Đề xuất chế độ, chính sách mới đối với hạ sĩ quan, binh sĩ và thân nhân

Bộ Quốc phòng đang dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 27/2016/NĐ-CP của Chính phủ quy định một số chế độ, chính sách đối với hạ sĩ quan, binh sĩ phục vụ tại ngũ, xuất ngũ và thân nhân của hạ sĩ quan, binh sĩ tại ngũ.

Bộ Quốc phòng cho biết, thực hiện quy định tại Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật số 64/2025/QH15 và các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành; nhiệm vụ được Chính phủ giao; Bộ Quốc phòng chủ trì, phối hợp các bộ, cơ quan liên quan xây dựng hồ sơ dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 27/2016/NĐ-CP của Chính phủ quy định một số chế độ, chính sách đối với hạ sĩ quan, binh sĩ phục vụ tại ngũ, xuất ngũ và thân nhân của hạ sĩ quan, binh sĩ tại ngũ (Nghị định số 27/2016/NĐ-CP) theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Một số quy định cũ đã bộc lộ bất cập

Bộ Quốc phòng cho biết, qua 10 năm thực hiện Nghị định số 27/2016/NĐ-CP, các chế độ, chính sách đối với hạ sĩ quan, binh sĩ và thân nhân cơ bản được triển khai thống nhất, góp phần động viên công dân thực hiện nghĩa vụ quân sự, ổn định tư tưởng và giúp hạ sĩ quan, binh sĩ yên tâm thực hiện nhiệm vụ. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy một số quy định đã bộc lộ bất cập.

Cụ thể, đối với thân nhân hạ sĩ quan, binh sĩ tại ngũ thì một số mức trợ cấp quy định từ năm 2016 chưa được điều chỉnh, không còn phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội, giá cả và chi phí sinh hoạt. Một số trường hợp khó khăn thực tế chưa được hỗ trợ, như gia đình có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn thuộc diện hộ nghèo hoặc thân nhân bị bệnh hiểm nghèo, bệnh cần chữa trị dài ngày, trước khi nhập ngũ có cha đẻ hoặc mẹ đẻ hoặc cả cha đẻ, mẹ đẻ chết.

Còn đối với hạ sĩ quan, binh sĩ xuất ngũ, mức trợ cấp xuất ngũ, trợ cấp tạo việc làm và mức chi tổ chức gặp mặt, chia tay trước khi xuất ngũ chưa được rà soát, điều chỉnh tương ứng với điều kiện thực tế; trong khi đó, chế độ, chính sách đối với các đối tượng như sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công chức quốc phòng, công nhân quốc phòng và viên chức quốc phòng đã được điều chỉnh trong thời gian gần đây, trong đó có Nghị định số 338/2026/NĐ-CP.

Đối với trường hợp hạ sĩ quan, binh sĩ từ trần, Bộ Quốc phòng cho biết, pháp luật hiện hành chưa có quy định tương ứng về trợ cấp đối với thân nhân khi hạ sĩ quan, binh sĩ tại ngũ từ trần; một số trường hợp có thời gian đóng bảo hiểm xã hội chưa đủ điều kiện hưởng trợ cấp mai táng. Đây là vấn đề cần được bổ sung để bảo đảm chính sách hậu phương quân đội và hỗ trợ thân nhân người thực hiện nghĩa vụ quân sự.

Từ những cơ sở chính trị, pháp lý, thực tiễn nêu trên, Bộ Quốc phòng khẳng định, việc xây dựng, ban hành Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 27/2016/NĐ-CP là cần thiết và phù hợp.

Dự thảo Nghị định gồm có 6 Điều, trong đó Điều 1 bổ sung khoản 4 vào sau khoản 3 Điều 5; Điều 2 sửa đổi, bổ sung Điều 6; Điều 3 sửa đổi, bổ sung Điều 7; Điều 4 sửa đổi, bổ sung đoạn thứ hai khoản 1 Điều 8; Điều 5 thay thế một số cụm từ của Nghị định số 27/2016/NĐ-CP; Điều 6 về hiệu lực thi hành.

Cụ thể, dự thảo bổ sung khoản 4 vào sau khoản 3 Điều 5 Nghị định số 27/2016/NĐ-CP về chế độ, chính sách khác đối với hạ sĩ quan, binh sĩ phục vụ tại ngũ.

Theo đó, trường hợp hạ sĩ quan, binh sĩ phục vụ tại ngũ hy sinh, từ trần hoặc mất tin, mất tích được Tòa án tuyên bố là đã chết thì đại diện thân nhân được trợ cấp một lần bằng 24 lần mức lương cơ sở do Chính phủ quy định tại thời điểm hạ sĩ quan, binh sĩ hy sinh, từ trần hoặc được Tòa án tuyên bố là đã chết.

Theo Bộ Quốc phòng, việc bổ sung nội dung này nhằm khắc phục khoảng trống chính sách, bảo đảm phù hợp với tính chất đặc thù của hoạt động quân sự và trách nhiệm của Nhà nước trong việc chăm lo đối với công dân thực hiện nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc, kịp thời hỗ trợ, động viên thân nhân và thể hiện chính sách hậu phương quân đội.

Các tân binh Hà Nội lên đường nhập ngũ. (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Nâng mức trợ cấp đối với thân nhân bị ốm đau lên 2.000.000 đồng/người/lần

Dự thảo cũng sửa đổi, bổ sung Điều 6 về chế độ, chính sách đối với thân nhân hạ sĩ quan, binh sĩ tại ngũ.

Cụ thể, dự thảo nâng mức trợ cấp khi nhà ở của hạ sĩ quan, binh sĩ tại ngũ gặp tai nạn, hỏa hoạn, thiên tai dẫn đến bị sập, bị trôi, bị cháy hoặc phải di dời chỗ ở hoặc tài sản bị hư hỏng, thiệt hại nặng về kinh tế từ 3.000.000 đồng lên 10.000.000 đồng/suất/lần và bỏ quy định "được thực hiện không quá 2 lần trong 1 năm" nhằm hỗ trợ gia đình kịp thời khắc phục khó khăn đột xuất khi thực tế phát sinh.

Đồng thời, nâng mức trợ cấp đối với thân nhân bị ốm đau từ 1 tháng trở lên hoặc điều trị nội trú từ 7 ngày trở lên từ 500.000 đồng lên 2.000.000 đồng/người/lần; khi thân nhân từ trần từ 2.000.000 đồng lên 5.000.000 đồng/người.

Dự thảo cũng bổ sung trường hợp gia đình hạ sĩ quan, binh sĩ tại ngũ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn thuộc diện hộ nghèo hoặc thân nhân bị bệnh hiểm nghèo, bệnh cần chữa trị dài ngày, hoặc trước khi nhập ngũ có cha đẻ hoặc mẹ đẻ hoặc cả cha đẻ, mẹ đẻ chết được hưởng trợ cấp một năm một lần mức 10.000.000 đồng.

Việc sửa đổi nhằm điều chỉnh mức hưởng, mở rộng đối tượng trong một số trường hợp gia đình có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn và bảo đảm phù hợp với điều kiện kinh tế-xã hội, chi phí sinh hoạt và thực tiễn tổ chức thực hiện.

Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung quy định về trình tự, trách nhiệm giải quyết trợ cấp khó khăn đối với thân nhân hạ sĩ quan, binh sĩ tại ngũ nhằm bảo đảm việc giải quyết chế độ được kịp thời, đúng đối tượng.

Việc quy định cụ thể trình tự, trách nhiệm và thời hạn giải quyết nhằm xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, khắc phục tình trạng lúng túng trong tổ chức thực hiện; đồng thời bảo đảm việc giải quyết chế độ được thống nhất, kịp thời, không để thân nhân hạ sĩ quan, binh sĩ phải liên hệ nhiều cơ quan hoặc thực hiện các thủ tục, giấy tờ không cần thiết.

Ngoài ra, dự thảo sửa đổi, bổ sung quy định về chính sách miễn, giảm học phí, để phù hợp với quy định tại Nghị định số 238/2025/NĐ-CP ngày 3/9/2025 của Chính phủ quy định về chính sách học phí, miễn, giảm, hỗ trợ học phí, hỗ trợ chi phí học tập và giá dịch vụ trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo.

Bổ sung nội dung giao Bộ trưởng Quốc phòng quy định, hướng dẫn thực hiện nội dung quy định về trình tự, trách nhiệm giải quyết để bảo đảm kịp thời, thống nhất trong toàn quân.

Nâng mức trợ cấp tạo việc làm cho hạ sĩ quan, binh sĩ xuất ngũ bằng 8 lần mức lương cơ sở

Về chế độ, chính sách đối với hạ sĩ quan, binh sĩ xuất ngũ (tại Điều 7 Nghị định số 27/2016/NĐ-CP), dự thảo sửa đổi, bổ sung một số nội dung sau:

Nâng mức trợ cấp xuất ngũ một lần từ 2 lần lên 5 lần mức lương cơ sở cho mỗi năm phục vụ trong quân đội. Trường hợp phục vụ đủ 30 tháng được hưởng thêm 4 tháng phụ cấp quân hàm hiện hưởng; đồng thời điều chỉnh cách tính đối với tháng lẻ.

Nâng mức trợ cấp tạo việc làm từ 6 lần lên 8 lần mức lương cơ sở.

Nâng mức chi tổ chức gặp mặt, chia tay trước khi xuất ngũ từ 50.000 đồng lên 500.000 đồng/người.

Bộ Quốc phòng cho biết, việc điều chỉnh chính sách đối với hạ sĩ quan, binh sĩ khi xuất ngũ sau thời gian dài thực hiện, nhằm hỗ trợ hạ sĩ quan, binh sĩ ổn định đời sống, học nghề, tìm kiếm việc làm sau khi xuất ngũ và bảo đảm tương quan với chế độ, chính sách đối với các đối tượng phục vụ trong quân đội. Đồng thời, điều chỉnh về mặt kỹ thuật cụm từ “phụ cấp đi đường” bằng cụm từ “phụ cấp lưu trú” để phù hợp với quy định chung, thuận lợi cho đơn vị triển khai, tổ chức thực hiện.