Diễn tập ứng phó tình huống UAV xâm nhập trái phép sân bay Nội Bài

Theo ông Nguyễn Mạnh Kiên, Phó Tổng Giám đốc VATM, cuộc diễn tập mô phỏng tình huống UAV xâm nhập, đe dọa an toàn bay tại Nội Bài, với mục tiêu kiểm tra năng lực phối hợp, chia sẻ thông tin, ra quyết định và khả năng phục hồi khai thác của các đơn vị trong tình huống bất thường.

Phần diễn tập chính được thực hiện dưới hình thức mô phỏng, sử dụng video, dữ liệu chuyến bay và các thông tin, tình huống giả định; trong đó, tình huống cụ thể không được công bố trước nhằm kiểm tra khả năng phản ứng và việc tuân thủ quy trình của các lực lượng tham gia.

Kịch bản 3A.2026 được xây dựng trên cơ sở quy định của pháp luật Việt Nam, các hướng dẫn của Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO), khu vực châu Á-Thái Bình Dương, Tổ chức Các nhà cung cấp dịch vụ bảo đảm hoạt động bay dân dụng toàn cầu (CANSO) và các thực hành tốt về quản lý tình huống bất thường, quản lý luồng không lưu hợp tác, phối hợp ra quyết định tại sân bay và phục hồi khai thác.

Ông Nguyễn Mạnh Kiên, Phó Tổng Giám đốc VATM. (Ảnh: NGỌC HẢI)

Tình huống UAV xâm nhập vùng cấm bay, đe dọa uy hiếp an toàn bay tại Nội Bài thể hiện 3 trụ cột có mối quan hệ trực tiếp và liên tục trong chuỗi khai thác hàng không: bảo đảm hoạt động bay-cảng hàng không-hãng hàng không. Đây cũng là 3 mắt xích cần được kết nối chặt chẽ trong mọi tình huống bất thường để bảo đảm an toàn và duy trì hoạt động khai thác.

Toàn bộ dữ liệu và tình huống diễn tập được tách biệt với hệ thống khai thác thực tế, không ảnh hưởng đến hoạt động khai thác bình thường tại Cảng Hàng không quốc tế Nội Bài. Trọng tâm của diễn tập 3A.2026 là kiểm tra toàn bộ chuỗi phối hợp, từ tiếp nhận, xác minh thông tin, đánh giá tình huống, đến triển khai các biện pháp bảo đảm an toàn và điều phối hoạt động khai thác.

Về phía VATM, các cơ sở điều hành bay và quản lý luồng không lưu phối hợp điều hành, điều tiết luồng không lưu từ sớm, từ xa và phối hợp các cơ sở kiểm soát không lưu liên quan. Còn ACV có nhiệm vụ tổ chức phối hợp điều hành cảng hàng không, khu bay, sân đỗ và nhà ga. Trong khi đó, Vietnam Airlines phối hợp điều chỉnh kế hoạch khai thác, đội tàu, tổ bay và phương án phục vụ hành khách.

Kịch bản đồng thời kiểm tra khả năng phối hợp xử lý tác động dây chuyền, đánh giá điều kiện và tổ chức khôi phục khai thác theo từng bước, bảo đảm các quyết định được đưa ra đúng chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền của từng cơ quan, đơn vị.

Ban Chỉ đạo diễn tập (lần lượt từ trái qua): Ông Tô Ngọc Giang, Phó Tổng Giám đốc Vietnam Airlines; ông Nguyễn Mạnh Kiên, Phó Tổng Giám đốc VATM và ông Tô Tử Hà, Phó Tổng Giám đốc ACV, Giám đốc Cảng Hàng không quốc tế Nội Bài. (Ảnh: NGỌC HẢI)

Thông qua diễn tập, cả 3 đơn vị có thể đánh giá mức độ sẵn sàng của từng bộ phận và hiệu quả phối hợp liên tổ chức; đồng thời rà soát quy trình, phương án ứng phó, đầu mối phối hợp, kênh liên lạc, nguồn lực và thẩm quyền trong xử lý tình huống. Kết quả, kinh nghiệm rút ra từ diễn tập là cơ sở để các đơn vị tiếp tục hoàn thiện phương án ứng phó, chương trình huấn luyện và cơ chế phối hợp thường xuyên; nâng cao khả năng sẵn sàng cho các tình huống bất thường trong thực tế và các cuộc diễn tập quy mô lớn hơn.

Theo đánh giá của các cơ quan chức năng, thời gian gần đây, hoạt động của UAV ngày càng phổ biến, đa dạng và khó kiểm soát. Bên cạnh những lợi ích mang lại, việc UAV hoạt động trái phép tại khu vực cảng hàng không, sân bay có thể gây ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn bay, làm gián đoạn hoạt động cất, hạ cánh và tác động dây chuyền tới toàn bộ hệ thống khai thác.

Hàng loạt vụ việc liên tiếp xảy ra tại các sân bay lớn vừa qua cho thấy, đây không còn là nguy cơ mang tính giả định. Chỉ một UAV xuất hiện trong khu vực hoạt động bay cũng có thể buộc các cơ quan, đơn vị phải lập tức đưa ra những quyết định quan trọng trong thời gian rất ngắn, trong điều kiện thông tin ban đầu còn chưa đầy đủ và áp lực khai thác không ngừng gia tăng. Ứng phó với tình huống này không còn là nhiệm vụ riêng lẻ của một cơ quan, đơn vị nào.

Bên cạnh yêu cầu bảo đảm an toàn cho tàu bay, các đơn vị còn phải đồng thời thực hiện nhiều nhiệm vụ có mối quan hệ chặt chẽ như xác minh, chia sẻ thông tin; điều tiết luồng không lưu; quản lý tàu bay trên không và mặt đất; bố trí vị trí đỗ; điều hành hoạt động tại nhà ga; điều chỉnh lịch bay, đội tàu, tổ bay; phục vụ hành khách; phối hợp các cơ quan, lực lượng chức năng và đánh giá đầy đủ điều kiện trước khi từng bước khôi phục hoạt động,...

Cuộc diễn tập 3A.2026 thành công là cơ sở để các đơn vị tiếp tục hoàn thiện phương án, cơ chế phối hợp thường xuyên; nâng cao khả năng sẵn sàng ứng phó các tình huống bất thường trong thực tế. (Ảnh: NGỌC HẢI)

Theo đánh giá của các chuyên gia hàng không, để bảo đảm an toàn cho một chuyến bay và duy trì vận hành thông suốt cả hệ thống, công việc thầm lặng phía sau là sự phối hợp nhuần nhuyễn, nhanh chóng của nhiều lực lượng, nhiều quyết định quan trọng và một cơ chế ứng phó được thiết lập từ trước. Đó cũng chính là giá trị cốt lõi của 3A.2026: Chủ động chuẩn bị để khi tình huống bất thường xảy ra, 3 trụ cột trong chuỗi khai thác hàng không có thể cùng chia sẻ thông tin, cùng hành động và đưa hoạt động trở lại trạng thái an toàn, điều hòa, hiệu quả.