Gợi mở hướng nghiên cứu, thúc đẩy cơ hội hợp tác mới trong công nghệ giáo dục và trí tuệ nhân tạo

Ngày 28/8, tại Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội, hội thảo khoa học quốc tế về công nghệ giáo dục và trí tuệ nhân tạo (ICETAI) 2026 với chủ đề “Chuyển đổi giáo dục trong kỷ nguyên AI” đã thu hút đông đảo đại biểu trong nước và quốc tế tham dự.

Hội thảo do Trường Công nghệ, Đại học Kinh tế Quốc dân đăng cai tổ chức diễn ra trong hai ngày 28-29/8, với sự tham gia của các nhà khoa học, chuyên gia và nhà nghiên cứu trong và ngoài nước ở lĩnh vực công nghệ giáo dục và trí tuệ nhân tạo cùng sự đồng hành của một số doanh nghiệp đối tác như Tập đoàn Sota Holdings (Sotatek), Tập đoàn VTI, FSoft...

Các đại biểu trong nước và quốc tế tham dự hội thảo. (Ảnh: Tuấn Anh)

AI tạo sinh mở ra cơ hội và đặt ra những câu hỏi mới với giáo dục

Phát biểu khai mạc, Giáo sư, Tiến sĩ Tô Trung Thành, Phó Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân nhấn mạnh, AI tạo sinh đang ngày càng hiện diện rõ nét trong mỗi lớp học, mở ra khả năng cá nhân hóa việc học ở quy mô chưa từng có, song cũng đặt ra những câu hỏi lớn về tư duy phản biện, liêm chính học thuật và vai trò của người thầy.

“Với Việt Nam, nơi khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá chiến lược quốc gia, những câu hỏi này càng trở nên cấp thiết trong hiện nay”, Giáo sư, Tiến sĩ Tô Trung Thành thông tin.

Giáo sư, Tiến sĩ Tô Trung Thành, Phó Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân. (Ảnh: Tuấn Anh)

Theo Phó Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân, trong bối cảnh những thay đổi do công nghệ tạo ra đang tác động ngày càng sâu rộng đến giáo dục đại học, Đại học Kinh tế Quốc dân xác định công nghệ và giáo dục số là một trong những trụ cột trên hành trình phát triển trở thành đại học đa ngành, đa lĩnh vực.

Tương lai giáo dục trong kỷ nguyên AI

Trong báo cáo đề dẫn đầu tiên, Giáo sư Rustam Shadiev, Khoa Giáo dục, Đại học Chiết Giang, Trung Quốc tập trung vào việc nâng cao hiệu quả học tiếng Anh như một ngoại ngữ trong các bối cảnh quen thuộc và không quen thuộc thông qua học tập trên thiết bị di động và AI tạo sinh.

Theo đó, Giáo sư chia sẻ nghiên cứu đặt việc học ngôn ngữ trong những bối cảnh thực tế, thay vì giới hạn trong không gian lớp học, qua đó cho thấy tiềm năng của công nghệ di động và AI tạo sinh trong hỗ trợ người học tiếp cận thông tin, thực hành ngôn ngữ và nhận được những phản hồi phù hợp với từng tình huống học tập.

Giáo sư Rustam Shadiev, Khoa Giáo dục, Đại học Chiết Giang, Trung Quốc trình bày báo cáo đề dẫn tại ICETAI 2026. (Ảnh: Tuấn Anh)

“Sự kết hợp giữa bối cảnh học tập thực tế và các công nghệ trí tuệ nhân tạo tạo sinh có thể tạo ra môi trường học tập thích ứng, thúc đẩy học tập tự điều chỉnh, tăng cường giao tiếp và nâng cao hiệu quả dạy và học ngoại ngữ trong bối cảnh giáo dục số”, Giáo sư Rustam Shadiev nói.

Tiếp nối các thảo luận về vai trò của AI trong giáo dục, Giáo sư Wu-Yuin Hwang, Đài Loan (Trung Quốc) đề cập tới việc học tập suốt đời với khung khái niệm ba giai đoạn cho sự tiến hóa của trí tuệ nhân tạo tạo sinh tác động đến quá trình học tập của con người: Công cụ thông minh, đối tác học tập và bản sao nhận thức.

Theo cách tiếp cận này, vai trò của AI được nhìn nhận theo hướng ngày càng sâu hơn trong quá trình học tập: từ công cụ hỗ trợ con người thực hiện nhiệm vụ, đến đối tác có khả năng tương tác, phản hồi và đồng hành trong quá trình tiếp nhận, hình thành tri thức.

Giáo sư Wu-Yuin Hwang, Đài Loan (Trung Quốc) chia sẻ về AI với việc học tập suốt đời. (Ảnh: Tuấn Anh)

Sự dịch chuyển về vai trò của AI đồng thời đặt ra những yêu cầu mới đối với giáo dục. Trong đó, người học cần duy trì vai trò chủ động và năng lực làm chủ quá trình học tập; người thầy tiếp tục giữ vị trí quan trọng trong định hướng, dẫn dắt và điều phối việc sử dụng AI, nhằm bảo đảm công nghệ thật sự hỗ trợ cho quá trình phát triển tri thức và năng lực của người học.

Khẳng định trí tuệ nhân tạo tạo sinh (GAI - Generative Artificial Intelligence) đang tạo ra một bước chuyển đổi vượt xa phạm vi của các làn sóng công nghệ trước đây, Giáo sư Wu-Yuin Hwang cho rằng, nó đang góp phần hình thành một thế giới hỗn hợp, nơi các thực thể số và thực thể vật lý thông minh có khả năng kết nối, tương tác và học hỏi lẫn nhau một cách liên tục.

“Khái niệm bản sao nhận thức mở ra khả năng hiện thực hóa học tập suốt đời thông qua một hệ thống tác tử AI kết hợp với bộ nhớ thống nhất nhằm mô hình hóa và lưu giữ các đặc điểm nhận thức của chủ thể. Nhờ đó, tri thức và kinh nghiệm cá nhân không chỉ được bảo tồn mà còn có thể tiếp tục phát triển một cách tự chủ ngay cả khi chủ thể không tồn tại về mặt vật lý. Đây được xem là một bước tiến quan trọng trong việc mở rộng giới hạn của trí tuệ con người thông qua sự cộng sinh giữa con người và trí tuệ nhân tạo”, Giáo sư Wu-Yuin Hwang chỉ ra.

Các đại biểu tham dự chụp ảnh lưu niệm. (Ảnh: Tuấn Anh)

Tại các phiên thảo luận, các nhà khoa học đã cùng trao đổi cởi mở về những cơ hội cũng như các vấn đề đặt ra khi AI ngày càng tham gia sâu vào hoạt động dạy và học. Bên cạnh khả năng hỗ trợ người học, tạo học liệu, cá nhân hóa quá trình giáo dục hay xây dựng các hệ thống thông minh, các ý kiến cũng đặt ra yêu cầu về việc sử dụng AI một cách có trách nhiệm, bảo đảm tư duy phản biện, năng lực tự chủ của người học và vai trò định hướng của người thầy.

Cũng tại hội thảo, các nhà nghiên cứu đã thẳng thắn, cởi mở chia sẻ những kết quả mới, kinh nghiệm thực tiễn và các góc nhìn khác nhau về quá trình chuyển đổi giáo dục trong bối cảnh AI phát triển nhanh chóng, đồng thời mở ra những kết nối và cơ hội hợp tác trong lĩnh vực công nghệ giáo dục và trí tuệ nhân tạo.