Hình thành chuỗi liên kết làm chủ, thương mại hóa công nghệ chiến lược

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đã ký Quyết định số 1493/QĐ-TTg ngày 6/8/2026 phê duyệt Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia đặc biệt về công nghệ chiến lược.

Chương trình hướng tới làm chủ, phát triển, hoàn thiện và thương mại hóa các sản phẩm công nghệ chiến lược có năng lực cạnh tranh cao; ưu tiên công nghệ lõi, từng bước tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Một mục tiêu quan trọng khác là hình thành hệ sinh thái công nghệ chiến lược, tăng cường liên kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp và tổ chức khoa học và công nghệ, qua đó nâng cao năng lực tự chủ và sức cạnh tranh công nghệ quốc gia.

Ít nhất 5 sản phẩm tham gia thị trường quốc tế

Giai đoạn 2026-2030, Chương trình đặt mục tiêu làm chủ tối thiểu 4 công nghệ thuộc Danh mục công nghệ chiến lược do Thủ tướng Chính phủ ban hành; phát triển và thương mại hóa ít nhất 15 sản phẩm công nghệ chiến lược.

Trong đó, tối thiểu 5 sản phẩm được thương mại hóa tại thị trường khu vực hoặc quốc tế. Các sản phẩm đưa ra thị trường phấn đấu đạt tỷ lệ nội địa hóa khoảng 40%, góp phần nâng cao năng lực sản xuất trong nước và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Chương trình cũng hướng tới phát triển tối thiểu 20 doanh nghiệp làm chủ công nghệ, sản phẩm công nghệ chiến lược thông qua việc chủ trì hoặc tham gia thực hiện nhiệm vụ. Ít nhất 5 doanh nghiệp trong số này có sản phẩm tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Giai đoạn 2031-2035, các mục tiêu được nâng lên với 6 công nghệ chiến lược được làm chủ; tối thiểu 25 sản phẩm được phát triển, thương mại hóa, trong đó ít nhất 15 sản phẩm tiếp cận thị trường khu vực hoặc quốc tế.

Số doanh nghiệp làm chủ công nghệ, sản phẩm công nghệ chiến lược dự kiến đạt tối thiểu 30, trong đó có ít nhất 10 doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Tỷ lệ nội địa hóa của sản phẩm được thương mại hóa đạt tối thiểu 40%.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, Chương trình xác định 5 nhóm nhiệm vụ, giải pháp gồm: hoàn thiện cơ chế, chính sách; nghiên cứu, phát triển sản phẩm; hỗ trợ thương mại hóa và phát triển thị trường; phát triển nguồn nhân lực và hợp tác quốc tế; theo dõi, đánh giá và điều phối thực hiện.

Đưa yêu cầu thương mại hóa vào nhiệm vụ nghiên cứu

Một trọng tâm của Chương trình là thúc đẩy cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập và doanh nghiệp nhà nước ưu tiên đặt hàng, mua sắm, thuê, sử dụng sản phẩm công nghệ chiến lược được phát triển trong khuôn khổ Chương trình theo quy định.

Tiêu chuẩn quốc gia, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia sẽ được xây dựng, công bố theo trình tự, thủ tục rút gọn. Năng lực đo lường, thử nghiệm, kiểm định và chứng nhận cũng được phát triển đồng bộ với tiến độ thực hiện nhiệm vụ, đáp ứng yêu cầu đưa sản phẩm ra thị trường.

Các tổ chức, doanh nghiệp được hỗ trợ tham gia xúc tiến đầu tư, thương mại, kết nối cung-cầu công nghệ, quảng bá sản phẩm và mở rộng thị trường trong nước, quốc tế.

Chương trình khuyến khích doanh nghiệp công nghệ chiến lược, nhất là doanh nghiệp đầu chuỗi, phối hợp với doanh nghiệp nhỏ và vừa, viện nghiên cứu, cơ sở giáo dục đại học để nghiên cứu, thử nghiệm, hoàn thiện và chuyển giao công nghệ. Qua đó, từng bước hình thành chuỗi liên kết phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược.

Ngay từ khi xây dựng nhiệm vụ, các bên được khuyến khích xác định cơ quan, tổ chức hoặc doanh nghiệp dự kiến tiếp nhận, thử nghiệm, ứng dụng hay thương mại hóa kết quả. Nếu chưa xác định được đơn vị tiếp nhận, nhiệm vụ phải có phương án phát triển thị trường và thương mại hóa sản phẩm sau khi hoàn thành.

Thu hút tổng công trình sư, chuyên gia xuất sắc

Chương trình sẽ tuyển chọn, sử dụng và đãi ngộ tổng công trình sư, chuyên gia, nhà khoa học xuất sắc cùng nhân lực chất lượng cao trực tiếp thực hiện nhiệm vụ theo quy định.

Mạng lưới chuyên gia công nghệ chiến lược được xây dựng, cập nhật và khai thác trên Nền tảng số quản lý khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia. Đây là nguồn phục vụ tuyển chọn chuyên gia, tổng công trình sư, thành viên hội đồng tư vấn và nhân sự chủ chốt của các nhiệm vụ.

Nhu cầu nhân lực chất lượng cao sẽ được xác định theo từng nhiệm vụ, gắn với các chương trình, đề án đào tạo nhân lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Doanh nghiệp, viện nghiên cứu và cơ sở giáo dục đại học được khuyến khích phối hợp đào tạo, bồi dưỡng nhân lực ngay trong quá trình triển khai.

Cùng với phát triển nguồn lực trong nước, chương trình thúc đẩy hợp tác quốc tế trong nghiên cứu, làm chủ, chuyển giao và đồng phát triển công nghệ chiến lược; thu hút chuyên gia và tổ chức khoa học, công nghệ nước ngoài tham gia.

Việt Nam cũng tăng cường tham gia hoạt động tiêu chuẩn hóa quốc tế và thúc đẩy thừa nhận lẫn nhau về kết quả thử nghiệm, kiểm định, chứng nhận, tạo điều kiện để sản phẩm công nghệ chiến lược tiếp cận thị trường khu vực và thế giới.