Đưa đổi mới sáng tạo vào thực tiễn phát triển

Phát biểu tại sự kiện, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ “có hoạt động đổi mới sáng tạo” sang “có kết quả đổi mới sáng tạo”, đặt doanh nghiệp ở vị trí trung tâm và xác định rõ trách nhiệm đổi mới sáng tạo của từng bộ, ngành, địa phương, người đứng đầu.

Các đại biểu thực hiện nghi thức phát động Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026. Ảnh: Truyền thông KHCN

Đổi mới tư duy, phương thức tổ chức thực hiện

Phát biểu khai mạc, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh mục tiêu và những trọng tâm của Vietnam Innovation Day 2026.

Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng luôn nhấn mạnh vai trò động lực của đổi mới sáng tạo, yêu cầu tự chủ công nghệ cốt lõi và sự đồng hành giữa đổi mới công nghệ với đổi mới thể chế. Từ yêu cầu đó, Bộ trưởng cho rằng muốn giải phóng sức sáng tạo phải đồng thời tạo điều kiện để con người, công nghệ và phương thức tổ chức cùng tiến lên.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân phát biểu khai mạc. Ảnh: Truyền thông KHCN

Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, Việt Nam đang xác lập những định hướng lớn cho kỷ nguyên phát triển mới. Việc xây dựng tầm nhìn phát triển trong 100 năm tiếp theo đòi hỏi phải vượt lên giới hạn của một nhiệm kỳ, xác định những nền tảng cần xây dựng hôm nay để các thế hệ mai sau có thể tiến xa hơn.

Trong đó, tư duy đổi mới phải được thể hiện bằng việc tổ chức lại không gian phát triển, nâng cao hiệu lực bộ máy, xây dựng nền quản trị gần dân, phục vụ nhân dân; đồng thời, xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo là những động lực chính của mô hình phát triển Việt Nam.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân cũng nhấn mạnh yêu cầu đưa tư duy đổi mới trở thành năng lực hành động trong toàn xã hội. Theo đó, với người dân, đổi mới bắt đầu từ học tập suốt đời, chủ động tiếp cận công nghệ và cải tiến công việc hằng ngày. Với doanh nghiệp, đổi mới sáng tạo cần trở thành một phần của chiến lược kinh doanh, bắt đầu từ những bài toán thực tế về năng suất, nhu cầu khách hàng và công nghệ có thể tạo ra giá trị mới.

Đồng chí Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và các đại biểu tham dự Lễ hưởng ứng Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026. Ảnh: Truyền thông KHCN

Đối với các tổ chức, trường đại học, viện nghiên cứu, cần tạo môi trường khuyến khích câu hỏi mới, lắng nghe ý kiến khác biệt và đánh giá ý tưởng bằng kết quả kiểm chứng. Với các bộ, ngành, địa phương, tư duy đổi mới trước hết phải thể hiện trong cách xây dựng và thực thi chính sách; khi người dân, doanh nghiệp gặp vướng mắc, phải xác định rõ ai giải quyết, khi nào hoàn thành và kết quả được đo bằng gì.

Bộ trưởng cho biết Bộ Khoa học và Công nghệ cũng bắt đầu từ chính mình, đổi mới cách đặt hàng, tài trợ, đánh giá và hỗ trợ ứng dụng kết quả nghiên cứu; đưa chính sách đến gần hơn với nhu cầu thực tế và lấy hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp làm thước đo.

Chuyển từ “có hoạt động” sang “có kết quả”

Phát biểu chỉ đạo, truyền tải thông điệp quốc gia về đổi mới sáng tạo, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh yêu cầu đưa đổi mới sáng tạo đi vào từng ngành, từng lĩnh vực, từng địa phương, từng doanh nghiệp và đời sống nhân dân.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng phát biểu chỉ đạo, truyền tải thông điệp quốc gia về đổi mới sáng tạo. Ảnh: Truyền thông KHCN

Theo Phó Thủ tướng, Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia không chỉ là dịp giới thiệu công nghệ, sản phẩm, mô hình và thành tựu mới, mà còn là dịp lan tỏa tinh thần đổi mới, khát vọng sáng tạo, kết nối nguồn lực và chuyển hóa thành hành động cụ thể.

Phó Thủ tướng cho rằng, Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phát triển nhanh hơn, bền vững hơn. Mục tiêu tăng trưởng hai con số trong những năm tới không chỉ là yêu cầu về tốc độ, mà đòi hỏi đổi mới phương thức phát triển, nâng cao chất lượng và tạo ra những động lực tăng trưởng mới.

Ủy viên Bộ chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh Đoàn Minh Huấn; Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng và các đại biểu tham quan các gian hàng tại không gian triển lãm, trải nghiệm và kết nối. Ảnh: Truyền thông KHCN

Các đại biểu đại diện các thành tố trong hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia. Ảnh: Truyền thông KHCN

Trong đó, đổi mới sáng tạo phải góp phần tăng năng suất, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và nguồn lực, tạo ra sản phẩm, dịch vụ, ngành nghề và thị trường mới; với Nhà nước là đổi mới quản trị và nâng cao chất lượng dịch vụ công; với doanh nghiệp là đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng, giảm chi phí, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Thành quả cuối cùng đối với người dân phải là việc làm tốt hơn, thu nhập cao hơn, sản phẩm và dịch vụ tốt hơn, chất lượng cuộc sống được nâng lên.

Phó Thủ tướng dẫn Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) năm 2026 cho thấy Việt Nam xếp thứ 43/139 nền kinh tế, tăng 1 bậc so với năm 2025. Hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo hiện có hơn 4.000 doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân khởi nghiệp; khoảng 208 quỹ đầu tư mạo hiểm, hơn 1.400 tổ chức hỗ trợ; 34,6% doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo và 20 sàn giao dịch khoa học và công nghệ đang hoạt động.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng lưu ý kết quả đạt được vẫn chưa tương xứng với yêu cầu phát triển. Tỷ lệ doanh nghiệp trong nước có hoạt động đổi mới công nghệ còn thấp; phần lớn doanh nghiệp vẫn tập trung ở các khâu gia công, lắp ráp, giá trị gia tăng thấp và chưa làm chủ công nghệ lõi. Thị trường khoa học và công nghệ, các sàn giao dịch công nghệ cũng còn hạn chế.

Từ thực tế đó, Phó Thủ tướng nhấn mạnh trọng tâm giai đoạn tới là chuyển mạnh sang tổ chức thực hiện; chuyển từ “có hoạt động đổi mới sáng tạo” sang “có kết quả đổi mới sáng tạo”, đồng thời, từng bước hoàn thiện hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Doanh nghiệp phải được đặt ở vị trí trung tâm bởi đây là nơi nhận biết nhu cầu thị trường, đặt bài toán, đầu tư nguồn lực, tiếp nhận và làm chủ công nghệ, tổ chức sản xuất và đưa sản phẩm tới người tiêu dùng.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng (giữa) nhận hoa chúc mừng địa phương đứng đầu Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) năm 2026. Ảnh: Lê Minh Sơn

Rõ trách nhiệm, kết nối nguồn lực, đưa sáng tạo ra thị trường

Phó Thủ tướng đề nghị xác định rõ trách nhiệm đổi mới sáng tạo của từng bộ, ngành, địa phương và người đứng đầu; xác định các bài toán trọng tâm, đưa mục tiêu, nhiệm vụ, chỉ tiêu đổi mới sáng tạo vào kế hoạch phát triển, bố trí nguồn lực và định kỳ đánh giá kết quả, tác động.

Đồng thời, thúc đẩy mạnh mẽ đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp và phát triển thị trường khoa học, công nghệ, từng bước hình thành dòng chảy thực sự giữa nhu cầu của doanh nghiệp với nguồn cung công nghệ, chuyên gia, tài chính, sở hữu trí tuệ, tổ chức trung gian và thị trường.

Phó Thủ tướng đề nghị phát triển hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia, nguồn nhân lực và hợp tác quốc tế. Các trung tâm đổi mới sáng tạo phải trở thành đầu mối kết nối doanh nghiệp, viện, trường, chuyên gia, nhà đầu tư và các nguồn lực; viện nghiên cứu, trường đại học phải đẩy mạnh chuyển giao, thương mại hóa, phát triển doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Trao giải Cuộc thi Sáng kiến khoa học năm 2026. Ảnh: Truyền thông KHCN

Trong khuôn khổ chương trình, tinh thần đổi mới sáng tạo được tiếp tục lan tỏa qua các phát biểu, câu chuyện và trải nghiệm thực tiễn của đại diện doanh nghiệp, chuyên gia quốc tế, doanh nhân khởi nghiệp và thế hệ trẻ.

Chương trình cũng có nghi thức phát động Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026; công bố Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) năm 2026; trao giải Cuộc thi Sáng kiến khoa học năm 2026 và Giải thưởng Sách khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số năm 2026.

Bên cạnh đó là không gian triển lãm, trải nghiệm và kết nối với 150 gian hàng trong nước và quốc tế; các hoạt động kết nối cung - cầu công nghệ, gặp gỡ doanh nghiệp, nhà khoa học, nhà đầu tư và xúc tiến hợp tác.

Qua chuỗi hoạt động hưởng ứng, Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026 tiếp tục tạo không gian kết nối giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, nhà đầu tư và cộng đồng, qua đó, thúc đẩy đưa các ý tưởng, công nghệ và kết quả nghiên cứu vào thực tiễn.