Khẳng định mạnh mẽ vai trò của ASEAN trong thúc đẩy đối thoại và hợp tác xây dựng lòng tin ở khu vực

Đây là các hội nghị cấp SOM quan trọng trong năm của ASEAN, với sự tham dự của đại biểu 11 nước ASEAN và 17 đối tác.

Tại hội nghị, các nước đã dành nhiều thời gian trao đổi sâu rộng về tình hình thế giới và khu vực. Trong bối cảnh môi trường quốc tế tiếp tục có nhiều biến động nhanh chóng, phức tạp, các nước đều nhấn mạnh tầm quan trọng của luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên hợp quốc và các tổ chức đa phương, tăng cường đối thoại để giải quyết khác biệt, đi đôi với hợp tác ứng phó với những thách thức chung.

Đặc biệt, các nước khẳng định ASEAN và các cơ chế do ASEAN dẫn dắt tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy đối thoại, hợp tác xây dựng lòng tin trên cơ sở các nguyên tắc, chuẩn mực ứng xử chung. Theo đó, các hội nghị đã rà soát toàn diện tình hình và nhất trí nhiều phương hướng, biện pháp hợp tác để báo cáo các Bộ trưởng Ngoại giao xem xét.

Trong khuôn khổ ASEAN, các nước nhất trí tiếp tục nỗ lực triển khai hiệu quả Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, cũng như các ưu tiên trong Năm Chủ tịch ASEAN 2026 và cam kết, thỏa thuận đã đạt tại Hội nghị Cấp cao ASEAN 48 (tháng 5/2026), đặc biệt là việc triển khai các biện pháp ứng phó với hệ lụy do khủng hoảng ở Trung Đông gây ra.

Các nước cũng nhất trí tiếp tục đề cao vai trò của Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC), triển khai thiết thực hoạt động kỷ niệm 50 năm ký kết Hiệp ước.

Trong quan hệ đối ngoại, ASEAN sẽ xem xét mở rộng quan hệ với các đối tác trên cơ sở các tiêu chí, phù hợp với yêu cầu, lợi ích và bảo đảm vai trò trung tâm của ASEAN trong tình hình mới.

Các nước ASEAN và Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc tái khẳng định tầm quan trọng của hợp tác ASEAN+3 là phương tiện chính để thúc đẩy hợp tác Đông Á; theo đó thống nhất tăng cường hơn nữa hợp tác về thương mại, đầu tư, tài chính, bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực, giao lưu nhân dân, qua đó giúp nâng cao sức chống chịu của khu vực nhằm ứng phó với khủng hoảng, cú sốc từ bên ngoài.

Trong khuôn khổ Cấp cao Đông Á (EAS), các nước ASEAN và đối tác đều nhấn mạnh phát huy hơn nữa vai trò của EAS với tư cách diễn đàn đối thoại cấp Lãnh đạo để bàn về những vấn đề chiến lược ở khu vực, qua đó giúp xây dựng lòng tin, thu hẹp khác biệt, tăng cường hợp tác xử lý những thách thức chung như an ninh năng lượng, tội phạm mạng, ứng phó thiên tai và biến đổi khí hậu…

Về Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF), các nước khẳng định ARF tiếp tục đóng vai trò là diễn đàn quan trọng hàng đầu để đối thoại và hợp tác về chính trị-an ninh ở khu vực.

Trong bối cảnh cục diện thế giới và khu vực có nhiều thay đổi, các nước nhất trí ARF cần tiếp tục cải tiến, nâng cao hiệu quả hoạt động, qua đó góp phần thiết thực vào việc xây dựng lòng tin, tăng cường đối thoại và hợp tác nhằm ứng phó với những thách thức an ninh đang nổi lên. Theo đó, các quan chức cao cấp đã nhất trí với dự thảo Kế hoạch hành động ARF trong giai đoạn mới.

Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang kêu gọi phát huy hơn nữa vai trò trung tâm của ASEAN và các cơ chế do ASEAN dẫn dắt.

Phát biểu tại các hội nghị, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang nhấn mạnh trong bối cảnh thế giới và khu vực đang có nhiều biến động nhanh chóng, phức tạp, các nước cần tiếp tục tận dụng và phát huy hơn nữa vai trò trung tâm của ASEAN và các cơ chế do ASEAN dẫn dắt nhằm thúc đẩy đối thoại, tuân thủ luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên hợp quốc, Hiến chương ASEAN, tăng cường hợp tác xây dựng lòng tin và ứng phó với các thách thức chung.

Với ASEAN, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang đề nghị các nước nỗ lực triển khai quyết liệt, hiệu quả các ưu tiên, cam kết đề ra, trong đó khung chiến lược ứng phó với hệ luỵ từ cuộc khủng hoảng Trung Đông như Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đề xuất tại Hội nghị Cấp cao ASEAN 48.

Trong quan hệ đối ngoại, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang đề nghị ASEAN có cách tiếp cận chiến lược, vừa chú trọng làm sâu sắc các quan hệ đối tác hiện có, vừa chủ động mở rộng các quan hệ mới trên cơ sở đáp ứng cao nhất yêu cầu, lợi ích của ASEAN.

Với vai trò nước điều phối quan hệ ASEAN-Anh và ASEAN-New Zealand, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang đề nghị ASEAN cùng hai nước phối hợp hoàn tất các tuyên bố, kế hoạch hợp tác nhằm trình các Bộ trưởng Ngoại giao thông qua dịp tháng 7/2026.

Nhấn mạnh hợp tác ASEAN+3 ngày càng trở nên hiệu quả và thực chất, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang đề nghị ASEAN cùng 3 đối tác Đông Bắc Á đẩy mạnh hơn nữa hợp tác nhằm ứng phó hữu hiệu với những thách thức, bất định hiện nay, đặc biệt trong bảo đảm ổn định kinh tế, tài chính, an ninh năng lượng và lương thực của khu vực.

Với EAS, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang đề nghị các nước tiếp tục tận dụng hiệu quả vai trò, giá trị của EAS trong thúc đẩy đối thoại cấp cao về những vấn đề có tầm quan trọng chiến lược ở khu vực, qua đó giúp củng cố lòng tin và thu hẹp khác biệt, không để khu vực trở thành địa bàn cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, đồng thời tăng cường hợp tác trong những lĩnh vực có chung lợi ích.

Về ARF, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang hoan nghênh các nước đã hoàn tất Kế hoạch hành động mới của ARF trên cơ sở tiếp nối và phát huy những kết quả đã đạt của Kế hoạch hành động Hà Nội II (2020-2025); đề nghị các nước tiếp tục dành ưu tiên cho các hoạt động xây dựng lòng tin, đi đôi với thúc đẩy ngoại giao phòng ngừa.

Về các vấn đề quốc tế và khu vực, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang nhấn mạnh yêu cầu hợp tác duy trì hòa bình, ổn định, tôn trọng luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc, không sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực, giải quyết hòa bình các tranh chấp.

Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang gặp Thứ trưởng Ngoại giao Australia Michelle Chan.

Khẳng định việc bảo đảm hòa bình, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông là lợi ích và trách nhiệm chung, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang đề nghị các nước tiếp tục ủng hộ lập trường và nỗ lực của ASEAN về Biển Đông; khẳng định Việt Nam sẽ tiếp tục cùng các nước ASEAN và Trung Quốc nỗ lực thực hiện đầy đủ, hiệu quả Tuyên bố về Ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và sớm đạt được Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) hiệu lực, thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982.

Nhân dịp này, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang đã có các cuộc gặp Trưởng đoàn một số nước để trao đổi về hợp tác song phương và phối hợp tại các diễn đàn của ASEAN.