Chuyển đổi số tạo nền tảng đổi mới toàn diện giáo dục

Từ xây dựng cơ sở dữ liệu, cấp mã định danh học tập, phát triển kho học liệu số dùng chung đến ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản trị, dạy học, kiểm tra, đánh giá…; những giải pháp này đang từng bước tạo dựng hệ sinh thái giáo dục số hiện đại, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục Thủ đô.

Học sinh Trường Trung học cơ sở Thanh Xuân Trung (phường Thanh Xuân) thực hành, thử nghiệm robot. Ảnh: Trung Tâm

Tích cực ứng dụng công nghệ

Trường Trung học cơ sở Trần Phú (xã Phú Xuyên) là một trong những cơ sở giáo dục tích cực đưa AI vào hoạt động dạy học. Tại đây, học sinh được tiếp cận với lập trình robot, thiết kế sản phẩm công nghệ, giải quyết các bài toán thực tiễn bằng tư duy số… Qua đó, các em học sinh có thêm cơ hội vận dụng kiến thức, rèn luyện khả năng sáng tạo và từng bước hình thành kỹ năng công nghệ. Hiệu quả còn được thể hiện qua thành tích ở sân chơi công nghệ khi đội tuyển Robotics của trường giành Cúp vô địch tại vòng chung kết cuộc thi FPT Schools AI & Robotics Challenge (FANROC) cấp cơ sở bảng mở rộng tổ chức tại tỉnh Ninh Bình tháng 3-2026, mang về tấm vé tham dự vòng chung kết toàn quốc.

Từ lớp học, công nghệ tiếp tục được đưa vào công tác quản lý, điều hành. Tại Trường Trung học phổ thông Việt Đức (phường Cửa Nam), chuyển đổi số được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và chất lượng giáo dục toàn diện. Từ năm học 2024-2025, nhà trường đã triển khai chữ ký số đối với toàn bộ sổ điểm và học bạ điện tử, góp phần bảo đảm tính pháp lý, an toàn và bảo mật trong quản lý, phát hành văn bản. Đối với hoạt động giảng dạy, nhà trường tích cực hướng dẫn học sinh tiếp cận sách điện tử thông qua các video giới thiệu trực quan trên các nền tảng internet và website của trường. Công tác quản trị hành chính từng bước được số hóa. Hệ thống văn thư, lưu trữ được vận hành trên môi trường điện tử. Từ năm học 2025-2026, công tác quản lý văn bằng, chứng chỉ bắt đầu được số hóa, tạo thuận lợi cho cựu học sinh trong việc tra cứu thông tin.

Việc ứng dụng công nghệ vào quản lý và dạy học đã tạo những chuyển biến rõ nét. Các tiết học tăng tính trực quan, tương tác; học sinh có thêm cơ hội chủ động tìm hiểu, khám phá kiến thức. Trong công tác quản trị, việc xử lý và khai thác dữ liệu được thực hiện nhanh chóng, chính xác, minh bạch hơn.

Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Việt Đức Nguyễn Bội Quỳnh cho biết, công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng năng lực quản lý và sử dụng của giáo viên, học sinh. Vì vậy, bên cạnh khuyến khích khai thác AI trong dạy học, Ban Giám hiệu luôn yêu cầu giáo viên sử dụng công nghệ có chọn lọc, tránh lạm dụng. Công nghệ là công cụ hỗ trợ, không thể thay thế tư duy độc lập, khả năng sáng tạo và năng lực tự học của người học.

Kiến tạo hệ sinh thái giáo dục số

Thực tiễn tại các cơ sở giáo dục cho thấy, khi được ứng dụng phù hợp, AI không chỉ làm thay đổi phương thức dạy và học mà còn góp phần hình thành cho học sinh tư duy phản biện, khả năng sáng tạo và kỹ năng giải quyết vấn đề. Đây là những năng lực cốt lõi để thế hệ trẻ thích ứng với sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ và quá trình chuyển đổi số.

Theo Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội Nguyễn Văn Hiền, trên cơ sở Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22-8-2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Chương trình hành động số 05-CTr/TU ngày 12-1-2026 của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW, ngành Giáo dục và Đào tạo Hà Nội xác định chuyển đổi số không đơn thuần là ứng dụng công nghệ thông tin mà là quá trình đổi mới phương thức quản trị giáo dục, lấy dữ liệu làm nền tảng, công nghệ làm công cụ và người học làm trung tâm.

Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội cho biết, toàn ngành đang đồng bộ triển khai nhiều nhiệm vụ trọng tâm như xây dựng cơ sở dữ liệu, cấp mã định danh học tập, phát triển kho học liệu số dùng chung, kết nối dữ liệu giáo dục với các cơ sở dữ liệu của thành phố, đồng thời từng bước ứng dụng AI trong quản trị, giảng dạy, kiểm tra và đánh giá.

Song song với đầu tư hạ tầng và xây dựng dữ liệu, ngành Giáo dục và Đào tạo Hà Nội đặc biệt chú trọng nâng cao năng lực số cho đội ngũ nhà giáo. Sở Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức các chương trình tập huấn ứng dụng AI trên quy mô toàn thành phố dành cho cán bộ quản lý và giáo viên. Nội dung tập huấn tập trung vào việc khai thác công nghệ trong xây dựng học liệu, thiết kế bài giảng, đổi mới phương pháp giảng dạy, kiểm tra, đánh giá và hỗ trợ học sinh học tập.

Việc chuẩn bị đồng bộ về hạ tầng, dữ liệu và con người được xác định là điều kiện quan trọng để công nghệ, đặc biệt là AI, phát huy hiệu quả trong giáo dục. Từ những lớp học ứng dụng AI, những giờ học Robotics đến hệ thống quản trị vận hành trên nền tảng số, ngành Giáo dục và Đào tạo Hà Nội đang từng bước chuyển mình theo hướng hiện đại, lấy người học làm trung tâm; qua đó nâng cao chất lượng, đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên số.