Hướng dẫn xử lý vi phạm hành chính về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế

Văn bản nhằm thống nhất việc áp dụng các quy định mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả xử lý vi phạm hành chính trong toàn hệ thống.

Công văn nêu rõ, ngày 30/3/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 90/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, có hiệu lực từ ngày 15/5/2026. Tiếp đó, ngày 15/7/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 283/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, có hiệu lực từ ngày 10/9/2026.

Để thống nhất thực hiện các quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế, đồng thời nâng cao chất lượng, hiệu quả xử lý vi phạm hành chính trong toàn hệ thống, Bảo hiểm xã hội Việt Nam yêu cầu bảo hiểm xã hội các tỉnh, thành phố thực hiện một số nội dung trọng tâm.

Bảo hiểm xã hội Việt Nam yêu cầu: “Tổ chức tuyên truyền, phổ biến các quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế được quy định tại Nghị định số 283/2026/NĐ-CP và Nghị định số 90/2026/NĐ-CP đến các đơn vị sử dụng lao động, các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, cơ quan bảo hiểm y tế”.

Cùng với đó, việc hướng dẫn phải bảo đảm viên chức, người lao động trong hệ thống “thực hiện nghiêm túc, đúng quy định, đúng thẩm quyền trong quá trình thực hiện nhiệm vụ”. Khi phát hiện các vụ việc vi phạm hành chính thuộc lĩnh vực bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế cần xử lý nghiêm theo quy định. Đối với những vụ việc thuộc thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của cơ quan bảo hiểm xã hội, phải kịp thời lập biên bản vi phạm hành chính và xử phạt đúng đối tượng, hành vi, trình tự, thủ tục, thời hạn; áp dụng đúng biểu mẫu, hình thức, mức phạt, biện pháp khắc phục hậu quả.

Đối với vụ việc có hành vi vi phạm hành chính vượt thẩm quyền hoặc không thuộc thẩm quyền xử phạt của cơ quan bảo hiểm xã hội, phải lập biên bản vi phạm hành chính, thiết lập hồ sơ kiến nghị người có thẩm quyền xử phạt theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.

Một trong những nội dung được Bảo hiểm xã hội Việt Nam nhấn mạnh là việc lập biên bản vi phạm hành chính và ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính.

Công văn nêu rõ: “Trước khi lập biên bản vi phạm hành chính, ngoài việc xác định đúng thẩm quyền, hành vi vi phạm, phải xác định các trường hợp bị xử phạt nhưng không thuộc diện phải lập biên bản vi phạm hành chính như: các hành vi vi phạm thuộc trường hợp xử phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền đến 500.000 đồng đối với cá nhân, 1.000.000 đồng đối với tổ chức; hành vi vi phạm do cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng hình sự chuyển đến theo quy định tại khoản 1 Điều 63 Luật Xử lý vi phạm hành chính.”

Công văn hướng dẫn cụ thể việc xác định hành vi vi phạm về đóng bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.

Theo đó, hành vi này được xác định là hành vi vi phạm về đóng bảo hiểm xã hội trong các Điều 43 và 44 Nghị định số 283/2026/NĐ-CP; đồng thời chỉ xác định hành vi vi phạm về đóng bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp là hành vi độc lập khi người lao động giao kết hợp đồng lao động với nhiều đơn vị sử dụng lao động, đóng đối tượng tham gia bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp tại đơn vị sử dụng lao động khi phát hiện hành vi.

Bên cạnh đó, Bảo hiểm xã hội Việt Nam hướng dẫn chi tiết quy trình lập, ký, giao biên bản vi phạm hành chính theo đúng quy định,…

Đối với hoạt động kiểm tra từ xa, Công văn hướng dẫn: “Trong thời gian chưa đủ điều kiện thực hiện xử phạt vi phạm hành chính bằng phương thức điện tử thì biên bản vi phạm hành chính, Quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động kiểm tra từ xa được ký kết số hóa bởi đoàn kiểm tra và gửi đến đối tượng vi phạm qua dịch vụ bưu chính bằng hình thức bảo đảm”.

Bảo hiểm xã hội Việt Nam cũng hướng dẫn cụ thể việc chuyển hồ sơ kiến nghị xử phạt đối với những vụ việc có hành vi vi phạm hành chính vượt thẩm quyền của Giám đốc bảo hiểm xã hội tỉnh hoặc không thuộc thẩm quyền của Giám đốc bảo hiểm xã hội tỉnh.