Đưa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng vào cuộc sống: Sức trẻ trong dòng chảy công nghệ

Những việc làm cụ thể đó đang từng bước góp phần hình thành năng lực số trong cộng đồng.

Đoàn viên thanh niên phường Tây Tựu hướng dẫn người dân cài đặt và sử dụng ứng dụng công dân Thủ đô số (iHanoi). Ảnh: Nguyễn Cúc

Người trẻ đi trước, làm trước

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã đưa ra một quyết sách mang tính đột phá: Xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là động lực trung tâm của phát triển đất nước.

Để thực hiện nhiệm vụ ấy, thanh niên chính là lực lượng có nhiều lợi thế về khả năng tiếp cận cái mới, nhanh nhạy với công nghệ và sẵn sàng thử nghiệm những cách làm khác biệt. Tại Hà Nội, tinh thần này đang được cụ thể hóa bằng nhiều hoạt động gần gũi với đời sống. Từ mô hình “Bình dân học vụ số”, “Hành chính số - Thanh niên số”, “Tổ công nghệ số cộng đồng” đến “Trí thức trẻ tiên phong đổi mới sáng tạo”…, các cấp bộ Đoàn đã đưa công nghệ thông tin đến gần hơn với người dân.

Đáng chú ý, trong Chiến dịch Thanh niên tình nguyện hè năm nay, tuổi trẻ Thủ đô đã đặt mục tiêu huy động 1 triệu lượt đoàn viên, thanh niên tham gia các hoạt động tình nguyện; 100% đoàn xã, phường thành lập đội hình “Bình dân học vụ số”, phấn đấu hỗ trợ ít nhất 600.000 lượt người dân nâng cao năng lực số. Điều đó cho thấy chuyển đổi số đang dần được cụ thể hóa bằng những việc làm đời thường, có thể là hướng dẫn người cao tuổi đăng nhập ứng dụng VNeID, giúp người dân nộp hồ sơ trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt hay chỉ đơn giản là hướng dẫn cách tìm kiếm một thông tin chính xác trên môi trường mạng.

Tại phường Phú Thượng, những mô hình như: Bản tin số Thanh niên, Bảng tin phường có mã QR, Hòm thư số Thanh niên, Thư viện số, Sinh hoạt Đội số… đang tạo thêm những phương thức kết nối giữa chính quyền, tổ chức Đoàn và người dân. Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường, Bí thư Đoàn phường Phú Thượng Đỗ Ngọc Linh cho biết, đoàn viên thanh niên được phát huy thế mạnh trong thiết kế nội dung, tạo infographic, video ngắn, mã QR để tuyên truyền chủ trương, nghị quyết và nhiệm vụ chính trị của địa phương theo cách trực quan, dễ tiếp cận. Điều đáng nói là công nghệ ở đây không phải mục tiêu cuối cùng. “Công nghệ trở thành phương tiện kết nối, còn con người và trách nhiệm phục vụ nhân dân vẫn là trung tâm”, đồng chí Đỗ Ngọc Linh nhấn mạnh.

Chuyển đổi số muốn đi vào chiều sâu không thể chỉ dừng ở việc hướng dẫn người khác sử dụng công nghệ. Chính những người trẻ phải liên tục học hỏi, cập nhật tri thức và tự nâng cao năng lực số. Đây là điểm nổi bật trong cách tuổi trẻ Thủ đô tham gia chuyển đổi số hiện nay. Nhiều đoàn viên, sinh viên không chờ được “dạy” công nghệ mà chủ động tìm hiểu những công cụ mới, tự thực hành, thử nghiệm và sau đó chia sẻ lại kiến thức với cộng đồng.

Tại Trường Đại học Mở Hà Nội, hoạt động hỗ trợ chuyển đổi số cũng được triển khai gắn với công tác tình nguyện. Bí thư Đoàn trường Thiều Cẩm Sơn chia sẻ, trong chiến dịch “Mùa hè xanh”, sinh viên đã đến các địa phương hỗ trợ người dân sử dụng các ứng dụng số, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt và những kỹ năng số thiết yếu. Ngoài việc hướng dẫn trực tiếp, các đội hình còn tham gia rà soát, làm sạch và chuẩn hóa dữ liệu, góp phần phục vụ quá trình chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả quản lý ở cơ sở.

Thực tế đó cho thấy, hình ảnh “thanh niên số” không còn bó hẹp trong những bạn trẻ giỏi công nghệ. Đó còn là người biết tự học, biết thích ứng và quan trọng hơn là biết biến kiến thức của mình thành năng lực phục vụ xã hội. Những cán bộ trẻ của các Tổ hành chính công xung kích cũng đang thể hiện rõ tinh thần ấy. Ở xã Dân Hòa, nhiều đoàn viên, cán bộ trẻ của Trung tâm Phục vụ hành chính công Chi nhánh số 10 và địa phương trực tiếp hỗ trợ người dân giải quyết thủ tục trên môi trường số. Chị Nguyễn Minh Hạnh là một trong những người như vậy. Từ tháng 11-2025, chị tham gia các chuyến hỗ trợ lưu động tại nhiều xã vùng xa, phụ trách hướng dẫn thủ tục đất đai và hỗ

trợ người dân nộp hồ sơ trực tuyến. Những chuyến đi của chị và đồng nghiệp thường hướng đến những khu vực xa trung tâm, nơi một bộ phận người dân còn hạn chế về kỹ năng công nghệ thông tin. Có những nơi từng chịu ảnh hưởng nặng nề bởi thiên tai, giấy tờ của người dân thất lạc, việc tiếp cận các thủ tục hành chính càng trở nên khó khăn. Với chị Hạnh, niềm vui đôi khi chỉ là nhìn thấy một người dân lớn tuổi sau vài lần hướng dẫn đã có thể tự thao tác trên điện thoại; hay một lời cảm ơn chân thành khi hồ sơ được hoàn tất.

Đằng sau việc cài đặt ứng dụng VNeID, hướng dẫn thanh toán không dùng tiền mặt hay thực hiện một thủ tục trực tuyến là một mục tiêu lớn hơn: Để quá trình chuyển đổi số không tạo thêm khoảng cách giữa người biết công nghệ và người còn chưa quen với công nghệ. Đó cũng chính là lúc năng lực số của người trẻ được chuyển hóa thành trách nhiệm xã hội.

Làm chủ công nghệ tạo giá trị cho cộng đồng

Tinh thần sáng tạo của tuổi trẻ còn được thể hiện qua nhiều mô hình cụ thể, như ở xã Thanh Trì với: Bảng tin số, Cẩm nang bầu cử AI, hay livestream bán hàng trực tuyến. Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã, Bí thư Đoàn Thanh niên xã Thanh Trì Hoàng Minh Hằng cho biết, thời gian tới, Đoàn xã tiếp tục phát huy các công cụ công nghệ và phần mềm AI, đồng thời mở rộng những mô hình sáng tạo trong công tác Đoàn. Những mô hình này giúp nâng cao hiệu quả truyền thông và lan tỏa những giá trị tích cực của tuổi trẻ, góp phần thực hiện các nhiệm vụ chính trị tại địa phương.

Nhìn từ những mô hình này, có thể thấy một chuyển biến đáng chú ý là thanh niên đang chuyển từ vị trí người sử dụng sang người tạo ra các giá trị số.

Bạn Lê Thùy Dung (trú tại phường Phú Thượng) chia sẻ, người trẻ có lợi thế là khả năng tiếp cận và thích ứng khá nhanh với công nghệ mới. Điều quan trọng không chỉ là mỗi bạn trẻ tự trang bị kỹ năng số cho mình, mà còn biết chia sẻ những kiến thức ấy với cộng đồng. “Khi mình có thể hướng dẫn người thân, hàng xóm sử dụng các ứng dụng, dịch vụ số một cách thuận tiện, an toàn, thì chuyển đổi số sẽ trở nên gần gũi và thiết thực hơn. Đây cũng là cách để sức trẻ được phát huy trong thực hiện những chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, góp phần tạo ra thay đổi từ chính đời sống hằng ngày”, Lê Thùy Dung chia sẻ.

Với ông Nguyễn Văn Dũng, người dân phường Dương Nội, trước đây, có những ứng dụng và thủ tục thực hiện trên điện thoại ông còn khá lúng túng khi tiếp cận, nhất là những thao tác mới. Tuy nhiên, được các bạn trẻ hướng dẫn từng bước thì ông hiểu và tự làm được. “Tôi thấy người trẻ bây giờ vừa nhanh nhạy với công nghệ vừa nhiệt tình khi giúp người dân. Những việc như vậy tuy nhỏ nhưng thiết thực, giúp người dân bớt ngại công nghệ và chủ động hơn trong cuộc sống. Khi người dân sử dụng được các tiện ích số, tôi nghĩ chuyển đổi số mới thực sự đi vào đời sống”, ông Dũng nói.

Ủy viên Ban Thường vụ Trung ương Đoàn, Thành ủy viên, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố, Bí thư Thành Đoàn Hà Nội Nguyễn Tiến Hưng cho biết, thời gian qua, các cơ sở Đoàn tập trung hỗ trợ người dân sử dụng thiết bị công nghệ, thực hiện dịch vụ công trực tuyến. Ngay khi các địa phương đẩy mạnh xây dựng chính quyền số, tổ chức Đoàn đã nhanh chóng thành lập 126 đội hình thanh niên tại 126 xã, phường với sự tham gia của hàng nghìn đoàn viên. Các đội hình hoạt động linh hoạt, trực tiếp hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến, mở tài khoản định danh điện tử VNeID và các tài khoản số khác.

Theo anh Nguyễn Tiến Hưng, để vững vàng bước đi trong kỷ nguyên số, mỗi bạn trẻ cần không ngừng trau dồi trí tuệ, không chỉ tiếp cận mà phải vươn lên làm chủ công nghệ và làm chủ tương lai. Tinh thần sáng tạo cũng cần được cụ thể hóa bằng những sản phẩm thực chất, mang lại giá trị và lợi ích thiết thực cho cộng đồng.

Từ các xã, phường, trường đại học tại Hà Nội, nơi đâu cũng có thể bắt gặp những người trẻ âm thầm học thêm một kỹ năng, thử một công cụ mới, xây dựng một mô hình số, rồi kiên nhẫn hướng dẫn lại cho người dân. Chuyển đổi số vì thế không chỉ được đo bằng số lượng ứng dụng hay nền tảng được triển khai. Giá trị nằm ở việc công nghệ có thực sự làm cuộc sống thuận tiện hơn, người dân có thực sự được hưởng lợi và khoảng cách số có thực sự được thu hẹp hay không.

Trong hành trình ấy, sức trẻ chính là một nguồn lực đặc biệt. Khi mỗi đoàn viên không ngừng học hỏi để làm chủ công nghệ, rồi dùng tri thức ấy để sẻ chia và phục vụ cộng đồng, công nghệ sẽ không còn là câu chuyện xa xôi. Nó hiện diện trong từng thủ tục được giải quyết nhanh hơn, từng thông tin đến với người dân thuận tiện hơn, từng người lớn tuổi biết tự thao tác trên chiếc điện thoại của mình.

Bằng những việc làm thiết thực của tuổi trẻ Thủ đô, hình ảnh thế hệ “thanh niên số” năng động, sáng tạo, biết làm chủ công nghệ và có trách nhiệm với cộng đồng đang dần được định hình. Đó cũng là cách người trẻ biến lợi thế của mình thành động lực kiến tạo tương lai, đưa nghị quyết của Đảng vào cuộc sống.