Chuyển đổi số quốc gia: Đo bằng hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng và các đại biểu tham quan Triển lãm Chuyển đổi số 2026. Ảnh: Phan Hoàn

Chuyển đổi số phải tạo ra giá trị thực chất

Phát biểu tại chương trình, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân khẳng định, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng hàng đầu của phát triển. Vì vậy, hiệu quả chuyển đổi số không thể chỉ đo bằng số lượng nền tảng hay ứng dụng được xây dựng, mà phải thể hiện ở năng suất cao hơn, chi phí thấp hơn, dịch vụ thuận tiện hơn và năng lực cạnh tranh được cải thiện.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân phát biểu tại buổi lễ.

Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, thời gian qua, nền tảng phục vụ chuyển đổi số quốc gia tiếp tục được củng cố; hành lang pháp lý, Khung kiến trúc quốc gia số và các nền tảng số dùng chung từng bước được hoàn thiện. Đến tháng 9-2026, mạng 5G đã phủ sóng được 91,99% dân số; cáp quang đã đến 100% xã phường. Cả nước hiện có 81.600 doanh nghiệp công nghệ số, với doanh thu công nghiệp công nghệ số đạt gần 3,6 triệu tỷ đồng.

Tuy nhiên, Bộ trưởng cũng chỉ rõ năm thách thức lớn cần tập trung giải quyết, gồm tiến độ xây dựng dữ liệu ở một số lĩnh vực còn chậm; các nền tảng số phát triển chưa đồng đều; hạ tầng tính toán và kết nối vẫn còn những điểm hạn chế; việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo tại doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, chưa đáp ứng yêu cầu; đặc biệt là tình trạng thiếu nhân lực chuyên môn về chuyển đổi số tại các bộ, ngành và địa phương, nhất là cấp xã.

Từ thực tế đó, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đề nghị tập trung hoàn thiện thể chế, đổi mới phương thức quản lý; phát triển đồng bộ hạ tầng số, nền tảng số và dữ liệu dùng chung; xây dựng chính phủ số lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm; đưa kinh tế số trở thành động lực tăng trưởng mới; đồng thời phát triển xã hội số bao trùm, nâng cao chất lượng nhân lực số và bảo đảm an toàn, an ninh mạng.

Bộ trưởng nhấn mạnh, mỗi chương trình chuyển đổi số cần được cụ thể hóa bằng nhiệm vụ, sản phẩm, thời hạn và trách nhiệm rõ ràng. Kết quả phải được đánh giá từ dữ liệu hoạt động thực tế, mức độ sử dụng và khả năng tiết kiệm thời gian, chi phí. Đây cũng là cơ sở để chuyển đổi số đi vào thực chất, thay vì dừng lại ở việc xây dựng thêm ứng dụng hay nền tảng.

Cục trưởng Cục Chuyển Đổi số (Bộ Khoa học và Công nghệ) Trần Duy Ninh trình bày triển khai Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số. Ảnh: Phan Hoàn

Từ thực tiễn Hà Nội: Lấy nhu cầu người dân làm điểm xuất phát

Chia sẻ tại chương trình, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội Nguyễn Anh Tuấn cho biết, thành phố đang hướng tới việc tập trung các dịch vụ, tiện ích trên một điểm tiếp cận thống nhất là ứng dụng iHanoi, giúp người dân thuận tiện hơn trong tiếp nhận thông tin, gửi phản ánh và sử dụng dịch vụ.

Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội Nguyễn Anh Tuấn trình bày tham luận tại sự kiện. Ảnh: Phan Hoàn

Một ví dụ cụ thể là HanoiCheck, tiện ích trên iHanoi cho phép phụ huynh tiếp cận thông tin về thực đơn, bữa ăn và truy xuất nguồn gốc thực phẩm tại trường học. Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, hệ thống đã kết nối gần 1,5 triệu học sinh, ghi nhận 247.339 lượt truy cập trong thời gian từ ngày 1-9 đến ngày 8-10-2026.

Đối với việc tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị, iHanoi đã ghi nhận 263.395 phản ánh, kiến nghị. Theo cách tính ước lượng được đại diện Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội nêu tại chương trình, nếu trước đây người dân mất khoảng hai giờ để tìm hiểu quy định, viết và gửi đơn, thì nay có thể thực hiện thao tác trên ứng dụng trong khoảng 15 phút. Qua đó, hệ thống được kỳ vọng giúp tiết kiệm đáng kể thời gian và công sức cho người dân.

Từ thực tiễn triển khai, ông Nguyễn Anh Tuấn cho rằng xây dựng nền tảng mới chỉ là bước đầu. Muốn chuyển đổi số tạo ra giá trị, cần xuất phát từ nhu cầu thực tế của người sử dụng; đi cùng quy trình vận hành và trách nhiệm rõ ràng; đồng thời bảo đảm dữ liệu được cập nhật, chuẩn hóa và khai thác hiệu quả.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân và các đại biểu tham quan Triển lãm Chuyển đổi số 2026. Ảnh: Phan Hoàn

Thông điệp này cũng được thể hiện qua những cách làm tại cơ sở, trong đó có phường Việt Hưng, thành phố Hà Nội. Địa phương đã triển khai bản đồ số trên nền tảng hệ thống thông tin địa lý với chín lớp dữ liệu trọng tâm; sáu trong tổng số chín trường triển khai mô hình căng tin thông minh và cả bảy chợ trên địa bàn đã triển khai mô hình Chợ 4.0.

Đáng chú ý, mô hình “Tổ dân phố số - Kết nối, đồng hành, phát triển” được xây dựng từ nhu cầu thực tế trong công việc hằng ngày, hướng tới việc giúp thông tin đến đúng người, phản ánh được tiếp nhận đúng nơi và từng công việc có người theo dõi, phản hồi. Địa phương xác định hiệu quả cần được đánh giá bằng số liệu thực tế trong quá trình vận hành, không đồng nhất các con số minh họa về mục tiêu tiết kiệm thời gian với kết quả đã đạt được.

Các đại biểu thực hiện nghi thức bấm nút khai trương Nền tảng ứng dụng chuyển đổi số cấp xã. Ảnh: Phan Hoàn

Từ những ví dụ trên, có thể thấy yêu cầu cốt lõi của chuyển đổi số là gắn công nghệ với việc giải quyết những vấn đề cụ thể trong đời sống và quản lý. Khi người dân tiếp cận thông tin thuận tiện hơn, thủ tục được đơn giản hóa và phản ánh được xử lý hiệu quả hơn, chuyển đổi số mới thực sự tạo ra giá trị.

Chương trình chào mừng Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2026 còn có trình chiếu phim tài liệu về những thành tựu nổi bật của chuyển đổi số quốc gia, các tham luận chia sẻ kinh nghiệm, bài học và cách làm đột phá; đồng thời diễn ra nghi thức bấm nút khai trương nền tảng ứng dụng chuyển đổi số cấp xã.