Đối thoại về những công trình “phía trên tầng mây”

“Above Clouds” diễn ra ngày 6/6 tại Nhà hát Hồ Gươm (Hà Nội), quy tụ sự tham gia của đông đảo kiến trúc sư, kỹ sư kết cấu, chuyên gia quy hoạch, nhà quản lý đô thị cùng cộng đồng sinh viên kiến trúc-xây dựng.

Trên thế giới, các tòa nhà đang không ngừng vươn cao và liên tục xác lập những kỷ lục mới, phản ánh sự phát triển của đô thị, kỹ thuật, vật liệu, công nghệ xây dựng và khát vọng của con người. Bắt đầu từ thành phố Chicago (Mỹ) cuối thế kỷ 19, các tòa nhà siêu cao tầng ngày nay đã xuất hiện ở hàng chục thành phố trên nhiều quốc gia, nổi bật tại các khu vực Bắc Mỹ, châu Á và Trung Đông.

Theo Kiến trúc sư Hoàng Vũ Lân, nhà cao tầng không đơn thuần là những khối bê-tông, sắt thép chồng lên nhau, mà là một "cỗ máy" của công nghệ, vật liệu, khoa học và nghiên cứu, đòi hỏi sự hợp tác của rất nhiều con người và tri thức.

Tại Việt Nam, chúng ta đang chứng kiến những chuyển động mạnh mẽ của quá trình đô thị hóa và sự thay đổi nhanh chóng về diện mạo của các thành phố. Để đáp ứng nhu cầu phát triển mới, việc nhìn rộng ra thế giới để học hỏi, đối chiếu và chắt lọc những bài học kinh nghiệm trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. Cũng chính điều này đã thôi thúc “Above Clouds” được tổ chức, với sự tham gia của các diễn giả quốc tế đến từ Kohn Pedersen Fox (KPF) và Thornton Tomasetti (TT) - hai đơn vị đứng sau nhiều công trình siêu cao tầng mang tính biểu tượng của thế giới hiện nay.

Sự kiện thu hút sự tham gia của đông đảo kiến trúc sư, kỹ sư kết cấu, chuyên gia quy hoạch, nhà quản lý đô thị cùng cộng đồng sinh viên kiến trúc-xây dựng. (Ảnh: BAN TỔ CHỨC)

KPF hiện có có 8 văn phòng toàn cầu với hơn 300 công trình tại hơn 40 quốc gia, nổi tiếng với các dự án như: Trung tâm tài chính Thượng Hải (Trung Quốc); Trung tâm tài chính quốc tế Bình An (Thâm Quyến, Trung Quốc); hay công trình Lotte World Tower cao nhất Hàn Quốc… Trong khi đó, TT có trên 40 văn phòng toàn cầu và hơn 7000 dự án triển khai, nổi tiếng với tòa tháp Petronas Towers (Malaysia), Taipei 101 (Đài Loan - Trung Quốc), Shanghai Tower (Trung Quốc) và đặc biệt là Jeddah Tower (Saudi Arabia) - tòa tháp đầu tiên trên thế giới có chiều cao hơn 1km.

Với bài trình bày mang tên “Shaping the Skyline” (Định hình đường chân trời), diễn giả Mustafa Chehabeddine, Giám đốc thiết kế văn phòng London của KPF đã mang đến cách tiếp cận về nhà cao tầng khi đặt nó dưới lăng kính quy hoạch tổng thể và đời sống con người.

Theo ông, các công trình cao tầng không nên chỉ được nhìn như một biểu tượng kiến trúc mà cần là một phần của cấu trúc đô thị, văn hóa và đời sống con người trong tương lai. Một công trình siêu cao tầng có thể thay đổi hoàn toàn diện mạo đô thị, đồng thời cũng tạo ra áp lực không nhỏ lên hạ tầng giao thông, không gian công cộng và hệ thống vận hành của thành phố. Vì thế, câu hỏi đặt ra không còn là “xây cao bao nhiêu” mà là tích hợp công trình đó vào đô thị như thế nào.

Lấy thí dụ về những công trình siêu cao tầng tại Hồng Kông (Trung Quốc) có sự tích hợp trực tiếp với hệ thống giao thông công cộng, cầu đi bộ trên cao và mạng lưới lưu thông đa tầng nhằm giải quyết áp lực dân số, ông Mustafa khẳng định kiến trúc các công trình không thể hoạt động như một “ốc đảo biệt lập”, mà cần mở rộng kết nối với không gian công cộng và hệ sinh thái đô thị chung quanh. Ông đặc biệt nhấn mạnh khái niệm “đô thị thẳng đứng” (vertical city) - nơi một công trình không đơn thuần là văn phòng hay nhà ở, mà còn tích hợp đa chức năng: thương mại, khách sạn, làm việc, giải trí, không gian công cộng, vườn trên không...

Diễn giả Mustafa Chehabeddine chia sẻ chuyên đề. (Ảnh: BAN TỔ CHỨC)

Liên hệ với bối cảnh Việt Nam, ông Mustafa cho rằng các đô thị như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đang bước vào xu hướng phát triển theo chiều cao. Ông lưu ý các định hướng kiến trúc cần được “bản địa hóa” để phù hợp với điều kiện khí hậu, văn hóa và bối cảnh địa phương, tạo nên sự cân bằng giữa công nghệ hiện đại và tinh thần bản địa.

Nếu vai trò xã hội, khả năng tích hợp, dấu ấn bản sắc của các công trình siêu cao tầng là điều mà Mustafa nhấn mạnh, thì ở phần trình bày của mình, diễn giả John Peronto - Giám đốc Điều hành Thornton Tomasetti Chicago lại đưa người tham dự bước vào thế giới kỹ thuật cực hạn phía sau những công trình.

Thông qua trường hợp nghiên cứu điển hình Jeddah Tower - dự án đầu tiên hướng tới cột mốc cao hơn 1km, ông John đặt câu hỏi “Làm thế nào để một công trình có thể thách thức trọng lực ở quy mô chưa từng có?” và đi đến khẳng định: khi các công trình ngày càng vươn tới những độ cao mới, sẽ không còn chỗ cho sai sót. Khi đó, kinh nghiệm không chỉ là lợi thế mà còn là điều kiện tiên quyết.

Diễn giả John Peronto chia sẻ. (Ảnh: BAN TỔ CHỨC)

Ông John cho biết, Jeddah Tower sử dụng hệ lõi kết cấu và các bức tường chịu lực khổng lồ như “xương sống” của toàn bộ công trình. Khác với các mô hình nhà cao tầng thông thường, hệ thống này gần như không phụ thuộc vào cột truyền thống mà chuyển tải lực thông qua các bức tường kết cấu siêu lớn. Bên cạnh đó là những đột phá về bê tông hiệu năng cao, cho phép bơm vật liệu lên độ cao hơn 600m và hướng tới mốc 1000m - một thách thức chưa từng có trong lịch sử xây dựng.

Khép lại sau nhiều giờ trao đổi chuyên sâu, “Above Clouds” đã thật sự mở ra một không gian đối thoại liên ngành giữa các kiến trúc sư, kỹ sư kết cấu, nhà phát triển đô thị và giới học thuật, góp phần gợi mở những tư duy mới trong kỷ nguyên phát triển đô thị thẳng đứng tại Việt Nam.