Diễn đàn AI quốc tế WAN-IFRA 2026: Thúc đẩy chuyển đổi số báo chí Việt Nam

Diễn đàn quy tụ hơn 200 đại biểu là lãnh đạo các cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan báo chí, nhà nghiên cứu, chuyên gia uy tín cùng những diễn giả hàng đầu thế giới về trí tuệ nhân tạo đến từ Mỹ, châu Âu, ASEAN và Việt Nam.

Các phiên thảo luận tập trung vào nhiều chủ đề như: “Tầm nhìn chiến lược về trí tuệ nhân tạo”, “Tổng quan mô hình tòa soạn hiện đại định hướng AI”, “Tòa soạn AI: Quy trình vận hành trong tòa soạn ứng dụng AI”, “Quản trị trí tuệ nhân tạo ở quy mô lớn”, “Tương lai của AI tự chủ”, “Thực trạng AI trong truyền thông: Hiện tại và tương lai”.

Quang cảnh diễn đàn. Ảnh: H.L

Tầm nhìn chiến lược về AI trong báo chí

Diễn đàn diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang quyết liệt triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số quốc gia, cùng Chiến lược quốc gia về chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045, nhằm đưa đất nước vươn mình trong kỷ nguyên số.

Tại diễn đàn, ông Lee Kah Whye, Giám đốc WAN-IFRA khu vực châu Á cho rằng, AI không còn là trào lưu mà đã trở thành một động lực kinh tế mới. Khác với những “cơn sốt” nhất thời như NFT hay Blockchain, AI đang thu hút dòng vốn đầu tư rất lớn và sự tham gia của nhiều chuyên gia công nghệ hàng đầu thế giới.

Ông Lee Kah Whye, Giám đốc WAN-IFRA khu vực châu Á phát biểu. Ảnh: H.L

Theo ông Lee Kah Whye: “AI đang mở ra nhiều cơ hội mới cho các cơ quan báo chí. Công nghệ có thể hỗ trợ phân tích khối lượng tài liệu lớn mà trước đây phải mất nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng để xử lý; giúp sản xuất nội dung đa nền tảng nhanh hơn, tiếp cận những nhóm công chúng mới; đồng thời tối ưu hóa các công việc tốn nhiều thời gian như tìm kiếm dữ liệu, rà soát lỗi, dịch thuật hay tạo phụ đề”.

Chia sẻ tại diễn đàn, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh cho biết, việc sử dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động báo chí hiện nay đã trở nên phổ biến, không còn dừng ở mức độ thử nghiệm. Cùng với đó, mức đầu tư cho AI ngày càng lớn, cho thấy công nghệ này đang trở thành một phần quan trọng trong quá trình chuyển đổi số của các cơ quan báo chí.

“Tương lai của báo chí không phải là một nền báo chí vận hành hoàn toàn bằng máy móc, mà là nền báo chí trong đó con người biết sử dụng hiệu quả công nghệ để tạo ra những giá trị lớn hơn. AI có thể giúp nhà báo nghiên cứu sâu hơn, giảm bớt những công việc mang tính kỹ thuật để dành nhiều thời gian hơn cho những câu chuyện thực sự có ý nghĩa; đồng thời giúp các tòa soạn vận hành hiệu quả hơn nhưng vẫn giữ được bản sắc và những giá trị cốt lõi”, nhà báo Lê Quốc Minh chia sẻ.

Một nội dung đáng chú ý khác tại diễn đàn là chủ đề “Tương lai của AI tự chủ (Agentic AI)” và những tác động đối với tương lai ngành báo chí. Theo ông Derrick Ho, Tập đoàn báo chí Hearst Newspapers (Hoa Kỳ), xu hướng mới nhất là các hệ thống AI có khả năng tự động thực hiện chuỗi nhiệm vụ phức tạp, qua đó mở ra những phương thức vận hành mới cho các tòa soạn trong tương lai.

Trước xu hướng này, các tòa soạn cần có tầm nhìn chiến lược, nhanh chóng học hỏi kinh nghiệm chuyển đổi số, từ đó xây dựng quy trình ứng dụng AI, quản trị công nghệ và AI tự chủ một cách hiệu quả.

Cần quản trị tốt khi sử dụng AI

Mặc dù AI đang trở thành xu thế tất yếu, diễn đàn cũng đặt ra nhiều vấn đề về cách thức sử dụng công nghệ này để bảo đảm tính chân thực của thông tin. Các diễn giả nêu những nguy cơ đáng lưu ý khi các tòa soạn tận dụng AI. Một trong số đó là tính “hùa theo” của AI, khi công nghệ có xu hướng đưa ra những câu trả lời mà người sử dụng muốn nghe thay vì phản ánh sự thật khách quan. Bên cạnh đó là nguy cơ “buông bỏ nhận thức”, khi con người dần giảm khả năng tư duy phản biện do quá phụ thuộc vào máy móc.

Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh chia sẻ tại diễn đàn. Ảnh: H.L

Dẫn báo cáo của Reuters Institute, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh cho biết, chỉ 12% công chúng cảm thấy thoải mái với tin tức hoàn toàn do AI tạo ra, trong khi tỷ lệ này đối với tin tức do con người thực hiện là 62%. Khoảng cách này cho thấy vai trò của nhà báo vẫn không thể thay thế.

Theo ông Lê Quốc Minh, công chúng cần thông tin được kiểm chứng, cần sự hiện diện của phóng viên tại hiện trường và cần một người chịu trách nhiệm khi xảy ra sai sót. Đây là những yếu tố mà AI không thể thay thế con người.

“Cốt lõi của báo chí vẫn là sự thật, trách nhiệm và niềm tin. Công nghệ có thể tạo ra nội dung nhưng không thể thay thế đạo đức nghề nghiệp, bản lĩnh chính trị và tính nhân văn của người làm báo”, ông Lê Quốc Minh nhấn mạnh.

Từ đó, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam cho rằng, mục tiêu cuối cùng của chuyển đổi số không phải là chạy theo công nghệ, mà phải góp phần nâng cao chất lượng báo chí, phục vụ công chúng tốt hơn và tiếp tục khẳng định vai trò của báo chí là nơi tìm kiếm, kiểm chứng sự thật.

Trao đổi tại các phiên thảo luận tại diễn đàn. Ảnh: H.L

Trước những cơ hội và thách thức của cuộc cách mạng công nghệ, Việt Nam đang từng bước xây dựng các công cụ và khuôn khổ để định hướng việc sử dụng AI trong báo chí. Trong đó, Luật Báo chí sửa đổi được kỳ vọng tạo hành lang pháp lý để báo chí bước vào kỷ nguyên mới. Bên cạnh đó, Hội Nhà báo Việt Nam cũng đã đưa ra 10 quy tắc sử dụng AI, đồng thời tổ chức các hội thảo lấy ý kiến nhằm hoàn thiện những quy định liên quan đến việc ứng dụng công nghệ này trong hoạt động báo chí.

Diễn đàn Trí tuệ nhân tạo quốc tế WAN-IFRA 2026 với các phiên thảo luận chuyên sâu đã mang đến tầm nhìn mang tính chiến lược về cách sử dụng AI cũng như cách thức quản trị được xây dựng theo hướng chặt chẽ, nghiêm khắc tại các toà soạn nhằm bảo đảm việc ứng dụng AI không làm ảnh hưởng đến những giá trị cốt lõi và trách nhiệm xã hội của báo chí, góp phần nâng cao năng lực của báo chí Việt Nam trong kỷ nguyên mới.