Đức lo ngại nguy cơ thiếu hụt nguyên liệu thô thiết yếu

Trong khi đó, nguồn cung gián đoạn có thể khiến nhiều dây chuyền sản xuất phải ngừng hoạt động, kể cả ở những doanh nghiệp không trực tiếp mua các nguyên liệu này.

Theo phóng viên TTXVN tại Đức, rủi ro không chỉ nằm ở lithium và đất hiếm mà còn ở những vật liệu có thị trường nhỏ nhưng giữ vai trò quan trọng trong công nghiệp công nghệ cao, Gallium là một ví dụ. Dù thị trường chỉ có giá trị chưa đến 350 triệu USD mỗi năm, nguyên liệu này được sử dụng để sản xuất chất bán dẫn hiệu suất cao, thiết bị viễn thông và linh kiện phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI).

Theo dự báo của BCG, đến năm 2040, nhu cầu đối với một số nguyên liệu thiết yếu có thể cao gấp 1,2-2,5 lần nguồn cung dự kiến, chủ yếu do sự phát triển của xe điện, AI và công nghiệp quốc phòng.

BCG cho rằng nhiều doanh nghiệp Đức mới chỉ đánh giá mức độ phụ thuộc dựa trên các nhà cung cấp trực tiếp và chi phí mua hàng, chưa tính đến nguyên liệu thiết yếu có trong động cơ, cảm biến, chất bán dẫn và thiết bị sản xuất. Vì vậy, ngay cả những doanh nghiệp không trực tiếp thu mua các nguyên liệu này cũng có thể chịu ảnh hưởng khi nguồn cung bị gián đoạn.

Trong số các nguyên liệu đáng lo ngại, vonfram được Hiệp hội Sản xuất Máy và Thiết bị Đức (VDMA) đặc biệt lưu ý. Kim loại này là thành phần quan trọng trong các dụng cụ hợp kim cứng phục vụ gia công công nghiệp. Hiệp hội cũng cảnh báo nguy cơ thiếu cobalt và kim cương công nghiệp. Nếu Trung Quốc tái áp dụng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu từ tháng 1/2027, nguồn cung và giá cả có thể chịu tác động đáng kể.

Sự phụ thuộc còn nằm ở khâu chế biến nguyên liệu. Hiện các doanh nghiệp Trung Quốc kiểm soát 47% năng lực chế biến cobalt và 76% năng lực tinh luyện nickel toàn cầu. Do đó, chuyển sang mua nguyên liệu từ các nhà cung cấp ngoài Trung Quốc chưa đồng nghĩa với việc thoát khỏi sự phụ thuộc vào nước này.

Để ứng phó, các doanh nghiệp đang tăng dự trữ, đẩy mạnh tái chế và tìm kiếm nhà cung cấp thay thế. Tuy nhiên, nguồn cung một số nguyên tố đất hiếm, gallium, germanium, antimon và vonfram vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Chỉ cần thiếu một lượng nhỏ nguyên liệu cũng có thể khiến cả dây chuyền sản xuất phải dừng hoạt động.

Theo BCG, năm 2025, các nước công nghiệp đã cam kết chi khoảng 65 tỷ USD hỗ trợ các dự án nguyên liệu thiết yếu, cao gấp hơn 4 lần năm 2023. Tuy nhiên, phần lớn số vốn này vẫn chưa được giải ngân. Tại Đức, trong tổng nguồn vốn ban đầu khoảng 1 tỷ USD của Quỹ Nguyên liệu thô thuộc Ngân hàng Tái thiết Đức (KfW), mới có 224 triệu USD được cam kết cho hai dự án lithium và đất hiếm.

Trước tình hình trên, VDMA kiến nghị Liên minh châu Âu (EU) tăng cường bảo vệ chuỗi cung ứng nguyên liệu, trong đó có biện pháp hạn chế xuất khẩu phế liệu hợp kim cứng nhằm giữ nguồn nguyên liệu tái chế trong khu vực.