Khám phá chiều sâu di sản qua dòng tranh tứ bình

Ngày 8/6, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam tổ chức Lễ ra mắt sách tái bản "Tranh tứ bình - Sưu tập chọn lọc tranh dân gian”. Hoạt động được tổ chức nhân dịp kỷ niệm 60 năm ngày thành lập Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (24/6/1966-24/6/2026).

Không chỉ dừng lại ở giá trị trang trí thuần túy, ấn phẩm khéo léo dẫn dắt độc giả thưởng lãm những tầng ẩn dụ tinh tế về sự vận hành của vũ trụ qua bốn mùa xuân, hạ, thu, đông, hay sự chiêm nghiệm về vòng quay đời người từ thuở ấu thơ đến lúc tuổi già viên mãn.

Chia sẻ tại sự kiện, Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam Nguyễn Anh Minh cho biết: Tranh dân gian nói chung và dòng tranh tứ bình nói riêng là một di sản tiêu biểu, độc đáo của mỹ thuật Việt Nam. Hiện nay, bảo tàng đang lưu giữ gần 2.500 loại tác phẩm này, với nhiều dòng tranh phổ biến như: Hàng Trống, Đông Hồ, Làng Sình, Kim Hoàng...

Được ấn hành song ngữ Việt-Anh, cuốn sách tái bản "Tranh tứ bình - Sưu tập chọn lọc tranh dân gian” do Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam phối hợp với Nhà xuất bản Thế giới thực hiện, dưới sự tài trợ của PNJ, nhằm tôn vinh và lan tỏa giá trị di sản văn hóa dân tộc thông qua những tác phẩm hội họa dân gian độc đáo.

Cuốn sách tái bản "Tranh tứ bình - Sưu tập chọn lọc tranh dân gian” được ấn hành song ngữ Việt-Anh. (Ảnh: CHIÊU ANH)

Tranh tứ bình mang tính chất kể chuyện, thể hiện những ước mơ về một cuộc sống no đủ, hạnh phúc, tôn vinh cái đẹp, đả phá thói hư tật xấu của xã hội cũ. Đồng thời, nhắc nhở, giáo dục người xem lòng yêu nước, yêu những phẩm chất cao quý của nhân dân lao động.

Tranh cũng được dùng để trang trí nhà cửa trong những dịp đón xuân. Các tờ tranh có màu sắc rực rỡ điểm xuyết trên tường, cột khiến ngôi nhà trở nên sáng sủa, tươi mới. Cũng vì để trang trí trên tường và cột nhà như vậy nên tranh tứ bình thường có khổ dọc. Bố cục tranh cũng được thể hiện rất linh hoạt.

"Tranh tứ bình thể hiện triết lý nhân sinh vô cùng sâu sắc qua bốn không gian, bốn mùa hay bốn giai đoạn của một cuộc đời. Xem tranh, ta có thể cảm nhận được những triết lý, thông điệp, ước vọng của người xưa gửi lại cho mai sau vẫn còn nguyên giá trị", Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam Nguyễn Anh Minh nói thêm.

Qua việc kiến giải những vần thơ chữ Hán, chữ Nôm cùng khát vọng bình an, phú quý ẩn sau mỗi nét vẽ dân gian, cuốn sách "Tranh tứ bình - Sưu tập chọn lọc tranh dân gian” không chỉ là tài liệu nghiên cứu giá trị mà còn là chiếc cầu nối tâm hồn, giúp công chúng và những người yêu nghệ thuật có cái nhìn toàn diện, trân trọng hơn trước sức sống mãnh liệt của dòng tranh này trong dòng chảy văn hóa Việt Nam.