm lý nặng nề, không thuận lợi cho công tác điều trị. Dù Chính phủ CHDC Congo vui mừng thông báo dịch Ebola đã được kiểm soát và đạt đỉnh, nhưng cảnh báo nguy cơ lây lan vẫn hiện hữu do xuất hiện các ổ dịch mới và virus đã lan sang tỉnh thứ 7.

Trong số các khu vực bị ảnh hưởng, 10 khu vực không ghi nhận ca mắc mới trong ít nhất 21 ngày. Tốc độ lây truyền tại tâm dịch Ituri cũng đã giảm. Tuy vậy, chính quyền CHDC Congo cảnh báo không được lơ là, mất cảnh giác, tăng cường truy vết người tiếp xúc bệnh nhân, đặc biệt tại những khu vực xuất hiện các ổ dịch mới.