Đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vào thực tiễn

Diễn đàn tập trung vào những vấn đề trọng tâm như làm chủ công nghệ chiến lược, phát triển trí tuệ nhân tạo, khai thác và thương mại hóa tài sản trí tuệ; phát huy vai trò trung tâm của doanh nghiệp, tăng cường liên kết giữa viện nghiên cứu, trường đại học và các thành phần của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; đồng thời phát triển dữ liệu, hạ tầng số và các nền tảng dùng chung để rút ngắn quá trình từ nghiên cứu, thử nghiệm đến ứng dụng trong thực tiễn.

Phát biểu tại diễn đàn, ông Nguyễn Mai Dương, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo (Bộ Khoa học và Công nghệ), cho rằng yêu cầu đặt ra hiện nay là chuyển mạnh từ nhận thức sang hành động, từ ý tưởng sang sản phẩm, từ nghiên cứu sang ứng dụng và thương mại hóa.

Các diễn giả chia sẻ tại phiên tọa đàm trong khuôn khổ diễn đàn.

Theo ông Nguyễn Mai Dương, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cần được nhìn nhận trong một chuỗi liên kết. Trong đó, công nghệ tạo ra năng lực mới, đổi mới sáng tạo biến năng lực đó thành sản phẩm và giá trị, còn hạ tầng số, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo tạo nền tảng để kết nối, mở rộng và lan tỏa các kết quả trên quy mô lớn.

Từ yêu cầu này, các tham luận tại diễn đàn tập trung làm rõ cách Việt Nam có thể tận dụng những làn sóng công nghệ mới, lựa chọn hướng đi phù hợp và quan trọng hơn là biến công nghệ thành sản phẩm, giải pháp có khả năng ứng dụng và thương mại hóa.

Ông Nguyễn Võ Hưng, Phó giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Đổi mới sáng tạo thuộc Cục Đổi mới sáng tạo (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho rằng đổi mới sáng tạo toàn cầu đang chuyển nhanh theo hướng hội tụ công nghệ. Trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, robot, tự động hóa và các công nghệ số ngày càng được kết hợp, tạo ra những sản phẩm, lĩnh vực và phương thức đổi mới mới.

Một xu hướng đáng chú ý là tốc độ lan truyền công nghệ ngày càng nhanh. Nếu động cơ hơi nước cần khoảng 80 năm để lan tới các nước đang phát triển, điện khí hóa khoảng 40 năm và Internet khoảng 20 năm, thì với AI, tốc độ phổ cập diễn ra nhanh hơn rất nhiều. Ông Hưng dẫn báo cáo của Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) cho biết, chỉ khoảng 6 tháng sau khi ChatGPT xuất hiện, các nước có thu nhập trung bình đã đóng góp khoảng 50% lượng sử dụng công cụ này.

Theo ông Hưng, đây là cơ hội để các quốc gia đi sau tận dụng nhanh thành tựu công nghệ của thế giới, thay vì phải tự phát triển mọi công nghệ từ đầu. Với AI, trong khi cuộc đua phát triển các mô hình nền tảng đòi hỏi nguồn lực rất lớn về chip, trung tâm dữ liệu, năng lực tính toán và nhân lực chất lượng cao, các quốc gia như Việt Nam có thể tập trung khai thác các mô hình đã có, kết hợp với dữ liệu, ngôn ngữ và nhu cầu đặc thù để tạo ra các giải pháp chuyên biệt.

Diễn đàn nhằm tăng cường kết nối giữa Nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học trong nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa công nghệ.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, ông Lê Quang Hiệp, Giám đốc Kinh doanh Phenikaa-X, chia sẻ mô hình phát triển kết hợp giữa giáo dục - đào tạo, nghiên cứu và sản xuất, thương mại hóa, với định hướng làm chủ các nền tảng công nghệ về tự hành, AI và dữ liệu.

Từ những công nghệ nền tảng này, Phenikaa-X đã phát triển nhiều nhóm sản phẩm như xe tự hành, UAV tự hành, robot vận chuyển trong nhà máy, kho hàng và robot phục vụ bệnh viện, tòa nhà. Các giải pháp được ứng dụng trong sản xuất, logistics, nông nghiệp, giám sát rừng và đô thị thông minh.

Đáng chú ý, giải pháp giao thông thông minh của Phenikaa-X đã được Hà Nội cho phép thử nghiệm có kiểm soát từ tháng 8-2026. Doanh nghiệp cũng triển khai UAV tự hành tại rừng Kẻ Gỗ (Hà Tĩnh) phục vụ giám sát rừng, phòng cháy và phát hiện hành vi xâm lấn; các giải pháp robot vận chuyển đã được triển khai tại một số doanh nghiệp lớn và bước đầu xuất khẩu sang châu Âu.

“Việc làm chủ công nghệ lõi là nền tảng để doanh nghiệp chuyển từ nghiên cứu, phát triển công nghệ sang tạo ra sản phẩm thương mại, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ”, ông Lê Quang Hiệp nhấn mạnh.

Không chỉ ở cấp doanh nghiệp, bài toán xây dựng năng lực AI ở quy mô quốc gia cũng được đặt ra. Ông Đào Phương Nam, Giám đốc sản phẩm CMC-Open AI (thuộc Tập đoàn Công nghệ CMC), cho rằng để phát triển năng lực AI cần hình thành nền tảng dựa trên nhiều trụ cột, trong đó dữ liệu và hạ tầng là những yếu tố cốt lõi.

Theo ông Đào Phương Nam, dữ liệu tập trung, có chất lượng là nguồn đầu vào quan trọng để huấn luyện mô hình và phát triển các nền tảng AI; trong khi hạ tầng tính toán, lưu trữ và kết nối là điều kiện cần để triển khai các ứng dụng AI ở quy mô lớn.

Nếu khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đặt trọng tâm vào việc tạo ra năng lực và sản phẩm mới, thì chuyển đổi số đòi hỏi một nền tảng đủ đồng bộ để những năng lực đó được kết nối và triển khai trên quy mô lớn. Đây cũng là một nội dung quan trọng được bàn tại diễn đàn.

Ông Đặng Tùng Anh, Phó giám đốc Trung tâm Công nghệ Chính phủ số, Cục Chuyển đổi số Quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) trình bày về Khung Kiến trúc tổng thể Quốc gia số phiên bản 1.0, được ban hành theo Quyết định số 1425/QĐ-TTg ngày 29-7-2026.

Khung kiến trúc được xác định như một “bản thiết kế tổng thể”, nhằm khắc phục tình trạng đầu tư phân tán, dữ liệu manh mún và báo cáo thủ công, đồng thời tạo môi trường kết nối đồng bộ cho toàn bộ hệ thống chính trị.

Mô hình khái quát gồm 4 lớp: Kênh tương tác và đo lường hiệu quả; ứng dụng và nghiệp vụ dùng chung; dữ liệu và nền tảng lõi; hạ tầng số và an ninh mạng dùng chung, cùng 4 thành phần xuyên suốt.

Điểm đáng chú ý của Khung Kiến trúc Quốc gia số là định hướng ưu tiên kế thừa, dùng chung các thành phần hiện có thay vì xây mới tràn lan; lấy dữ liệu làm trung tâm và ưu tiên ứng dụng trí tuệ nhân tạo ngay từ khâu thiết kế. Cùng với đó là chuyển từ quản lý tài liệu sang quản trị, giám sát sự tuân thủ bằng dữ liệu thực tế trong suốt vòng đời đầu tư.

Khép lại các trao đổi, tọa đàm cấp cao “Hành động đột phá - Kết nối công nghệ, hệ sinh thái và hạ tầng số để lan tỏa kết quả” tập trung vào giải pháp kết nối ba trụ cột: Công nghệ, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và hạ tầng số. Các đại biểu bàn về làm chủ, thương mại hóa công nghệ; cơ chế tài chính, huy động nguồn lực; khai thác tài sản trí tuệ và phát triển hạ tầng dùng chung, đồng thời hướng tới xác định những cam kết, đầu mối và mô hình có khả năng triển khai, đo lường, nhân rộng và lan tỏa sau diễn đàn.