Dấu ấn năng lực và vị thế Việt Nam tại Hội nghị SEAPAVAA lần thứ 30

Hội nghị thường niên SEAPAVAA lần thứ 30 vừa khai mạc ngày 7/6 tại Ipoh (Malaysia) chính là cầu nối quốc tế, nơi các chuyên gia hàng đầu cùng phối hợp giải bài toán bảo tồn những báu vật điện ảnh trước thách thức của thời gian. Đoàn đại biểu Viện Phim Việt Nam do Viện trưởng Lê Thị Hà dẫn đầu đã để lại nhiều ấn tượng về sự phát triển mạnh mẽ cùng năng lực số hóa tư liệu hình ảnh động.

SEAPAVAA là diễn đàn quốc tế thường niên quan trọng nhất của Hiệp hội Lưu trữ Nghe nhìn Đông Nam Á-Thái Bình Dương (Southeast Asia-Pacific Audiovisual Archive Association). Được thành lập từ năm 1996 tại Manila (Philippines), hiệp hội hiện đã kết nối hơn 84 tổ chức và cá nhân thành viên đến từ 24 quốc gia trên toàn thế giới.

Bà Lê Thị Hà (bên phải), Viện trưởng Viện Phim Việt Nam là Trưởng Đoàn đại biểu Việt Nam tại SEAPAVAA.

Đây là điểm hẹn quy tụ các cơ quan lưu trữ quốc gia, thư viện, bảo tàng, đài truyền hình, trường đại học cùng các chuyên gia hàng đầu để thảo luận và tìm giải pháp cho thách thức bảo tồn di sản nghe nhìn (như phim nhựa, băng từ, âm thanh). Hội nghị được tổ chức luân phiên hàng năm tại các quốc gia thành viên thuộc khu vực Đông Nam Á, Australia, New Zealand và các quốc đảo Thái Bình Dương.

Viện Phim Việt Nam (trực thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) là một trong những thành viên sáng lập của Hiệp hội, tham gia với tư cách là Thành viên tổ chức chính thức (Full Institutional Member). Trong khối ASEAN, Việt Nam luôn được đánh giá cao về năng lực chuyên môn nhờ sở hữu kho phim nhựa lịch sử đồ sộ cùng công nghệ phục chế, số hóa đạt chuẩn khu vực.

Bà Hoàng Thị Mai, Phó Trưởng phòng khai thác và phổ biến tư liệu điện ảnh (Viện Phim Việt Nam) giới thiệu về phim trước khi chiếu phim tài liệu "Binh công xưởng khu 8".

Uy tín lớn của Viện Phim Việt Nam được khẳng định vững chắc qua các đóng góp chủ chốt, trong đó có chia sẻ kinh nghiệm số hóa và phục chế. Từ kho lưu trữ hơn 80.000 cuốn phim nhựa, Viện thường xuyên mang đến hội nghị những bài học thực tế quý báu về quy trình chuyển đổi file số độ phân giải cao (2K, 4K) và là điểm sáng trong khu vực nhờ năng lực phục chế thành công nhiều thước phim tài liệu lịch sử và phim cách mạng vô giá.

Việt Nam cũng giữ vai trò quốc gia đăng cai (Host Country) uy tín khi từng 4 lần được SEAPAVAA tin tưởng giao quyền chủ trì hội nghị toàn thể vào các năm 1998, 2004 tại Hà Nội; năm 2012 tại Thành phố Hồ Chí Minh (với chủ đề thiết lập cơ quan lưu trữ kỹ thuật số) và năm 2021 theo hình thức trực tuyến từ Hà Nội do bối cảnh dịch Covid-19.

Với tư cách là thành viên chính thức có đóng phí niên liễm, đại diện Việt Nam đã tích cực tham gia định hướng chiến lược khi có quyền tham gia các phiên họp Đại hội đồng để bỏ phiếu bầu Hội đồng điều hành, thông qua hiến chương và quyết định các chiến lược công nghệ lưu trữ chung cho toàn khu vực.

Cảnh trong phim tài liệu "Công binh xưởng Khu 8".

Tại kỳ hội nghị SEAPAVAA lần này, Đoàn đại biểu Viện Phim Việt Nam do bà Lê Thị Hà, Viện trưởng làm trưởng đoàn, đã tham gia tích cực và nhận được sự tán thưởng lớn từ bạn bè quốc tế, không chỉ khẳng định vị thế vững chắc của một thành viên sáng lập đầy uy tín, mà còn chứng minh năng lực chuyên môn vượt trội. Điểm nhấn mang lại nhiều ấn tượng cho bạn bè quốc tế diễn ra tại đêm giao lưu văn hóa "Trình chiếu báu vật lưu trữ" (Archival Gems Screening). Đoàn Việt Nam đã giới thiệu một tác phẩm vô giá từ quá khứ hào trong kháng chiến chống thực dân Pháp. Đó là bộ phim tài liệu quý hiếm “Công binh xưởng Khu 8” của cố đạo diễn, nghệ sĩ gạo cội Khương Mễ.

Thước phim tài liệu độc bản, quý hiếm này không chỉ tái hiện một giai đoạn lịch sử gian khổ, hào hùng và ý chí kiên cường của quân dân Việt Nam tại chiến khu Nam Bộ, mà còn mang giá trị di sản điện ảnh to lớn. Việc bảo tồn, gìn giữ và số hóa thành công tác phẩm này của Viện Phim Việt Nam đã chinh phục hoàn toàn các chuyên gia lưu trữ thế giới. Qua đó, Việt Nam một lần nữa khẳng định năng lực công nghệ tiệm cận quốc tế, đồng thời thể hiện cái tâm, cái tầm của những người làm công tác lưu trữ trong việc gìn giữ ký ức nghe nhìn của nhân loại.

Cố đạo diễn Khương Mễ (bên trái) điều hành làm phim tại bưng biền trong kháng chiến chống thực dân Pháp. (Ảnh tư liệu)

Hội nghị SEAPAVAA lần thứ 30 sôi nổi không chỉ bằng những biên bản thỏa thuận hay các giải pháp công nghệ số hóa tiên tiến, mà còn bằng sự thấu hiểu và trân trọng sâu sắc giữa các quốc gia dành cho di sản của nhau. Thành công của Đoàn đại biểu Viện Phim Việt Nam tại kỳ hội nghị lần này một lần nữa chứng minh rằng Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ trong cuộc đua công nghệ lưu trữ của khu vực.

Việc phục chế và trình chiếu thành công những tác phẩm kinh điển như "Công binh xưởng khu 8" của đạo diễn Khương Mễ là minh chứng rõ nét nhất cho năng lực số hóa đạt chuẩn 2K, 4K từ kho tư liệu đồ sộ hơn 80.000 cuốn phim nhựa quốc gia. Từ vị thế của một thành viên sáng lập đầy trách nhiệm cho đến người canh giữ ký ức lịch sử, điện ảnh Việt Nam đã và đang khẳng định: Chúng ta không chỉ biết bảo tồn quá khứ bằng công nghệ hiện đại, mà còn biết dùng chính quá khứ ấy để tự tin đối thoại, tỏa sáng và chạm đến trái tim của bạn bè quốc tế trên hành trình gìn giữ di sản nghe nhìn của nhân loại.