Khai thác dữ liệu phục vụ hành chính công hiệu quả

Dữ liệu phân tán là "điểm nghẽn" trong chuyển đổi số

Điểm phục vụ của Bưu điện Hà Nội hướng dẫn người dân đăng ký dịch vụ công trực tuyến. Ảnh: Thanh Hà

Theo các chuyên gia, chuyển đổi số trong khu vực công đã đạt được nhiều bước tiến rõ rệt trong những năm gần đây. Trong đó, không thể không nhắc tới vai trò của Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Tuy nhiên, khi vận hành thực tế, hiệu quả mang lại vẫn chưa thực sự tương xứng. Thông tin cá nhân vẫn phải khai báo lặp lại cho nhiều thủ tục khác nhau. Một bộ hồ sơ phải kiểm tra chéo qua hàng loạt phần mềm lưu trữ các phiên bản dữ liệu riêng biệt. Tình trạng dữ liệu thiếu đồng nhất cũng khiến việc bảo đảm tính chính xác trở nên phức tạp, đồng thời triệt tiêu khả năng phân tích và ứng dụng công nghệ thông minh vào quá trình vận hành.

Nguyên nhân là không ít bộ, ngành và địa phương phát triển hệ thống theo nhu cầu riêng. Các hệ thống tồn tại song song nhưng thiếu khả năng trao đổi thông tin trơn tru. Bên cạnh đó, sự khác biệt về quy chuẩn khiến cùng một loại thông tin được thể hiện theo nhiều định dạng khác nhau, gây khó trong việc tổng hợp, lưu trữ và xử lí dữ liệu.

Khi dữ liệu phân tán, AI chỉ dừng lại ở những tác vụ đơn lẻ, thay vì tham gia sâu vào toàn bộ quy trình nhằm tạo ra sự đột phá về hiệu quả quản lý hành chính.

Tại diễn đàn chuyển đổi số Việt Nam - châu Á tổ chức tháng 5-2026, Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng ban Tổ chức Trung ương, Phó Trưởng ban thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số Nguyễn Duy Ngọc đánh giá, việc tạo lập dữ liệu số "đúng, đủ, sạch, sống" trên quy mô quốc gia còn hạn chế. Phần lớn các cơ sở dữ liệu vẫn đang trong quá trình xây dựng, hoàn thiện; dữ liệu phân tán, rời rạc, thiếu kết nối và chia sẻ đồng bộ, liên thông giữa các cấp, ngành, địa phương.

Khi dữ liệu còn bị chia cắt, các hệ thống dù được đầu tư bài bản đến đâu vẫn chỉ là những phần rời rạc, không thể kết nối để nâng cao hiệu quả cho toàn bộ quy trình.

Liên thông dữ liệu để vận hành chính quyền số

Nền tảng chuyển đổi số giúp các doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, hộ kinh doanh. Ảnh: M.H

Như vậy, yêu cầu đặt ra là phải tổng rà soát, làm sạch, chuẩn hóa dữ liệu, kết nối và khai thác, mà mục tiêu cuối cùng là dịch vụ công trực tuyến phải thực chất, thuận tiện, dễ sử dụng, giảm được thời gian và chi phí cho người dân, doanh nghiệp.

Triển khai chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, từ ngày 14-7, thành phố Hà Nội triển khai chiến dịch 100 ngày nhằm tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn lớn trong chuyển đổi số. Trọng tâm là hình thành hệ thống cơ sở dữ liệu dùng chung, bảo đảm "đúng, đủ, sạch, sống", chia sẻ và tái sử dụng.

Cụ thể, Hà Nội xác định 12 nhóm nhiệm vụ trọng tâm sẽ được triển khai đồng thời trong 100 ngày. Nhiệm vụ đầu tiên là làm sạch, chuẩn hóa, tích hợp và di trú các nhóm dữ liệu thiết yếu về kho dữ liệu dùng chung của thành phố.

Hàng loạt cơ sở dữ liệu quan trọng sẽ được đưa lên nền tảng dùng chung, gồm: Dữ liệu đầu tư công, doanh nghiệp, quy hoạch, đất đai, xây dựng, hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính, y tế, giáo dục và quản lý văn bản. Việc tích hợp và chuẩn hóa hoàn trước ngày 30-8-2026.

Song song với đó, thành phố triển khai đợt cao điểm 45 ngày hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai. Khoảng 4,2 triệu thửa đất trên địa bàn sẽ được hoàn thiện dữ liệu, trong đó hơn 3,2 triệu thửa đất đã có dữ liệu phải đạt tiêu chí "đúng, đủ, sạch, sống" trước ngày 30-7, còn gần 950.000 thửa đất đang đo đạc sẽ hoàn thành trước ngày 30-8.

Với góc độ doanh nghiệp cung cấp dịch vụ, giải pháp công nghệ số, đại diện Viettel cho rằng, khi luồng quản trị dữ liệu được thiết lập lại, vai trò của AI cũng thay đổi từ hỗ trợ sang dẫn dắt. Thay vì chỉ xử lý các tác vụ đơn lẻ, AI có thể tiếp cận dữ liệu đầy đủ hơn, gồm lịch sử xử lý và thông tin đa nguồn, từ đó có thể tham gia sâu hơn vào quy trình như tự động phân luồng hồ sơ, rút ngắn thời gian xử lý và hỗ trợ ra quyết định dựa trên dữ liệu.

Ở quy mô quốc gia, Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư do Bộ Công an quản lý đã tạo nền tảng định danh thống nhất, trở thành trục xương sống cho các hệ thống khác kết nối và khai thác dữ liệu xác thực.

Hệ thống đã xử lý hàng tỷ giao dịch, giúp giảm giấy tờ, cho phép tra cứu tự động và nâng cao hiệu quả xử lý thủ tục hành chính. Trên các nền tảng dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống” này, các ứng dụng AI có thể được triển khai để tự động xác thực thông tin, phát hiện sai lệch và hỗ trợ xử lý hồ sơ theo thời gian thực, thay vì phụ thuộc vào thao tác thủ công như trước .

Hiện, Viettel AI tích hợp dữ liệu từ nhiều hệ thống khác nhau về một hạ tầng thống nhất, thực hiện chuẩn hóa và sẵn sàng cho khai thác, thông qua Nền tảng Quản trị và phân tích dữ liệu Viettel (Viettel DAP). Nền tảng này có khả năng tự động tổng hợp dữ liệu, xây dựng bảng biểu báo cáo theo thời gian thực, phân tích dữ liệu đa chiều và hỗ trợ giám sát vận hành trên cùng một kiến trúc thống nhất, giúp giảm tới 92% khối lượng báo cáo và 95% thời gian tổng hợp thông tin.

Nói một cách khác, trên kho dữ liệu dùng chung, dữ liệu không chỉ được lưu trữ và liên thông hiệu quả hơn mà còn trở thành cơ sở để triển khai các hệ thống phân tích, giám sát và quản trị vận hành dựa trên dữ liệu, điển hình.

Liên thông dữ liệu tại kho dữ liệu dùng chung là cơ hội để bộ máy hành chính chuyển đổi sang mô hình quản trị linh hoạt và thực sự hoạt động dựa trên dữ liệu. Dịch vụ công cũng sẽ thoát khỏi những giới hạn của cấu trúc tổ chức để thực sự vận hành vì nhu cầu của người dân và doanh nghiệp.