Hành trình đưa đồng đội về đất mẹ

Trong căn nhà nhỏ ở thôn Hoàng Sơn, xã Yên Sơn, cựu chiến binh Nguyễn Văn Dụ lần từng bước chân tìm lại những giấy tờ của người em trai là liệt sĩ Nguyễn Đức Khải. Đôi mắt ông đã vĩnh viễn không còn nhìn thấy ánh sáng do di chứng chất độc da cam. Hình ảnh người lính già dò dẫm bên vách nhà khiến các thành viên nhóm Quốc Kỳ mặt trận Vị Xuyên không khỏi nghẹn lòng.

Lễ đón nhận và an táng hài cốt liệt sĩ Nguyễn Đức Khải, xã Yên Sơn về Nghĩa trang liệt sĩ tỉnh Tuyên Quang.

Suốt gần nửa thế kỷ, liệt sĩ Nguyễn Đức Khải vẫn yên nghỉ nơi đất khách An Giang, trong khi gia đình chưa một lần có điều kiện vào thắp nén hương trên phần mộ.

Ông Dụ nhập ngũ năm 1969, chiến đấu tại các chiến trường Thượng Lào, Hạ Lào. Năm 1974, sức khỏe giảm sút, ông xuất ngũ trở về quê. Chiến tranh kết thúc nhưng di chứng vẫn đeo bám gia đình. Người con gái đầu lòng bị thiểu năng trí tuệ rồi qua đời; hai người con tiếp theo cũng mang di chứng chất độc da cam, mọi sinh hoạt đều phụ thuộc vào người thân. Chỉ người con út còn đủ sức lao động để gánh vác cả gia đình.

Năm 1977, em trai ông là Nguyễn Đức Khải lên đường nhập ngũ, chiến đấu trong đội quân tình nguyện Việt Nam tại chiến trường Tây Nam. Ngày 29-1-1978, khi mới 19 tuổi, anh hy sinh tại khu vực Bảy Núi, tỉnh An Giang. Hài cốt liệt sĩ được an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ Châu Phú, tỉnh An Giang. Vì hoàn cảnh quá khó khăn, gia đình nhiều năm không thể vào Nam đón anh về.

Ông Nguyễn Văn Thanh, Phó Trưởng Nhóm Quốc kỳ chia sẻ: "Khi nghe bác Dụ nói chỉ mong trước lúc nhắm mắt được đưa em trai về để con cháu có nơi hương khói, chúng tôi coi đó là trách nhiệm của những người lính đã đi qua chiến tranh. Sau chuyến thăm, các thành viên đăng lời kêu gọi trên mạng xã hội. Chỉ một tuần sau, gần 30 triệu đồng được các nhà hảo tâm ủng hộ. Những người lính năm xưa lại lên đường, đưa gia đình ông Dụ vào An Giang hoàn tất thủ tục đón hài cốt liệt sĩ Nguyễn Đức Khải trở về sau gần nửa thế kỷ xa cách”.

Vào những ngày cuối tháng 12 năm 2025, tại Nghĩa trang Liệt sĩ tỉnh, lễ đón nhận và an táng hài cốt liệt sĩ Nguyễn Đức Khải được tổ chức trang nghiêm. Đứng trước phần mộ em trai, ông Nguyễn Văn Dụ nghẹn ngào: "Tôi cứ nghĩ đến lúc nhắm mắt cũng không thể đưa được em về. Nhờ đồng đội, nhờ bà con giúp đỡ mà gia đình đã thực hiện được tâm nguyện suốt mấy chục năm. Em tôi cuối cùng cũng trở về với đất mẹ".

Không chỉ giúp gia đình ông Dụ thực hiện tâm nguyện, nhóm Quốc kỳ còn nhiều năm âm thầm tìm kiếm hài cốt liệt sĩ trên mặt trận Vị Xuyên. Ông Nguyễn Văn Kim, thành viên nhóm, vẫn nhớ như in cuộc tìm kiếm liệt sĩ Nguyễn Hữu Thanh, nguyên Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 876, Sư đoàn 356, hy sinh tại cao điểm 772 năm 1984. “Khi đào đến ngã ba hào, nhìn thấy ngôi sao trên mũ và chiếc áo lính, chúng tôi biết đã tìm được anh Thanh. Cảm giác lúc ấy vỡ òa vì đồng đội cuối cùng cũng được trở về". Sau khi quy tập hài cốt về Nghĩa trang liệt sĩ Vị Xuyên, nhóm tiếp tục đăng tải thông tin tìm thân nhân. Cuối năm 2019, bà Lưu Thị Vâng, vợ liệt sĩ ở Quảng Bình, gọi điện xác nhận: "Tôi đợi ngày này 28 năm rồi...". Sau đó, các thành viên tiếp tục đưa liệt sĩ Nguyễn Hữu Thanh về an nghỉ tại quê nhà.

Nhóm Quốc Kỳ mặt trận Vị Xuyên được thành lập năm 2019 với 6 thành viên ở nhiều tỉnh, thành phố, phần lớn là cựu chiến binh Tuyên Quang từng chiến đấu tại mặt trận Vị Xuyên. Mục tiêu của nhóm là hỗ trợ thương binh, bệnh binh, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ và giúp đỡ những cựu chiến binh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.

Nhiều năm qua, nhóm đã trở thành cầu nối giữa các nhà hảo tâm với những người lính và hộ nghèo. Đến nay, nhóm đã vận động xây dựng 17 căn nhà cho cựu chiến binh và hộ nghèo tại Tuyên Quang, Yên Bái với tổng kinh phí hơn 1,7 tỷ đồng; trao hơn 10.000 lá cờ Tổ quốc cho nhân dân vùng biên giới và huyện đảo Lý Sơn; tặng hàng trăm suất quà cho đồng bào vùng cao; hỗ trợ thiết bị cho đội quy tập hài cốt liệt sĩ cùng nhiều công trình an sinh khác trị giá hàng tỷ đồng.

Một trong những hoàn cảnh đặc biệt là cựu chiến binh Nguyễn Văn Lợi ở xã Kim Bình. Người lính Vị Xuyên có 5 người con thì 2 người đã qua đời vì bệnh tật, 3 người còn lại đều khuyết tật, thiểu năng trí tuệ; bản thân ông mắc bệnh vảy nến nặng, nhiều năm nằm liệt giường.

Thông qua sự kết nối của Nhóm Quốc kỳ với chuyên mục Nhịp cầu nhân ái của Báo và phát thanh - Truyền hình Tuyên Quang cùng các tổ chức, cá nhân hảo tâm, gia đình ông được hỗ trợ xây dựng căn nhà mới rộng hơn 85 m2, trị giá trên 254 triệu đồng. Ông Lợi xúc động: "Trong lúc khó khăn mới thấy hết nghĩa tình đồng đội. Có ngôi nhà mới, tôi như được tiếp thêm nghị lực để sống tiếp".

Bà Hoàng Thị Dung, Chủ tịch Ủy ban MTTQ xã Kim Bình đánh giá: "Việc Nhóm Quốc kỳ hỗ trợ xây nhà cho cựu chiến binh nghèo không chỉ giúp các gia đình ổn định cuộc sống mà còn lan tỏa mạnh mẽ tinh thần tương thân tương ái trong cộng đồng".

Đến nay, Nhóm Quốc kỳ đã kết nối thông tin, tìm kiếm được 10 ngôi mộ liệt sĩ vô danh đưa về Nghĩa trang Vị Xuyên tỉnh Tuyên Quang; đang phối hợp với các cơ quan chức năng xác định danh tính và đưa 4 hài cốt liệt sĩ từ nhiều nghĩa trang trên cả nước trở về Tuyên Quang.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng vẫn còn những người lính chưa tìm thấy tên mình, những gia đình chưa có nơi để thắp nén hương cho người thân. Với các thành viên Nhóm Quốc kỳ, hành trình ấy vẫn tiếp diễn. Họ mang theo ký ức chiến trường, nghĩa tình đồng đội và lời hứa của người lính năm xưa để tiếp tục tìm những người còn nằm lại, đưa các anh trở về đất mẹ.

Phóng sự: Minh Thủy