Iran giữ cánh cửa ngoại giao sau khi Mỹ bác kế hoạch hòa bình

Bên cạnh vấn đề hạt nhân, eo biển Hormuz vẫn là tâm điểm của các cuộc thương lượng giữa Mỹ - Iran. Ảnh: Reuters.

Iran tiếp tục theo đuổi đàm phán với Mỹ sau khi Tổng thống Donald Trump công khai bác đề xuất hòa bình của Tehran. Diễn biến ngày 27-9 cho thấy kênh ngoại giao vẫn được duy trì nhưng hai bên chưa thống nhất điều kiện để mở lại Eo biển Hormuz - tuyến vận tải dầu mỏ bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi cuộc xung đột.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi khẳng định việc mở lại eo biển phụ thuộc vào việc các điều kiện của Tehran được đáp ứng. “Chỉ có giải pháp đàm phán mới có thể giúp họ thoát khỏi bế tắc này”, Reuters dẫn bài đăng của ông trên mạng xã hội.

Iran công bố đề xuất tại Đại hội đồng Liên hợp quốc ở New York tuần trước và cho biết đã chuyển văn kiện tới Mỹ thông qua Qatar. Theo ông Araqchi, nếu đạt thỏa thuận, quá trình mở lại eo biển và tạm ngừng giao tranh trong khu vực sẽ bắt đầu trong 7 ngày.

Tổng thống Mỹ Donald Trump nhìn nhận khác về động cơ của Tehran. “Họ muốn đạt được thỏa thuận mở cửa eo biển Hormuz ngay lập tức vì họ đang thua thiệt quá nhiều”, Tổng thống Mỹ nói với các phóng viên tại Nhà Trắng, theo Reuters.

Dù vậy, ông Araqchi cho biết các nhà trung gian chưa chính thức thông báo với Iran về quyết định bác bỏ đề xuất. Reuters dẫn bài đăng của Ngoại trưởng Iran cho hay, Tehran đang chờ lập trường cuối cùng được chuyển qua kênh này trước khi quyết định bước tiếp theo. Khoảng cách giữa tuyên bố công khai và trao đổi qua trung gian vì thế vẫn cần được làm rõ.

Eo biển Hormuz trở thành tâm điểm của các cuộc thương lượng. Những cuộc tấn công vào tàu thuyền và giao tranh trong khu vực đã làm giảm mạnh hoạt động vận tải, gây gián đoạn dòng chảy dầu mỏ. Một thỏa thuận mở lại tuyến đường biển có thể hạ nhiệt tình hình trước mắt, nhưng chưa giải quyết được các bất đồng sâu hơn.

Chương trình hạt nhân là một trong những bất đồng ấy. Tổng thống Trump khẳng định Iran không được sở hữu bom hạt nhân. Trong khi đó, một quan chức cấp cao Iran nói với Reuters rằng Tehran sẽ không nhượng bộ về quyền làm giàu uranium hoặc chấp nhận đưa uranium làm giàu ở mức cao ra nước ngoài, kể cả khi Mỹ đồng ý với kế hoạch hòa bình.

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đưa ra thông điệp rộng hơn trong cuộc phỏng vấn với chương trình Face the Nation của CBS. Reuters dẫn lời ông cho biết Tehran sẵn sàng thảo luận về vấn đề hạt nhân và các nội dung khác nhưng không chấp nhận sự ép buộc.

Các nỗ lực ngoại giao trước đó chưa chấm dứt được cuộc chiến bắt đầu ngày 28-2, khi Mỹ và Israel tấn công Iran. Sau 7 tháng giao tranh, xung đột đã lan rộng, khiến hàng nghìn người thiệt mạng. Bởi vậy, việc Tehran tiếp tục đề nghị đàm phán là một tín hiệu đáng chú ý, còn triển vọng hòa bình sẽ phụ thuộc vào khả năng các bên tìm được điều kiện chấp nhận được cho cả vấn đề Hormuz lẫn những bất đồng lâu dài.

Tổng hợp