Khơi thông nguồn lực đầu tư, đa dạng các dòng vốn

Nâng cao hiệu quả đầu tư công

Theo tính toán của Bộ Tài chính, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, tổng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội giai đoạn 2026-2030 cần khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, tương đương bình quân 7,7 triệu tỷ đồng mỗi năm, gấp hơn 2 lần giai đoạn 2021-2025.

Cấu trúc cung ứng vốn của Việt Nam hiện vẫn phụ thuộc lớn vào hệ thống ngân hàng. Ảnh minh hoạ: P. Hùng

Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) đánh giá, cấu trúc cấu trúc cung ứng vốn của Việt Nam hiện vẫn phụ thuộc lớn vào hệ thống ngân hàng. Tỷ lệ tín dụng/GDP của Việt Nam ở mức khoảng 145-146% vào cuối năm 2025, làm gia tăng rủi ro chênh lệch kỳ hạn và áp lực thanh khoản đối với hệ thống ngân hàng.

Dư địa trước mắt nằm ở đầu tư. Theo số liệu của Bộ Tài chính, lũy kế đến hết ngày 17-9-2026, cả nước đã giải ngân 540.597,2 tỷ đồng vốn đầu tư công nguồn ngân sách nhà nước. Với tổng nguồn lực hơn 1 triệu tỷ đồng, vẫn còn khoảng 480.000 tỷ đồng cần được đưa vào nền kinh tế trong thời gian còn lại.

Quy mô này cho thấy đầu tư công đang tiếp tục tạo lực kéo lớn cho tổng cầu, đồng thời hình thành hạ tầng phục vụ tăng trưởng dài hạn. Tuy nhiên, cùng với yêu cầu đẩy nhanh tiến độ giải ngân, hiệu quả sử dụng vốn cần được đặt ở vị trí trung tâm. Như Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhiều lần nhấn mạnh: “Từng đồng đầu tư công, từng đồng chi tiêu của ngân sách đều phải tính đến hiệu quả”.

Ông Suan Teck Kin, Giám đốc Khối Nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu, Ngân hàng UOB (Singapore) cho rằng, công cụ phù hợp hơn để hỗ trợ tăng trưởng hiện nay là chính sách tài khóa, gồm đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, cải cách thủ tục hành chính và nâng hiệu quả sử dụng vốn đầu tư, thay vì chủ yếu dựa vào tín dụng hoặc lãi suất.

Đầu tư công vẫn còn khả năng mở rộng, song hiệu quả sử dụng vốn cần được cải thiện trong bối cảnh quy mô đầu tư ngày càng lớn. Song về dài hạn, vốn từ ngân sách phải phát huy vai trò giữ vai trò dẫn dắt, kích thích tổng cầu và hạ tầng; TS. Chu Tuấn Linh, Trưởng khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường đại học Nguyễn Trãi (NTU) nhận định, dư địa còn nằm ở khu vực tư nhân, thị trường vốn, đất đai, tri thức, dữ liệu và vốn từ đầu tư nước ngoài (FDI). Việc kích hoạt đồng thời các cấu phần sẽ tạo sức kéo rộng hơn. Vấn đề là chuyển những nguồn lực ấy thành năng lực sản xuất thực tế.

Phát triển thị trường vốn, phát huy vai trò của kinh tế tư nhân

Theo các chuyên gia, yêu cầu hiện nay cần phát huy mạnh hơn vai trò của kinh tế tư nhân, nâng chất lượng FDI và tăng liên kết giữa doanh nghiệp nước ngoài với doanh nghiệp Việt Nam. Đây là quá trình chuyển từ huy động thật nhiều nguồn lực sang sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn, tạo ra năng suất cao hơn và hình thành năng lực cạnh tranh có thể duy trì trong dài hạn.

“Những dòng vốn dài hạn và sự chung tay của khu vực công lẫn tư nhân - Việt Nam đang hội tụ các điều kiện. Chúng tôi tin rằng đây là thời điểm để chuyển hóa những tham vọng lớn thành các cơ hội đầu tư cụ thể, góp phần xây dựng nền tảng thịnh vượng bền vững cho nhiều thế hệ tương lai", ông Jens Lottner ông Jens Lottner, Tổng Giám đốc Techcombank đánh giá. Đối với nhà đầu tư quốc tế, ông Jens Lottner cho rằng việc thiết lập các Trung tâm Tài chính Quốc tế sẽ đóng vai trò như một kênh dẫn vốn từ nước ngoài vào thị trường nội địa, cho phép huy động vốn quốc tế linh hoạt và thiết kế các sản phẩm tài chính phức tạp.

Đối với khu vực tư nhân trong nước, PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cho rằng, cần tạo thông thoáng thể chế để thúc đẩy khu vực này lớn mạnh. Sửa đổi các chồng chéo trong luật đầu tư, đất đai, đấu thầu để khơi thông dòng vốn đầu tư tư nhân vào hạ tầng và công nghệ…

Ngoài ra, theo PGS.TS Trần Đình Thiên, cần phát triển thị trường vốn nhanh hơn để đáp ứng nhu cầu vốn trung và dài hạn, đồng thời giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng. Thị trường cổ phiếu, trái phiếu và các quỹ đầu tư còn nhiều dư địa nhưng chưa phát triển tương xứng.

PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh, yêu cầu khơi thông nguồn lực cần được hiểu theo nghĩa rộng. Vốn ngân sách phải dẫn dắt được đầu tư xã hội; thị trường vốn cần trở thành kênh cung ứng nguồn lực dài hạn; khu vực tư nhân cần có môi trường thuận lợi để mở rộng đầu tư; FDI cần bổ sung công nghệ, quản trị và kết nối nền kinh tế với chuỗi giá trị toàn cầu. Đó cũng là nền tảng để nối đà tăng trưởng từ năm 2026 sang những năm tiếp theo. Khi các nguồn lực được khơi thông đồng thời với cải thiện hiệu quả sử dụng, Việt Nam có thêm dư địa theo đuổi tốc độ tăng trưởng cao. Quan trọng hơn, tăng trưởng ấy cần chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh, thu nhập, việc làm và nền tảng đủ vững chắc cho mục tiêu phát triển đến năm 2045.